İçeriğe geç
TALAYINSIGHT
BölgeSahra Altı Afrika

YüksekIII Kinetik Çatışmalar ve Savunma25 Eylül 2026, Cuma

Etiyopya'da çatışma Lalibela'ya dayandı, uçuşlar durdu; TPLF yeni savaşa itiraz eden 4 kıdemli komutanı gözaltına aldı

Ethiopian Airlines 24 Eylül'de UNESCO listesindeki Lalibela'ya uçuşları durdurdu; ordu ilk resmi açıklamasında 500'den fazla savaşçıyı öldürdüğünü, yaraladığını ya da esir aldığını söyledi. Reuters'a göre aynı gece silahlı kişiler, yeni savaşa kuşkuyla bakan 4 kıdemli Tigray komutanını, aralarında eski başkomutan Tadesse Werede'nin de olduğu şekilde gözaltına aldı.

LALİBELA konumu

TimesLIVE'ın 25 Eylül'de yayımladığı Reuters haberine göre Ethiopian Airlines, Perşembe günü (24 Eylül) Amhara bölgesindeki Lalibela havalimanına uçuşları askıya aldı; bir diplomatik kaynak çatışmanın kentin çevresinde sürdüğünü, henüz içine girmediğini aktardı. Aynı habere göre Etiyopya ordusu çatışmalar hakkındaki ilk açıklamasında saldırıları püskürttüğünü ve 500'den fazla savaşçıyı etkisiz hâle getirdiğini söyledi; Korgeneral Assefa Chekol 272 ölü ve 260 yaralı rakamını verdi. Foreign Policy aynı 260 kişiyi 'esir' olarak aktarıyor; rakamlar bağımsız olarak doğrulanamadı. Mekele ve Adigrat'ta gıda stoklama, Lalibela'da nakit çekme yoğunluğu bildirildi.

Reuters'ın 25 Eylül tarihli ve Martin Plaut'un sitesinde yeniden yayımlanan haberine göre silahlı kişiler bir gece içinde 4 kıdemli askerî lideri gözaltına aldı; bunlar arasında 2020–2022 savaşında Tigray güçlerinin başkomutanı olan Tadesse Werede de var. Kulu Media'ya göre gözaltılar, yeni savaşa kuşkuyla bakmalarından kaynaklanıyor; Tadesse'nin konutundaki muhafızlar değiştirildi ve ailesinin hareketi kısıtlandı. Gözaltının tarihi kaynaklarda 23 Eylül gecesi ile 24 Eylül gecesi arasında farklı veriliyor.

Martin Plaut'un 25 Eylül canlı akışında ACLED'e dayandırılan bilgilere göre Tekeze cephesinde May Gaba ve Tselimo'da çatışma yerel saatle 14:00'e kadar sürdü, Afar'da Yallo yakınında yeni çatışma başladı, Ethiotelecom Tigray'da 22:00'den beri hizmet vermiyor ve Sheraro'da bir İHA saldırısı Adi Abay yerinden edilmişler merkezinin yakınına isabet etti. Africanews'e göre Cumhurbaşkanı Taye Atske Selassie BM Genel Kurulu'nda 'dış aktörleri' suçladı; sözleri Mısır ve Eritre'yi hedef aldı.

Talay değerlendirmesi

Sonuç

Cephe 25 Eylül itibarıyla Tigray sınırlarını aşıp Lalibela gibi Amhara'nın iç kesimlerine dayandı; buna karşın TPLF, 2020–2022 savaşının başkomutanı dahil 4 kıdemli ismi gözaltına alarak kendi içinde ayrışma işareti verdi. Ordunun 500+ kayıp iddiası ve iletişim kesintisi, çatışmanın kısa sürede yatışmayacağını; komuta içindeki kırılma ise TPLF'nin uzun bir savaşı sürdürme kapasitesinin sınırlı olabileceğini gösteriyor. Eritre'nin adının BM kürsüsünde anılması bölgeselleşme riskini canlı tutuyor.

Olası etkiler

  • İnsani durumOlumsuzKısa vade

    4 havalimanının kapanması ve Tigray'da Ethiotelecom kesintisi yardım ve bilgi akışını daraltıyor; Mekele ve Adigrat'taki stoklama gıda fiyatlarında hızlı artış riskini büyütüyor.

  • Bölgesel güvenlikOlumsuzOrta vade

    Cumhurbaşkanının BM'de Mısır ve Eritre'yi işaret etmesi, çatışmanın Kızıldeniz ve Nil dosyalarıyla birleşerek devletlerarası bir krize dönüşme olasılığını artırıyor.

  • TPLF komuta yapısıOlumsuzOrta vade

    Eski başkomutan Tadesse Werede dahil 4 kıdemli ismin gözaltısı, Tigray güçlerinde karar alma merkezinin daraldığını ve savaşa karşı iç muhalefetin bastırıldığını gösteriyor; bu, cephedeki disiplini kısa vadede artırsa da orta vadede kopuş riskini büyütüyor.

İhtimaller

  1. 1
    Yıpratma savaşı%55

    Çatışma Tigray–Afar–Amhara hattında sürer, uçuş ve iletişim kesintileri haftalarca devam eder, taraflar kayıp rakamlarında çelişir.

    İzlenecek: Lalibela ve Mekele uçuşlarının yeniden açılıp açılmadığı

  2. 2
    TPLF içi kırılma%30

    Gözaltılar Tigray güçlerinde ayrışmayı derinleştirir, bir kısım birlik federal tarafa geçer ve cephe daralır.

    İzlenecek: Gözaltındaki komutanların durumu ve yeni kopuş açıklamaları

  3. 3
    Eritre'nin doğrudan girişi%15

    Batı Tigray'daki hareketlilik açık bir Eritre müdahalesine dönüşür ve çatışma devletlerarası boyut kazanır.

    İzlenecek: Batı Tigray ve Tekeze hattında Eritre birliklerine dair doğrulanmış raporlar

Olasılıklar kaynaklara dayanan kalibre yargıdır, ölçüm değildir; yeni bilgiyle güncellenir. Yatırım tavsiyesi değildir.

Piyasa tepkisi

Etkilenen göstergeler

  • Lalibela uçuşları▼ askıda
  • Ordunun iddia ettiği kayıp▼ 500+ savaşçı
  • Gözaltındaki Tigray komutanı▼ 4

Kaynaklar

  1. TimesLIVE (Reuters) — Çatışma genişlerken Lalibela'ya uçuşlar durduruldu
  2. Martin Plaut (Reuters) — Müttefik bulan Tigray liderleri yeni savaşta iç çekişmeyle karşı karşıya
  3. Kulu Media — Tadesse Werede 3 Tigray askerî lideriyle gözaltına alındı
  4. Martin Plaut — Etiyopya çatışması canlı güncellemeler
  5. Africanews — Etiyopya Cumhurbaşkanı Tigray çatışmalarında dış müdahale uyarısı yaptı
  6. Foreign Policy — Etiyopya ve TPLF Tigray'da yeniden savaşa döndü