Çok kutuplu bakış
Batı dışı kurumların yayımladığı analizlerin özetleri. Her özet orijinal yayına bağlanır, kurumun devletle bağı belirtilir ve okumanın kör noktası ayrıca not edilir. Özetler kurumun görüşünü aktarır; Talay Insight'ın görüşü değildir.
IJeo-Ekonomi ve Darboğazlar
Observer Research Foundation (ORF Expert Speak)Hindistanİngilizce
ORF'ye göre Hindistan Maldivler limanını kaybetti, ama kaldıracı kredi hattında tutuyor
ORF Stratejik Araştırmalar Programı'ndan Aditya Gowdara Shivamurthy, 5 Kasım'daki yazısında Malé yakınındaki Thilafushi limanının hikâyesini anlatıyor. Liman 2015'te DP World'e, 2018'de 800 milyon dolarlık Hint kredi hattıyla Gulhifalhu'ya verilmişti. Cumhurbaşkanı Muizzu 2023 sonunda projeyi yeniden Thilafushi'ye taşıdı ve Hindistan'ı dışarıda bıraktı. Çin Liman Mühendisliği (CHEC) 2026'da ilk aşamayı aldı.
6 Kasım 2026 · Güney Asya
Valdai Tartışma KulübüRusyaİngilizce· devlet bağlantılı
Valdai, Orta Asya'nın güvenliğini deniz yollarından uzak olmasında görüyor
Valdai program direktörü ve HSE profesörü Timofei Bordachev, 2 Kasım'da yayımlanan yazısında eski Sovyet cumhuriyetlerinin bağımsızlığının 35. yılını Orta Asya üzerinden okuyor. Yazara göre bölge Büyük Avrasya'nın coğrafi merkezinde duruyor, ama bu onu jeopolitik merkez yapmıyor. Bordachev bu çevre konumunu bir zayıflık değil, 3 nedene dayanan bir güvenlik avantajı olarak tanımlıyor.
6 Kasım 2026 · Avrasya
Middle East Council on Global AffairsKatarİngilizce
ME Council'a göre Hindistan tedarikçiyi çeşitlendirdi ama rotayı çeşitlendiremedi
Doha'daki Middle East Council on Global Affairs 3 Kasım'da yazar adı vermeden Hindistan'ın Körfez maruziyetini inceleyen bir durum değerlendirmesi yayımladı. Rapora göre Hindistan'ın Körfez ile mal ticareti 2025-26 mali yılında yaklaşık 207,8 milyar dolar. Bu, toplam ticaretin %17,1'i; ithalattaki her beş dolardan biri bölgeye gidiyor. Savaş öncesinde ham petrolün yaklaşık yarısı ve LPG ithalatının yaklaşık %90'ı Hürmüz'den geçiyordu.
3 Kasım 2026 · Güney Asya
Institute for Security Studies (ISS Today)Güney Afrikaİngilizce
ISS'e göre Afrika açık deniz antlaşmasının kurallarını ilk konferansta yazmazsa masada kalmaz
ISS'in 29 Ekim tarihli yazısı, ulusal yetki alanı dışındaki deniz biyoçeşitliliğini düzenleyen BBNJ Antlaşması'nın (okyanusların yaklaşık üçte ikisini kapsayan açık deniz antlaşması) ilk taraflar konferansına odaklanıyor. Antlaşma 17 Ocak'ta 60 onay eşiğini geçip yürürlüğe girdi; COP1 11–22 Ocak 2027'de New York'ta toplanacak. Yazarlar, sekretarya, alt organlar ve fon kuralları gibi ilk usul kararlarının kalıcı olduğunu savunuyor ve 1999 Seattle DTÖ bakanlar toplantısında Afrika'nın şeffaf olmayan süreci reddetmesini örnek veriyor.
29 Ekim 2026 · Sahra Altı Afrika
Observer Research Foundation (ORF Expert Speak)Hindistanİngilizce
ORF'ye göre Hindistan Afrika'ya gıda yardımı değil üretim kapasitesi taşımalı
ORF'nin 29 Ekim tarihli yazısı, ABD–İran ve Rusya–Ukrayna savaşlarının gıda, gübre ve enerjide arz şoku yarattığını ve bundan en çok Afrika'nın etkilendiğini savunuyor. Yazara göre Afrika'da tahıl verimi hektar başına ortalama 1,7 ton, yani 4,2 tonluk dünya ortalamasının yarısından az (2024). Açlıkla karşı karşıya kalan Afrikalı sayısı 2010'daki 171 milyondan yaklaşık 309 milyona çıktı. Kıta küresel karbondioksit salımının %4'ünden azını üretiyor ama ısınma dünya ortalamasından hızlı.
29 Ekim 2026 · Sahra Altı Afrika
The FederalHindistanİngilizce
Eski gümrük başkanına göre Beyaz Saray'ın aktarma ticareti iddiası Hindistan'ı haksız hedefliyor
Hindistan Merkezi Gümrük ve Tüketim Vergileri Kurulu'nun (CBEC) emekli başkanı Najib Shah, The Federal'de 28 Ekim'de yayımlanan yazısında Beyaz Saray'ın Ağustos 2026'da yayımladığı 'Büyük Aktarma Dolandırıcılığı' raporunu eleştiriyor. Rapor 40 ülkeyi yasa dışı aktarma riskiyle ilişkilendiriyor ve Hindistan'ı en riskli 1. kademeye koyuyor. Raporun tahminine göre ABD'nin tarife kaybı 40 ile 303 milyar $ arasında; Hindistan, Meksika ve Vietnam üzerinden 67 milyar $'lık mal aktarıldığı ve bunun 28 milyar $ tarife kaybı yarattığı iddia ediliyor. Shah, rakamların ülke bazında ayrıştırılmadığını not ediyor.
28 Ekim 2026 · Güney Asya
Institute for Security Studies (ISS Today)Güney Afrikaİngilizce
ISS'e göre Afrika zanaatkâr madenciyi suçlu saydıkça maden ekonomisini suç ağlarına bırakıyor
ISS'in 28 Ekim tarihli yazısı, Nijerya'nın Nijer eyaletindeki Minna'da Eylül 2026'da sivil savunma teşkilatı NSCDC'nin gözaltısında 37 genç ve çocuğun ölümüyle açılıyor. Gençler NSCDC'nin özel birimi Maden Muhafızları'nın baskınlarında yasa dışı madenci diye tutuklanmıştı. Soruşturma paneli ölümlerin insanlık dışı koşullarda boğulmadan kaynaklandığını ve önlenebilir olduğunu buldu. Yazarlar bu vakayı Kamerun, Kongo DC ve Orta Afrika Cumhuriyeti'nde güvenlik güçlerinin madencilere karşı yargısız infaz dahil şiddetini gösteren daha geniş bir örüntünün parçası sayıyor.
28 Ekim 2026 · Sahra Altı Afrika
Observer Research Foundation (ORF)Hindistanİngilizce
ORF'ye göre Ganj su anlaşmasının yenilenmesi Hindistan–Bangladeş ilişkisini sınayacak
Yeni Delhi merkezli ORF'den Sohini Bose 23 Ekim'de yayımlanan yazısında, Hindistan ile Bangladeş arasında 1996'da 30 yıllığına imzalanan Ganj Su Paylaşım Anlaşması'nın 2026'da sona erdiğini hatırlatıyor. İki ülke 54 sınır aşan nehri paylaşıyor. Anlaşma, kurak dönemde 11 Mart–10 Mayıs arasında 3 dönüşümlü 10 günlük periyotta Bangladeş'e 35.000 kusek (saniyede fit küp) su garanti ediyor; Ferakka'daki akış 50.000 kusekin altına inerse acil istişare başlıyor.
23 Ekim 2026 · Güney Asya
Global Times (yorum)Çinİngilizce· devlet bağlantılı
Pekin'in devlet gazetesine göre Washington Hindistan'a ortaklık satıp taviz istiyor
Çin Komünist Partisi'nin yayın organı People's Daily'ye bağlı Global Times, 18 Ekim'de imzasız yayımladığı yorumda ABD–Hindistan ticaret çıkmazını Washington'ın ortaklarına yaklaşımının bir örneği olarak okuyor. Gazeteye göre Şubat'ta varılan ticaret çerçevesi 9 ay sonra hâlâ imzasız; Hindistan Maliye Bakanı görüşmelerin tıkandığını, ABD Ticaret Temsilcisi ise yakın bir duyuru olmadığını söylemiş. Yorum, Rubio'nun bu yılki 2. Hindistan ziyaretinden hemen önce çıktı ve Washington'ın stratejik ortaklık, Yeni Delhi'nin ise tarife konuşmak istediğini savunuyor.
21 Ekim 2026 · Güney Asya
Güney Afrika Uluslararası İlişkiler Enstitüsü (SAIIA)Güney Afrikaİngilizce
Johannesburg'dan bakınca Washington yardımı kesip Afrika'dan maden ve veri istiyor
SAIIA'nın Afrika Yönetişimi ve Diplomasi programından Ava Brazell ve Bennett Reddig, 20 Ekim'de yayımlanan yazıda Trump yönetiminin Afrika'ya yardımı pazar erişimi karşılığında maden, veri ve siyasi hizalanma isteyen anlaşmalarla değiştirdiğini savunuyor. Yazarlara göre Sahra Altı Afrika'ya 2024'te 17,3 milyar $ ABD yardımı taahhüt edilmiş, yaklaşık 16 milyar $ fiilen ödenmişti; 2026 için taahhüt şimdilik yaklaşık 1,3 milyar $. Yönetim Haziran 2026'da Güney Afrika'daki HIV programlarına PEPFAR finansmanını sonlandıracağını açıkladı; USAID'in ani kapanışının aksine program kademeli tasfiye ediliyor. Yazarlar 2026'da İngiltere ve bazı AB ülkelerinin de yardımı kıstığını not ediyor, ama ABD'yi hız ve yardımın açıkça ticari anlaşmayla takas edilmesi bakımından ayırıyor.
21 Ekim 2026 · Sahra Altı Afrika
Dawn (başyazı)Pakistanİngilizce
Karaçi'den bakınca Kabil'le kesilen ticaretin faturasını sınır boyu esnaf ödüyor
Karaçi merkezli Dawn, 20 Ekim 2026 tarihli başyazısında İslamabad'ın güvenlik gerekçesiyle Kabil'le ticari bağları kesmesinin birinci yılını değerlendiriyor. Gazeteye göre iki ülke arasındaki ticaret 2025 mali yılındaki 1,3 milyar dolardan 2026 mali yılında 358 milyon dolara inerek %72'den fazla çöktü. Bedeli en ağır Hayber Pahtunhva ödüyor: terörle zaten yatırım çekemeyen eyalet, gıda, çimento ve ilaç taşıyan tüccarlar ile Afgan ziyaretçilere hizmet veren sağlık turizmi ve otelcilik üzerinden yerleşik bir pazarını kaybetti. Pencap ve Sind'deki çiftçi ve fabrikalar da etkilendi.
20 Ekim 2026 · Güney Asya
Gulf Research Center (GRC)Suudi Arabistan (Cidde)İngilizce
Cidde'den bakınca Afrika madenlerindeki ABD–Çin rekabeti Körfez sermayesine kapı açıyor
Gulf Research Center'ın 15 Ekim'de yayımladığı yorumda Michael William Wilson, Afrika'nın kritik mineralleri için rekabetin yeni bir evreye girdiğini savunuyor. Yazara göre Çin, kritik minerallerin yaklaşık %70'ini işliyor ve lityum iyon pillerin %80'ini üretiyor; 2000'den bu yana Afrika'daki maden stratejisine 24 milyar $'ı aşan yatırım yaptı. Washington ise Ocak 2025'ten beri 40 milyar $ değerinde 160'ı aşkın anlaşma imzaladı ve Şubat 2026'da 12 milyar $'lık Project Vault adlı stratejik mineral rezervini kurdu.
15 Ekim 2026 · Sahra Altı Afrika
Valdai Tartışma KulübüRusya (Güney Koreli yazar)İngilizce· devlet bağlantılı
Moskova'daki kürsüden bakınca Kuzey Deniz Yolu'nun önünde buzdan çok yaptırım duruyor
Hankuk Yabancı Araştırmalar Üniversitesi'nden Kim Seung Rae, Valdai Kulübü'nde 15 Ekim'de yayımlanan yazısında Güney Kore'nin 2026 Kuzey Deniz Yolu pilot seferini inceliyor. 2.758 TEU kapasiteli Panstar Acro, 22 Ağustos'ta Busan'dan çıktı, 31 Ağustos–9 Eylül arasında Arktik'i geçti, Felixstowe, Rotterdam ve Gdańsk'a uğrayıp 5 Ekim'de Busan'a döndü. Gemi yalnızca 737 TEU gerçek yük taşıdı; kapasite kullanımı %30'da kaldı ve 1.300 TEU'luk ilk hedef tutmadı. Yazara göre göndericiler donma, buzdağı çarpması sonrası sigorta gecikmesi ve hava belirsizliğinden çekindi.
15 Ekim 2026 · Avrasya
IMANI Politika ve Eğitim MerkeziGanaİngilizce
Akra'dan bakınca BRICS üyeliği Gana'nın dış bağımlılığını kendiliğinden azaltmaz
Akra merkezli IMANI'nin 9 Ekim 2026 tarihli yazısında Sitsofe John Mensah, Gana'nın BRICS üyeliğini araştırmasını önemli bir stratejik dönüş olarak görüyor. Yazara göre bu ilgi, Bretton Woods kurumlarının koşullarından ve doların hâkimiyetinden duyulan bıkkınlığı yansıtıyor. Yeni Kalkınma Bankası'nın iç politika şartı koşmayan finansmanı ve ikili ticarette dolara bağımlılığı azaltma imkânı cazip; ama Mensah üyeliğin tek başına ekonomik bağımlılığı çözmeyeceğini, yalnız alacaklının ve tedarikçinin adresini değiştirebileceğini savunuyor.
10 Ekim 2026 · Sahra Altı Afrika
BM Latin Amerika ve Karayipler Ekonomik Komisyonu (CEPAL/ECLAC)Latin Amerika ve Karayiplerİspanyolca, İngilizce· devlet bağlantılı
Santiago'dan bakınca Latin Amerika yeni jeopolitik düzene tepki vermek yerine onu şekillendirmeli
Santiago merkezli CEPAL, 7–9 Ekim 2026'da Dominik Cumhuriyeti'nde toplanan 41 numaralı oturumunda Kopuşlar Çağında Dönüşümleri Yönetmek başlıklı pozisyon belgesini sundu. Belgeyi 7 Ekim'de Genel Sekreter José Manuel Salazar-Xirinachs tanıttı. Ana tez, yeni jeopolitik ve jeo-ekonomik ortamda bölgenin doğal kaynak, üretim kapasitesi ve 600 milyonu aşan pazarı gibi varlıklarının kendiliğinden kalkınmaya dönüşmeyeceği. CEPAL'e göre ülkelerin çoğu 3 tuzağa sıkışmış durumda: düşük büyüme ve dönüşüm kapasitesi, yüksek eşitsizlik ve düşük sosyal hareketlilik, zayıf kurumlar ve etkisiz yönetişim.
7 Ekim 2026 · Amerika
ISIS Malaysia (Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Enstitüsü)Malezyaİngilizce
Kuala Lumpur'dan bakınca ABD–Çin istikrarı Güneydoğu Asya'nın en değerli güvencesi
ISIS Malaysia'nın Dış Politika ve Güvenlik Çalışmaları direktörü Thomas Daniel'in ilk kez 1 Ekim 2026'da Asian Dispatch'te çıkan, enstitünün 5 Ekim'de yeniden yayımladığı yazısı Şi Cinping'in eylüldeki Washington ziyaretinden yola çıkıyor. Daniel'e göre ziyaret sorunsuz geçti ama sembolizmi ağır, somut kazanımı hafifti. Taraflar ticaret ateşkesini 2 ay uzattı ve üst düzey temasları sürdürme sözü verdi; Pekin sonucu stratejik istikrar diye sunarken Washington zor konuların ertelendiğini söyledi.
5 Ekim 2026 · Asya-Pasifik
Centre for Strategic and International Studies (CSIS Indonesia)Endonezyaİngilizce
Cakarta'dan bakınca nikel zenginliği sanayileşme getirmedi, çıkış Tayland'la iş bölümünde
CSIS Indonesia ekonomi bölümünden Deni Friawan, Rafael da Costa ve Dandy Rafitrandi 2 Ekim 2026'da bir politika makalesi yayımladı. Makale, jeoekonomik parçalanmanın — tedarik zincirlerinin verimlilik yerine güvenlik ve blok uyumuna göre yeniden kurulmasının — Endonezya'ya ne getirdiğini soruyor. Ülke dünya nikel rezervlerinin %40'tan fazlasına, 2025 itibarıyla küresel nikel üretiminin %60'ından fazlasına sahip. Yatırım 2024'te 1.714,2 trilyon rupiah, 2025'te yaklaşık 1.931 trilyon rupiah oldu. Ama yazarlara göre bu sermaye teknolojik sıçrama üretmedi: küresel değer zincirine katılım %43 ile Malezya'nın %57, Vietnam'ın %55 ve Tayland'ın %52 oranının altında, Ar-Ge harcaması ise GSYH'nin yaklaşık %0,24'ü.
3 Ekim 2026 · Asya-Pasifik
China-US Focus (Çin-ABD Değişim Vakfı)Çinİngilizce· devlet bağlantılı
Eski bir Çin diplomatına göre DTÖ'nün en iyi günleri geride kaldı
Çin'in BM Cenevre Ofisi nezdindeki daimi temsilci yardımcılığından emekli Zhou Xiaoming, 2 Ekim 2026'da yayımlanan yazısında DTÖ merkezli ticaret sisteminin zirvesini geride bıraktığını savunuyor. Ona göre örgüt 1995–2015 arasındaki merkezî rolüne en az 10 yıl dönemeyecek ve parçalı bir ticaret düzeni kalıcılaşacak. Zhou, kuralları yazan ülkelerin bugün onları söktüğünü söylüyor: ABD yaklaşık 60 ortağa Bölüm 301 tarifeleri uyguluyor, ulusal güvenlik istisnasını çelikten çip ekipmanına ve dronlara kadar genişletiyor ve güvenlik gerekçesiyle %25'lik bir çip tarifesi koyuyor.
2 Ekim 2026 · Asya-Pasifik
Institute for Security Studies (ISS Africa)Güney Afrikaİngilizce
Pretoria'dan bakınca Arktik rotası Afrika limanlarını ticaretin dışında bırakabilir
ISS Pretoria'dan iklim riski araştırmacısı Dhesigen Naidoo ve ulusötesi tehditler araştırmacısı Denys Reva, 2 Ekim 2026'da yayımlanan yazılarında Kuzey Deniz Rotası'nın (Rusya'nın Arktik kıyısı boyunca Asya'yı Avrupa'ya bağlayan rota) Afrika'ya etkisini soruyor. Yazarlara göre ısınma bu rotayı ticari olarak kullanılabilir kılıyor; rota Süveyş ve Ümit Burnu güzergâhlarından yaklaşık %40 daha kısa. Geleneksel seferler 40 günü aşabiliyor, Ümit Burnu'na sapmak ise yolculuğa 14 gün ekliyor. Kızıldeniz kesintileri öncesinde küresel deniz ticaretinin %15'i, konteyner ticaretinin %30'u Süveyş'ten geçiyordu. Kasım 2023 ile Ocak 2026 arasında Malakka ve Bab-ül Mendeb gibi boğazlarda 120 saldırı yaşandı, sigorta maliyeti bazı durumlarda 10 katına çıktı.
2 Ekim 2026 · Sahra Altı Afrika
Rusya Uluslararası İlişkiler Konseyi (RIAC)Rusyaİngilizce· devlet bağlantılı
Moskova'dan bakınca Afrika ilişkisi silah, tahıl ve borç silmeyle derinleşiyor
Rusya Uluslararası İlişkiler Konseyi'nin (RIAC) 2 Ekim 2026'da yayımladığı yazıda MGIMO öğrencisi Elizaveta Leyb, 2023 Rusya–Afrika Zirvesi'nin sonuçlarını üç yıl sonra değerlendiriyor. Yazar, 2019'daki ilk zirveye 54 Afrika ülkesinin tamamının, bunların 45'inin devlet başkanı düzeyinde katıldığını hatırlatıyor. Ona göre 2023 zirvesinden bu yana işbirliğinin içeriği derinleşti: Rusya–Afrika ticareti 2022'deki 18 milyar $'dan 2025'te yaklaşık 28 milyar $'a çıktı. Tarım ihracatı 2023-2024'te %19 artarak 7 milyar $'a ulaştı ve 2026'nın ilk yarısında %40 büyüyerek 2,9 milyar $ oldu.
2 Ekim 2026 · Sahra Altı Afrika
Institute for Security Studies (ISS Africa)Güney Afrikaİngilizce
Orta Doğu'daki deniz krizi Güney Afrika'ya kazanç getirmedi
Pretoria merkezli ISS'in ISS Today serisinde 25 Eylül 2026'da yayımlanan yazısında kurum danışmanı Timothy Walker, Hürmüz ve Bab-ül Mendeb'deki kesintilerin Güney Afrika'yı daha önemli ama daha zengin olmayan bir bölge hâline getirdiğini savunuyor. Konteyner taşımacılığı 2023'ten itibaren Kızıldeniz'den kaçınarak Ümit Burnu rotasına kaydı. Yazara göre yön değiştiren gemilerin bölge limanlarına uğrama ihtiyacı sınırlı, çünkü Cape Town ve Durban dahil Güney Afrika limanları Dünya Bankası'nın son konteyner limanı performans sıralamasında 2026'da da son sıralara yakın duruyor. Walker bunu yıllarca süren eksik yatırıma ve sıkışıklığa bağlıyor.
30 Eylül 2026 · Sahra Altı Afrika
Middle East Council on Global AffairsKatarİngilizce
Kalkınma Yolu'nun kaderi üç Kürt dosyasına bağlı
Doha merkezli Middle East Council on Global Affairs'in 23 Eylül 2026 tarihli değerlendirme notunda Özge Genç ve Berkay Mandıracı, Irak Kalkınma Yolu'nun umut verici ama kırılgan bir koridor olduğunu savunuyor. Proje Basra'daki Büyük Fav Limanı'nı demiryolu ve karayoluyla Türkiye'ye bağlıyor; maliyet tahminleri 17–20 milyar $ arasında. Yazarlara göre bağlayıcı kısıt 3 Kürt dosyası: Bağdat ile Erbil arasındaki güzergâh anlaşmazlığı, Ankara ile PKK arasındaki barış süreci ve SDG'nin Suriye devletine entegrasyonu. Şam ile SDG 30 Ocak 2026'da ateşkese varmıştı. Yazarlar bu 3 dosyanın birlikte ilerlemesini zorunlu koşul sayıyor. Mevcut plan Duhok ve Erbil'i dışarıda bırakıyor; Ankara da 1 yeni sınır kapısını, Ovaköy'ü tercih ediyor.
30 Eylül 2026 · Orta Doğu ve Kuzey Afrika
Observer Research Foundation (Expert Speak)Hindistanİngilizce
Yeni Delhi'den bakınca BRICS bir bağımlılığı başka bir bağımlılıkla değiştirmemeli
Observer Research Foundation'da 30 Eylül 2026'da yayımlanan yazısında ORF Kalkınma Çalışmaları Başkan Yardımcısı Nilanjan Ghosh, Hindistan'ın 2026 dönem başkanlığı biterken BRICS'in üçüncü bir evreye girdiğini savunuyor. Ona göre birinci evre küresel yönetişimde ses ve temsil arayışıydı; ikinci evre alternatif ödeme sistemleri ve kalkınma finansmanıyla seçenek yaratmaya dayanıyordu. Üçüncü evre ise finans, dijital altyapı, teknoloji ve sanayi arasında birlikte çalışabilirliği hedefliyor. Ghosh, Hindistan–Rusya mal ticaretinin 2021-22'deki yaklaşık 13 milyar $'dan 2024-25'te 69 milyar $'a çıkmasını çeşitlenmenin örneği olarak veriyor ve bu artışı büyük ölçüde indirimli Rus ham petrolü alımlarına bağlıyor.
30 Eylül 2026 · Güney Asya
Observer Research Foundation (Expert Speak)Hindistan / Latin Amerikaİngilizce
Karayipler'in dar geçitleri iklim ve jeopolitik şoklara karşı savunmasız
Hindistan merkezli ORF'nin Expert Speak serisinde 28 Eylül 2026'da yayımlanan yazısında altyapı ve lojistik alanında 35 yılı aşkın deneyimi olan ekonomist Ricardo J. Sánchez, Latin Amerika ve Karayipler'in deniz koridorlarının iklim şokları ile jeopolitik kesintilerin birleşik etkisine açık olduğunu savunuyor. Yazar ilk örnek olarak 2023–2024 Panama Kanalı krizini veriyor. Kuraklık döneminde günlük geçişler 35–38 gemiden aralıkta 22'ye indi, azami su çekimi 50 fitten 44 fite düşürüldü. Günde 36 geçişlik tam takvime ancak Eylül 2024'te dönülebildi. Sánchez'e göre Karayip deniz bağlantısı son on yılda %9 geriledi.
29 Eylül 2026 · Amerika
ASPI (The Strategist)Avustralya (Hint yazar)İngilizce
Hindistan Çin'le yumuşamıyor, ilişkiyi sektör sektör yönetiyor
Avustralya Stratejik Politika Enstitüsü'nün (ASPI) The Strategist yayınında 25 Eylül 2026'da çıkan yazısında Control Risks jeopolitik risk analisti Shibani Mehta, son aylarda Yeni Delhi ile Pekin arasındaki ısınmanın stratejik güven artışı olarak okunmaması gerektiğini savunuyor. Yazara göre Hindistan, Çin ilişkisini tek bir stratejiyle değil sektör sektör yönetiyor ve bunun en net kanıtı düzenlemelerde görülüyor. Örneğin Hindistan'da üretim tesisi olan Çin bağlantılı dört elektrik ekipmanı üreticisine, arz sıkıntısını gidermek için bazı iletim hattı ihalelerine geçici olarak girme izni verildi. Buna karşılık telekom ve dijital platformlardaki kısıtlar sürüyor; sınır çatışmalarının ardından yasaklanan TikTok gibi uygulamalar hâlâ yasak.
28 Eylül 2026 · Güney Asya
Russia in Global Affairs (Rossiya v globalnoy politike)RusyaRusça
Moskova'dan bakış, asıl kırılma Hürmüz değil Babülmendep olur
Moskova merkezli Russia in Global Affairs dergisi 22 Eylül 2026'da ticaret ve gümrük politikası uzmanı Mikhail Bernovskiy'nin bir görüş yazısını yayımladı. Yazar, Hürmüz Boğazı'nın kapanmasının şimdiye kadar yönetilebilir kaldığını ama Babülmendep'in de kapanmasının küresel mal ticaretini çökertebileceğini savunuyor. Yazara göre Hürmüz şokunu Suudi Arabistan'ın Yanbu limanına uzanan Doğu–Batı boru hattı hafifletti. Kızıldeniz kıyısındaki bu hattın devre dışı kalmasıyla Suudi petrolü Mısır'daki Sidi Kerir'den alınıp Ümit Burnu üzerinden Asya'ya taşınıyor ve olağan sevkiyat yaklaşık bir ay uzuyor. Bernovskiy, uzmanların varil fiyatının 120 dolara çıkmasını beklediğini, ancak borsa fiyatının iki kat pahalı ve uzun lojistikle teslim edilen varilin maliyetini yansıtmadığını not ediyor.
28 Eylül 2026 · Avrasya
Mısır Strateji Çalışmaları Merkezi (ECSS)MısırArapça
Kahire'ye göre Hürmüz'de asıl pazarlık savaş sonrası kuralları kimin yazacağı
Kahire'deki Mısır Strateji Çalışmaları Merkezi'nin (ECSS) 27 Eylül 2026'da yayımladığı analizde Arap Çalışmaları Birimi başkanı Celal Nassar, ABD–İran çatışmasının artık bir sonraki saldırının tarihi etrafında dönmediğini savunuyor. Ona göre mesele, savaş sonrası kuralları kimin yazacağı. Nassar, Trump'ın BM Genel Kurulu'nda yaklaşık 130 lidere hitap ederken İran'ı hem yok etmekle tehdit ettiğini hem de 3 Kasım seçiminden sonra tarihî bir anlaşma öngördüğünü aktarıyor. Batı basınının Şubat sonunda başlayan savaştan bu yana 7 ayda en az 8 benzer savrulma saydığını yazıyor. Yazar Schelling'in zorlama kavramıyla askerî gücün tek başına siyasi sonuç üretemeyeceğini vurguluyor.
27 Eylül 2026 · Orta Doğu ve Kuzey Afrika
ISEAS – Yusof Ishak Enstitüsü (Fulcrum)Singapurİngilizce
Kamboçya'nın deniz hukuku onayı ASEAN'ı hukuken birleştirdi, siyaseten değil
Singapur'daki ISEAS'ın Fulcrum platformunda 25 Eylül 2026'da yayımlanan yorumda Huynh Trung Dung ve Chheang Vannarith, Kamboçya'nın BM Deniz Hukuku Sözleşmesi'ni (UNCLOS, deniz yetki alanlarını düzenleyen 1982 antlaşması) onaylamasını inceliyor. Kamboçya sözleşmeyi 1983'te imzalamış, ancak Ocak 2026'da onaylayarak 172. taraf ve son ASEAN üyesi oldu. Yazarlara göre başlıca itici güç Tayland ile bozulan ilişki. Tayland 5 Mayıs 2026'da kıta sahanlığındaki örtüşen alanlara ilişkin 2001 tarihli mutabakat zaptını feshetti. Kamboçya da 2 Haziran'da sözleşmenin V. Ek'i kapsamında zorunlu uzlaştırma sürecini başlattı; ilk toplantı 14–16 Eylül'de Singapur'da yapıldı.
25 Eylül 2026 · Asya-Pasifik
Global TimesÇinİngilizce· devlet bağlantılı
Pekin'in zirve mesajı: Çin ve ABD rakip değil ortak olmalı, ama tarife ve Tayvan hiç anılmıyor
Global Times'ın 25 Eylül tarihli başyazısı, Xi Jinping'in Washington'daki devlet ziyaretini, Mayıs 2026'daki Pekin zirvesinde kabul edildiğini söylediği yapıcı ve stratejik istikrara dayalı Çin–ABD ilişkisi formülünün devamı olarak sunuyor. Yazıya göre iki ülke rekabetten kaçınmak zorunda değil, ancak rekabet sınırlı ve sağlıklı kalmalı; çatışma ve karşı karşıya gelme çizgisi aşılmamalı. Başyazı, küresel toparlanmadan bölgesel krizlere ve yapay zekâ, siber alan ile uzay kurallarına kadar pek çok sorunun iki ülke işbirliği olmadan çözülemeyeceğini savunuyor ve Çin'in ulusal yeniden doğuş hedefiyle ABD'nin Amerika'yı yeniden büyük yapma hedefinin birbirini tamamlayabileceğini yazıyor.
25 Eylül 2026 · Asya-Pasifik
Lowy Institute (The Interpreter)Avustralya (Hint yazar)İngilizce
Yeni Delhi'den bir göz Gwadar'a: Çin'in Malakka'yı atlatma kumarı ticari yük ve güvenlik yüküne dönüştü
Lowy Institute'un The Interpreter yayınında 25 Eylül'de çıkan yazısında Yeni Delhi'deki Council for Strategic & Defence Research'ün kıdemli üyesi Jaideep Saikia, Çin–Pakistan Ekonomik Koridoru'nun (CPEC) vitrini sayılan Gwadar limanının stratejik varlık olmaktan çıkıp mali ve güvenlik yükümlülüğüne dönüştüğünü savunuyor. Yazara göre Sincan'ı Arap Denizi'ne bağlama fikri coğrafyaya takılıyor: Karakurum yolu 4.600 metreyi aşan irtifada heyelan ve çığa açık, yaklaşık 3.000 kilometrelik dağlık güzergâh boyunca boru hattı ve kara taşımacılığı deniz navlunundan çok daha pahalı; bu yüzden liman Çin'in Malakka ikilemini çözmüyor, üstelik tankerler Gwadar'dan sonra da Hint donanmasının baskın olduğu Hint Okyanusu'nda kalıyor.
25 Eylül 2026 · Güney Asya
Ortadoğu Araştırmaları Merkezi (ORSAM)Türkiyeİngilizce
Ankara'dan Babülmendep okuması: Husiler boğazı kapatmadan geçişin maliyetini belirleyebilecek konuma geldi
ORSAM'ın 25 Eylül'de İngilizce yayımladığı, ilk kez 21 Eylül'de Türkçe olarak çıkan yazısında Kaan Devecioğlu, Husilerin Muha limanını alıp Perim (Mayyun) adası ve Hanîş adalarına doğru ilerlemesinin Babülmendep'i yeniden dünya gündemine taşıdığını savunuyor. Yazara göre asıl mesele birkaç kasabanın el değiştirmesi değil: bu 3 noktanın tek bir askerî sistemde birleşmesi, gemisavar füze, insansız hava ve deniz aracı, mayın ve kıyı gözetimiyle desteklenirse, boğazı fiziksel olarak kapatmadan geçişi pahalı ve öngörülemez kılan bir deniz inkârı kapasitesi doğuruyor. Yazar, IMF PortWatch'ın 18 Eylül'de yayımladığı veriye göre 17 Eylül'de 23 yük gemisinin geçtiğini, yani trafiğin sürdüğünü not ediyor.
25 Eylül 2026 · Orta Doğu ve Kuzey Afrika
Canon Küresel Araştırmalar Enstitüsü (CIGS)JaponyaJaponca
Tokyo'dan bakış, ABD–Çin yumuşaması ara seçimden sonra Japonya'yı sıkıştırabilir
Tokyo'daki Canon Küresel Araştırmalar Enstitüsü'nün (CIGS) araştırma direktörü Kiyoyuki Seguchi, 23 Eylül 2026'da JBpress'te yayımlanan ve CIGS'in 30 Eylül'de sitesine aldığı yazısında, 8 Eylül'den itibaren 4 gün boyunca Washington ve Boston'da görüştüğü 10'u aşkın eski yetkili ve akademisyenin değerlendirmelerini aktarıyor. Görüştüğü bir eski yetkiliye göre ABD'nin Çin politikası artık başkan ile kendi kabinesi arasındaki gerilimle okunmalı. Kabinenin büyük kısmı Çin'e karşı sert; başkan ise 3 Kasım ara seçimi öncesinde hayat pahalılığı ve İran savaşının yükselttiği benzin fiyatı yüzünden Pekin'le istikrar görüntüsü istiyor. Yazar, Biden döneminden kalan gelişmiş çip ihracat kısıtlarının çoğunun sürdüğünü, bazılarının ise başkanın kararıyla gevşetildiğini not ediyor.
23 Eylül 2026 · Asya-Pasifik
Rusya Uluslararası İlişkiler Konseyi (RIAC)Rusyaİngilizce
Moskova'dan "cehennem yaptırımları" okuması: yeni ABD yasası çoğunlukla zaten var olanı kanunlaştırıyor
RIAC Genel Direktörü Ivan Timofeev 22 Eylül tarihli yazısında, ABD'de bir yılı aşkın tartışmanın ardından kabul edilen ve kamuoyunda cehennem yaptırımları diye anılan Rusya yasasının (H.R. 5334) etkisinin abartıldığını savunuyor. Yazara göre bu etiket yasa 2022 başında çıksaydı yerinde olurdu. Maddeleri tek tek inceleyen Timofeev, finansal yaptırımların, büyük bankalara ve devlet şirketlerine yönelik kısıtların, varlık transferi, borsa kotasyonu ve yatırım yasaklarının zaten başkanlık kararnameleri ya da önceki yasalarla uygulandığını, enerji ithalat yasağının 2022'de, Rus uranyumu yasağının 2024'te çıkarıldığını hatırlatıyor.
22 Eylül 2026 · Avrasya
Çin Uluslararası Çalışmalar Enstitüsü (CIIS)ÇinÇince· devlet bağlantılı
Pekin'den ASEAN okuması: 1,05 trilyon dolarlık ticaret ortak gelecek söyleminin omurgası olarak sunuluyor
Çin Dışişleri Bakanlığı'na bağlı CIIS'in Asya-Pasifik Araştırma Enstitüsü'nden Jiang Zhida'nın 20 Eylül'de China.com'da çıkan ve 21 Eylül'de enstitü sitesinde yayımlanan yazısı, 17–21 Eylül'de Nanning'de düzenlenen 23. Çin–ASEAN Fuarı vesilesiyle yazılmış. Yazar, fuara ASEAN'ın 11 üyesinin tamamının katıldığını ve Doğu Timor'un ilk kez tam üye ve ortak düzenleyici olarak yer aldığını belirtiyor. 2026, diyalog ilişkisinin 35. ve kapsamlı stratejik ortaklığın 5. yılı. Yazı ilişkiyi 4 ayak üzerinde anlatıyor: 2013 Ekim'deki ortak gelecek önerisi ve 2021 Kasım'daki beş ortak yurt çerçevesiyle fikrî yön, ekonomik bütünleşme, güvenlikte ortak yönetişim ve halklar arası temas.
21 Eylül 2026 · Asya-Pasifik
Institute of Strategic Studies Islamabad (ISSI)Pakistanİngilizce
İndus kararı İslamabad'dan: hukuki zafer kazanıldı, ama suyu Lahey değil uygulama belirleyecek
ISSI Stratejik Perspektifler Merkezi araştırmacısı Mian Ahmad Naeem Salik, 21 Eylül tarihli değerlendirmesinde Tahkim Mahkemesi'nin 31 Ağustos 2026 kararını ele alıyor. Mahkeme oybirliğiyle 1960 İndus Suları Anlaşması'nın tamamen yürürlükte olduğuna, Hindistan'ın Nisan 2025'te ilan ettiği tek taraflı askıya alma kararının hukuken geçersiz olduğuna ve egemenlik, güvenlik, iklim değişikliği ya da enerji ihtiyacı gerekçelerinin fesih için yetmediğine hükmetti. 850 MW'lık Ratle santralinde ise tarafsız uzmanın Temmuz 2027'de beklenen kararından sonraki 90 güne kadar belirli beton işlerini sınırlayan dar bir geçici tedbir koydu. Yazar kararı, 2023'teki yetki kararından Mayıs 2026'daki azami bekletme hacmi kararına uzanan bir dizinin son halkası olarak okuyor ve Pakistan'ın hukuki zeminini pekiştirdiğini söylüyor.
21 Eylül 2026 · Güney Asya
Delhi Policy Group (DPG)Hindistanİngilizce
BRICS 2026: Uzlaşının jeopolitiği, Yeni Delhi Bildirgesi ve uygulama açığı
DPG kıdemli araştırmacısı Büyükelçi Kamboj, 12–13 Eylül'de Yeni Delhi'de toplanan 18. BRICS Zirvesi'ni değerlendiriyor: Hindistan dördüncü kez, genişlemeden sonra ise ilk kez dönem başkanıydı; yıl boyunca 30 şehirde 400'ü aşkın toplantı yapıldı, zirveye 32 heyet katıldı ve Modi üç günde 15 ikili görüşme yaptı. Dışişleri bakanları toplantısı ortak metin çıkaramamışken Yeni Delhi Bildirgesi uzlaşıyla kabul edildi. Bildirge Batı Asya'yı İsrail, Gazze, Filistin ve Lübnan adıyla ele alıyor, Ukrayna'yı anmıyor; 22 Nisan 2025 Cammu-Keşmir saldırısını kınıyor ama Pakistan'ı adlandırmıyor, oysa 2017 Şiamen Bildirgesi örgüt adı veriyordu.
18 Eylül 2026 · Güney Asya
Policy Center for the New SouthFasİngilizce
Rabat'tan Okuma: Sınır Ötesi Ödeme Altyapısı Üç Ayrı Bloğa Doğru Ayrışıyor
Policy Center for the New South'un 17 Eylül 2026 tarihli politika notu, sınır ötesi ödeme altyapısını artık teknik bir verimlilik konusu değil, üç ayrı ticaret alanının şekillendiği jeopolitik bir yarış olarak okuyor. Çin merkezli kanatta mBridge, 2022'deki 164 işlem ve 22 milyon dolarlık hacminden 2025'te 4.000 işlem ve 55,5 milyar dolara çıkmış; yönlendirme para birimi olarak renminbi payı %95 seviyesinde. BIS'in 2024'te projeden çekilmesi, girişimin ağırlığını daha da Çin tarafına kaydırmış. CIPS'in 190 ülke ve bölgede 1.700'ü aşkın uluslararası üyesi bulunuyor ve günlük işlem hacmi 180 milyar doları geçiyor. Çin sınır ötesi tahsilat ve ödemelerinin %60'a varan bölümünü renminbiyle kapatıyor; bu oran 2017'de %10'du. Buna karşılık renminbi küresel SWIFT ödemelerinin yalnızca yaklaşık %3'ünü, ticaret finansmanının %8'ini oluşturuyor; PBoC'nin 40 merkez bankasıyla kurduğu takas hatlarının toplam taahhüdü 500 milyar dolar civarında.
17 Eylül 2026 · Asya-Pasifik
Instituto IgarapéBrezilyaİngilizce
Rio'dan yasa dışı altın okuması: Amazon altınını durdurmanın en ucuz noktası ilk satın alma işlemi
Rio de Janeiro merkezli Instituto Igarapé'nin 16 Eylül'de yayımladığı 17 sayfalık çalışma, Bolivya, Brezilya, Kolombiya, Ekvador ve Peru'dan oluşan 5 ülkede yasa dışı altının resmî piyasaya girdiği ilk alım anını karşılaştırıyor. Rapor sorunun ölçeğini kaynaklarıyla veriyor: Kolombiya'da tespit edilen alüvyon altın çıkarımının yaklaşık %73'ü yasa dışı (UNODC, 2023), Peru'da yasa dışı altın ihracatının yasal ihracata yaklaştığı bildiriliyor, Bolivya hükümeti 2020'de ihraç edilen altının yarısının kayıt dışı ithalattan, büyük ölçüde Peru'dan geldiğini tahmin etmiş, Amazon havzasında ise 4.400'den fazla yasa dışı maden sahası haritalanmış (RAISG, 2020).
16 Eylül 2026 · Amerika
Institute for Security Studies (ISS Africa)Güney Afrikaİngilizce
Pretoria'dan Okuma: Afrika Grubu Vergi Kural Koyuculuğunu OECD'den BM'ye Taşımaya Çalışıyor
ISS Today'de 11 Eylül 2026'da yayımlanan analiz, Afrika ülkelerinin BM'de yürüttüğü Uluslararası Vergi İşbirliği Çerçeve Sözleşmesi müzakeresini kazanan-kaybeden hesabıyla anlatıyor. Temel mesele teknik değil kurumsal: kural koyma yetkisinin 38 gelişmiş ekonomiden oluşan OECD'de mi kalacağı, yoksa her üye devletin oy hakkı bulunduğu BM çatısına mı geçeceği. 2021'de ortaya konan ve 140'tan fazla ülkenin desteklediği OECD-G20 iki sütunlu çözümünün, çok uluslu şirketleri kazancı elde ettikleri yerde vergilendirme vaadini tutmadığı savunuluyor. Metne göre müzakereler resmi takvimin kabaca yarısında; eş başkanlar çerçeve sözleşmesinin yanı sıra sınır ötesi hizmetler ve vergi uyuşmazlıklarının çözümü için iki ek protokol taslağını dolaşıma sokmuş durumda.
11 Eylül 2026 · Sahra Altı Afrika
IEEJ (Japonya Enerji Ekonomisi Enstitüsü)Japonyaİngilizce
Hürmüz'de altıncı ay: Asyalı ithalatçı için stok tamponu inceliyor
Koyama, Hürmüz krizini petrol ve LNG arzının aynı anda ve büyük ölçekte kesildiği ilk olay olarak tanımlıyor ve bunu uluslararası enerji piyasaları tarihindeki en büyük arz kesintisi diye niteliyor. Yazıya göre taraflar arasındaki mutabakat kalıcı olmadı: ABD 30 Ağustos'ta İran'daki askerî tesisleri Temmuz sonundan bu yana ilk kez vurdu, İran da bölgedeki ABD üslerine karşılık verdi.
4 Eylül 2026 · Asya-Pasifik
SETATürkiyeTürkçe
AB'nin karbon sınır vergisinde asıl risk maliyet değil belirsizlik
Sönmez, AB'nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması'nın asıl zorluğunun maliyetten değil, çok taraflı iklim çerçeveleriyle ilişkisindeki belirsizlikten kaynaklandığını savunuyor. Mekanizma meşruiyetini Paris Anlaşması'ndan alıyor, ancak kapsamı ve uygulama ölçütleri tamamen AB'nin kendi kurumsal süreçlerinde belirleniyor.
3 Eylül 2026 · Avrupa
ISEAS – Yusof Ishak Enstitüsü (Fulcrum)Singapurİngilizce
Körfez krizinden sonra ASEAN: petrol güvenliğinden şebeke güvenliğine
Yazarlar, Körfez krizinin ASEAN'ın Orta Doğu bağımlılığını açığa çıkardığını belirtiyor: Filipinler petrol ithalatının yüzde 95'ini, Vietnam gaz ithalatının yüzde 49'unu bu bölgeden sağlıyor. Bölgede elektrik talebi 2015–2025 arasında yüzde 60 arttı ve 2035'e kadar yılda yüzde 4 büyümesi bekleniyor.
2 Eylül 2026 · Asya-Pasifik
IISiber Savaş ve Kritik Altyapı
IIIKinetik Çatışmalar ve Savunma
Policy Center for the New South (PCNS)FasFransızca
PCNS'ye göre çifte veto Batı Sahra'da hukuki değil operasyonel boşluk açtı
Rabat'taki Policy Center for the New South'tan Mohammed Loulichki 4 Kasım tarihli politika notunda BM'nin Batı Sahra misyonu MINURSO'nun sonunu inceliyor. Güvenlik Konseyi 30 Ekim'de iki rakip taslağı veto etti ve misyonun yetkisi 1 Kasım'dan itibaren düştü. Yazara göre Konsey 35 yılda ilk kez Sahra konusunda karar alamadı. Bir yetki de yerine bir şey konmadan ilk kez sona erdi.
4 Kasım 2026 · Sahra Altı Afrika
Arab News (görüş)Suudi Arabistanİngilizce
Arab News yazarına göre Körfez savunma paktı bildiriden eyleme geçmeli
Kuveyt Üniversitesi hukuk profesörü Bashayer el-Mecid, 3 Kasım'da Arab News'te Körfez dayanışmasının bildiride kaldığını savunuyor. Körfez dışişleri bakanları 18 Ekim'de, Aralık 2000'de Manama'da imzalanan ortak savunma anlaşmasını andı; anlaşma altı üyeden birine yapılan saldırıyı hepsine yapılmış sayıyor. Birkaç gün sonra Husi saldırıları Mekke çevresini tehdit etti ve güney Suudi Arabistan üzerinde bir balistik füze düşürüldü.
3 Kasım 2026 · Orta Doğu ve Kuzey Afrika
Institute for Security Studies (ISS Africa)Güney Afrikaİngilizce
ISS'e göre Kongolu mülteciler savaş ile kapanan sınırlar arasında sıkışıyor
ISS'in 2 Kasım analizine göre doğu Kongo'daki savaş, uzun süreli bir mülteci meselesini bölgesel acil duruma çevirdi. BMMYK Haziran 2026'da 1,25 milyon Kongolu mülteci ve sığınmacı saydı; bunların %80'i komşu ülkelerde. Ocak 2025 ile Nisan 2026 arasında 245 binden fazla yeni geliş kaydedildi. Burundi yaklaşık 142 bin yeni geliş aldı, Uganda ise Kongolu mültecilerin %53'ünü barındırıyor.
2 Kasım 2026 · Sahra Altı Afrika
Observer Research Foundation (ORF Expert Speak)Hindistanİngilizce
ORF'ye göre Karakoram 2026 Çin–Pakistan ittifakını silah satışından ortak harekâta taşıyor
ORF'nin 29 Ekim tarihli yazısı, Çin Halk Kurtuluş Ordusu ile Pakistan Ordusu arasındaki ilk ortak kara eğitimi Karakoram 2026'yı inceliyor. Çin Savunma Bakanlığı tatbikatı 10 Ekim'de duyurdu; eğitim 14 Ekim'de Sincan'ın Korla kentinde başladı ve beceri değişimi bölümü 19 Ekim'de bitti. Odak, yüksek irtifada ortak terörle mücadele harekâtı. Global Times'a dayanan yazıya göre Type 191 tüfekler, Type 11 zırhlı hücum araçları, Type 08 piyade savaş araçları, topçu ve İHA ile İHA-savar sistemleri kullanıldı.
29 Ekim 2026 · Güney Asya
Dawn (başyazı)Pakistanİngilizce
Dawn'a göre Mekke paktı İran'la ittifak değil saldırmazlık çerçevesi kurmalı
Dawn 28 Ekim tarihli başyazısında Mekke savunma paktının 3 ortağı Pakistan, Suudi Arabistan ve Türkiye'nin üst düzey yetkililerinin 26 Ekim Pazartesi günü Tahran'da İranlı muhataplarıyla buluşmasını küresel ölçekte önemli buluyor. Gazeteye göre toplantıyı, bir hafta önce Tahran'ı ziyaret eden Pakistan Savunma Kuvvetleri Komutanı önerdi. Suudi Arabistan'ı veliaht prensin kardeşi olan Savunma Bakanı temsil etti; başyazı bunu Riyad'ın toplantıya en üst önceliği verdiğinin işareti sayıyor. İran'ın açıklamasına göre taraflar bölgesel barış ve güvenlik için diyaloğu sürdürme sözü verdi.
28 Ekim 2026 · Güney Asya
Arab NewsKörfez (Suudi Arabistan)İngilizce
KİK yetkilisine göre Rusya, İran'ı komşularına saldırmaktan vazgeçirebilir
Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) Siyasi İşler ve Müzakereden Sorumlu Genel Sekreter Yardımcısı Abdel Aziz Aluwaisheg, 21 Ekim'de Arab News'te yayımlanan yazısında Rusya'yı İran savaşını sınırlamada rol üstlenmeye çağırıyor. Yazarın notuna göre bu 21 Ekim metni KİK'in değil, kendisinin görüşlerini yansıtıyor. Yazının çıkış noktası, Bahreyn'de yapılan son KİK–Rusya Stratejik Diyaloğu toplantısı; diyalog Kasım 2011'de başlamıştı. Aluwaisheg'e göre KİK–Rusya ticareti 2025'te 24 milyar $'ı aştı ve 1 yılda yaklaşık %60 arttı.
22 Ekim 2026 · Orta Doğu ve Kuzey Afrika
The Express TribunePakistanİngilizce
Express Tribune'e göre Hindistan'ın denizaltı nükleer konuşlanması ilk kullanım şüphesini büyütüyor
The Express Tribune 22 Ekim tarihli başyazısında Hindistan'ın Pakistan'a yönelik stratejik doktrinini yeniden yazdığını ve bunun bölgesel dengeyi bozduğunu savunuyor. Gazete, Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü'nün (SIPRI) Hindistan'ın caydırıcılık devriyesi için 1 denizaltıya yaklaşık 12 nükleer başlık yerleştirdiği uyarısına dayanıyor. Başyazıya göre bu adım, Hindistan'ın ilan ettiği ilk kullanmama politikasını şüpheli hâle getiriyor. Balistik füzeler, hipersonik silahlar ve yapay zekâ tabanlı vuruş kabiliyetleri de caydırıcılık dengesini kaydırma girişimi olarak okunuyor.
22 Ekim 2026 · Güney Asya
Institute for Security Studies (ISS Today)Etiyopya / Afrikaİngilizce
ISS'e göre Afrika Kızıldeniz'de elçi sayısını artırdı ama etkisini artıramadı
ISS Addis Ababa'dan Moses Chrispus Okello 21 Ekim'de yayımlanan yazısında, Husilerin (Ensarullah) eylülde Babülmendep Boğazı'nın kontrolünü ele geçirmesinin isyanın kuzey Yemen'le sınırlı olduğu varsayımını yıktığını savunuyor. Yazara göre Husilerin El Şebab ile bağı, küresel ticaretin yaklaşık %15'ini taşıyan geçidi aksatıyor. Sudan, Güney Sudan, Somali ve Etiyopya'daki çatışmalar Orta Doğu krizleriyle iç içe geçmiş durumda.
21 Ekim 2026 · Sahra Altı Afrika
Nueva SociedadLatin Amerika (Arjantin)İspanyolca
Nueva Sociedad'a göre Etiyopya'nın denize çıkış hedefi yalnızca kâğıt üzerinde yaşıyor
Héctor Barros ve Federico Muiña, Latin Amerika merkezli Nueva Sociedad dergisinde 19 Ekim'de yayımlanan analizlerinde Etiyopya'nın denize çıkış arayışının bölgesel bir krize dönüştüğünü anlatıyor. Başbakan Abiy Ahmed ile Somaliland lideri Muse Bihi Abdi 1 Ocak 2024'te bir mutabakat imzalamış, Etiyopya'nın 50 yıllığına yaklaşık 20 kilometrelik kıyıyı deniz kuvvetleri için kiralaması konuşulmuştu. Yazarlara göre metnin tamamı hiç yayımlanmadı ve kiralama yürürlüğe girmedi. Somali bunu egemenlik ihlali saydı; Türkiye Aralık 2024'te Ankara'da arabuluculuk yaptı, taraflar Somali egemenliğine saygı ve ticari erişim formülü üzerinde uzlaştı, ama liman sorunu çözülmedi.
19 Ekim 2026 · Sahra Altı Afrika
Sasakawa Peace Foundation (IINA)Japonyaİngilizce
Tokyo'dan bakınca küçülen BM'nin yeni genel sekreteri büyük güçlere karşı durabilmeli
Tokyo Yabancı Diller Üniversitesi'nden Sumie Nakaya, Sasakawa Barış Vakfı'nın analiz platformunda 16 Ekim'de yayımlanan yazısında yeni BM Genel Sekreteri'nin mali ve siyasi baskıyla küçülmüş bir örgütü devralacağını savunuyor. Guterres'in 2025'te açıkladığı UN80 girişimi 86 eylem maddesi içeriyor: bütçede %20 kesinti ve yaklaşık 35.000 sekretarya kadrosunun 6.900'ünün kaldırılması. Mayıs 2026 ara raporuna göre onaylı sekretarya personeli %21 azaldı, 220 kadro New York ve Cenevre gibi pahalı merkezlerden taşındı, BM sistemi genelinde yaklaşık 1.900 kadro daha yer değiştirdi.
16 Ekim 2026 · Asya-Pasifik
Institute for Security Studies (ISS Africa)Güney Afrikaİngilizce
Pretoria'daki enstitüden bakınca Çad Gölü'nü yeni üsler değil ortak komuta korur
ISS Africa'nın Orta Afrika Gözlemevi'nden kıdemli araştırmacı Raoul Sumo Tayo, 15 Ekim 2026'da yayımlanan yazısında Kamerun'un Eylül'de kurduğu Çad Gölü Hızlı Müdahale Taburu'nu (BIR) inceliyor. Yaklaşık 1.000 kişilik birlik, Makary ve Blangoua'daki yaklaşık 500 askerin yanına konuşlanıyor; Bargaram ve Hilé-Alifa'daki yeni üsler Eylül'de açıldı. IOM verisine göre Darak, Bargaram ve Hilé-Alifa'daki son saldırılar 11.300'den fazla kişiyi yerinden etti. Yazara göre amaç, IŞİD Batı Afrika Vilayeti'nin (ISWAP) kuzeydoğu Nijerya'daki kalesini kuzey Kamerun'a taşımasını engellemek ve militanların yerel halktan vergi topladığı bölgelerde kalıcı varlık kurmak.
15 Ekim 2026 · Sahra Altı Afrika
Observer Research Foundation (Expert Speak)Hindistanİngilizce
Yeni Delhi'den bakınca Körfez'in Pakistan kalkanı ekonomik dayanıklılık olmadan işlemiyor
ORF'nin 15 Ekim tarihli yazısında Gopi Krishna Bhamidipati, Körfez İşbirliği Konseyi'ndeki 6 monarşinin güvenliği 2 ayağa dayandırdığını savunuyor. Askerî caydırıcılık için Pakistan'la işlemsel savunma paktlarına, uzun vadeli ticari istikrar için Hindistan'ın ekonomik ağırlığına güveniyorlar. Yazara göre süren savaş iki ayağın da zayıflığını açığa çıkardı. Pakistan, Ağustos'taki Mekke Paktı'yla Suudi Arabistan'a taşan saldırılara yanıt vereceğini ima etmiş, sonra Husilere karşı askerî yanıtın gündemde olmadığını söylemişti. Yazar bu geri adımı IMF bağımlılığına, yakıt kemer sıkmasına ve İran'la 550 millik sınırdaki Beluç kaygısına bağlıyor.
15 Ekim 2026 · Güney Asya
Japonya Uluslararası İlişkiler Enstitüsü (JIIA)Japonyaİngilizce
Tokyo'dan bakınca Filipinler'e verilen eski muhripler kendiliğinden caydırıcılık üretmiyor
JIIA araştırmacısı Hironobu Takezawa'nın 14 Ekim'de yayımlanan raporu, Japonya'nın Filipinler'e Abukuma sınıfı muhrip devrini inceliyor. Japonya 21 Nisan 2026'da savunma teçhizatı ihracatı ilkelerini değiştirip kurtarma, nakliye, uyarı, gözetleme ve mayın temizleme olmak üzere 5 kısıtlı kategoriyi kaldırdı; artık her tür teçhizat incelemeyle devredilebiliyor. Filipinler Savunma Bakanı Gilberto Teodoro 7 Temmuz'da 5 muhripin devrinde esasta uzlaşıldığını, gemilerin hizmetten çıktıktan sonra 2–3 yıl içinde teslim edileceğini açıkladı. İki ülke 28 Mayıs'ta ilişkilerini kapsamlı stratejik ortaklığa yükseltti; bu, Filipinler'in ilk böyle ortaklığı.
14 Ekim 2026 · Asya-Pasifik
Russia in Global Affairs (Rossiya v globalnoy politike)Rusyaİngilizce
Moskova'daki dergiden bakınca Hindistan Avrasya Şartı'nın imzasında değil masasında olmalı
Yeni Delhi'deki Jawaharlal Nehru Üniversitesi'nin Rusya ve Orta Asya araştırmaları merkezinden Sujal Yadav, 14 Ekim'de Moskova'daki dergide yayımlanan yazısında Rusya ile Belarus'un önerdiği Avrasya Şartı'nı Hint çıkarı açısından tartıyor. Şartın ortak bildirisini 25 Eylül'de New York'ta, BM Genel Kurulu'nun 81. oturumu sırasında 9 ülke imzaladı: Belarus, İran, Kazakistan, Kırgızistan, Laos, Myanmar, Rusya, Tacikistan ve Vietnam. Hindistan imzalamadı. Metin konsensüsle karar alınmasını ve 2027 sonundan önce bir liderler zirvesinde kabul edilmesini öngörüyor; taslak çalışması Kasım'da Minsk Güvenlik Konferansı'nda başlayacak.
14 Ekim 2026 · Güney Asya
Sudan Transparency and Policy Tracker (STPT)Sudanİngilizce
Sudan izleyicisine göre yaptırımlar savaş ekonomisini kırmadı, yalnızca yerini değiştirdi
Sudan odaklı izleme kuruluşu STPT'nin Ekim 2026 tarihli, 54 sayfalık raporu Dabanga'da 13 Ekim'de kamuoyuna duyuruldu. Rapora göre Nisan 2023'te savaş başladığından bu yana Kanada, AB, İngiltere, BM ve ABD toplam 32 kişi ile 20 şirketi yaptırım listesine aldı. Yazarlar yaptırımları caydırma, aksatma ve norm gösterimi olmak üzere 3 etki üzerinden ölçüyor. Vardıkları sonuç, 3 yılı aşan yaptırımların bazı finans ve tedarik kanallarını aksattığı ama Sudan Silahlı Kuvvetleri (SAF) ile Hızlı Destek Kuvvetleri'ni (HDK) finanse eden ağları dağıtmadığı.
13 Ekim 2026 · Sahra Altı Afrika
Horn ReviewEtiyopyaİngilizce
Addis Ababa'dan bakınca saldırgan Eritre, Etiyopya ise meşru müdafaada
Horn Review araştırmacısı Mahder Nesibu'nun 12 Ekim tarihli yazısı, iki başkentin BM Güvenlik Konseyi'ne gönderdiği mektupları karşılaştırıyor. Etiyopya 9 Ekim'de Eritre kuvvetlerinin topraklarına 60 kilometreye kadar girmesini açık saldırı olarak tanımladı; Eritre ise Etiyopya'yı 3 yılı aşkın süredir ilan ettiği bir savaşa hazırlanmakla suçladı. Yazar, 2022 Pretoria anlaşmasının Tigray savaşını bitirdiğini ama uygulamanın sarsıldığını, 2018'deki Addis Ababa–Asmara yakınlaşmasının da çözüldüğünü hatırlatıyor.
12 Ekim 2026 · Sahra Altı Afrika
Rusya Uluslararası İlişkiler Konseyi (RIAC)Rusya ve İranİngilizce· devlet bağlantılı
Moskova ve Tahran'dan bakınca ABD'nin güç politikası Rusya–İran ortaklığını savunmaya taşıyor
RIAC'ın 12 Ekim'de yayımladığı yazıyı biri Moskova'dan, biri Tahran'dan iki akademisyen birlikte yazdı: Rusya Hükümeti'ne bağlı Finans Üniversitesi'nden Igor Matveev ve Allameh Tabataba'i Üniversitesi'nden Qasem Osuli Odlu. Tezleri, ABD'nin güç kullanımı ve Batı yaptırımlarının iki ülkeyi askerî, siyasi ve ekonomik karşılıklı bağımlılığa ittiği. Yazarlar 22 Eylül 2026'da Trump'ın BM Genel Kurulu'nda anlaşma olmazsa İran'ı yok edebileceğini söylemesini başlangıç noktası alıyor.
12 Ekim 2026 · Avrasya
Rasanah – Uluslararası İran Araştırmaları EnstitüsüSuudi Arabistanİngilizce
Riyad'dan bakınca İran'ın Canfeda seferberliği toplumu güvenlik aygıtına bağlıyor
Riyad merkezli Rasanah'ın editör ekibi 7 Ekim 2026 tarihli raporunda İran'ın Mart 2026'da başlattığı Canfeda (can feda etmek anlamında) seferberliğini inceliyor. Kampanya vatandaşları ülkeyi savunmaya hazır olduklarını göstermeye çağıran sembolik bir davet olarak başladı, ama zamanla silah eğitimi ve toplu tatbikatlar içeren askerî bir yapıya dönüştü. İranlı yetkililer 313.000 katılımcıdan söz ediyor; rapor bu rakamın doğrulanamadığını not ediyor. Yetkililer 1.000 direniş taburu kurmayı hedeflediklerini söylüyor.
10 Ekim 2026 · Orta Doğu ve Kuzey Afrika
Institute for Security Studies (ISS Africa)Güney Afrikaİngilizce
Pretoria'dan bakınca Husilerin Bab-ül Mendeb kazanımı Afrika Boynuzu'nu Orta Doğu'ya bağlıyor
ISS Africa'nın 9 Ekim tarihli yazısı, Şubat 2026'daki ABD–İsrail saldırısından sonra Husilerin Kızıldeniz girişinde ele geçirdiği toprakların Afrika için ne anlama geldiğini soruyor. Yazara göre Husiler Eylül'deki kazanımlarla, küresel konteyner trafiğinin yaklaşık %30'unu ve yıllık ticaretin %12'sini taşıyan Bab-ül Mendeb üzerinde fiilî bir veto elde etti. Bu hafta Suudi destekli Yemen hükümeti boğazın bir kısmını geri kazandı; Husiler de Suudi havalimanlarına füze saldırılarını artırdı.
9 Ekim 2026 · Sahra Altı Afrika
Valdai Tartışma KulübüRusyaİngilizce· devlet bağlantılı
Moskova'dan bakınca Polonya, Ukrayna'nın AB yolunda motor olmaktan fren olmaya geçiyor
Valdai Kulübü program direktörü Anton Bespalov'un 7 Ekim 2026 tarihli yazısı, 2000'lerin başında Ukrayna'nın Avrupa entegrasyonunu sürükleyen Polonya'nın artık bu sürecin freni olabileceğini savunuyor. Yazara göre 2026'daki dönüşün gerekçesi ideolojik değil ekonomik, çünkü Polonyalılar katılımın maliyetini üstlenmeye hazır değil. Bespalov, Polonya'da Ukrayna'nın hızlı AB üyeliğine desteğin Mart 2022'deki %60'tan Temmuz 2026'da %9'a indiğini, üyeliğe tamamen karşı olanların ise %2'den %40'a çıktığını aktarıyor.
7 Ekim 2026 · Avrupa
MP-IDSA (Manohar Parrikar Savunma Çalışmaları ve Analizleri Enstitüsü)Hindistanİngilizce· devlet bağlantılı
Yeni Delhi'den bakınca Taliban beş yılda güçlendi ama tecrit en büyük açığı
Hindistan Savunma Bakanlığı'nca fonlanan MP-IDSA'nın 6 Ekim 2026 tarihli notunda Priyanka Singh, Taliban'ın 5 yıllık yönetimini değerlendiriyor. Singh'e göre Taliban iktidarını pekiştirdi, ama uluslararası tecrit en büyük engeli olmayı sürdürüyor: Rusya Taliban'ı tam diplomatik olarak tanıyan ilk ülke oldu ve Mayıs 2026'da askerî bir anlaşma imzaladı, Çin, Pakistan ve Hindistan ise ilişkiyi resmîleştirmedi. Yazar, Taliban'ın Ukrayna savaşı ve ABD–İsrail–İran çatışmasının dünyanın dikkatini dağıtmasından yararlandığını savunuyor.
6 Ekim 2026 · Güney Asya
Timbuktu Institute – African Center for Peace StudiesSenegalİngilizce
Dakar'dan bakınca Burkina Faso egemenlik söylemini zırhlı araç ve STK kurallarına taşıyor
Dakar merkezli Timbuktu Institute'un 6 Ekim 2026 tarihli değerlendirmesi, Yüzbaşı İbrahim Traoré yönetimindeki Burkina Faso'nun egemenlikçi çizgiyi aynı anda 3 cephede ilerlettiğini anlatıyor. Askerî sanayi tarafında yetkililer, Faso Armored adlı şirket üzerinden 10 aylık bir dönemde yaklaşık 300 zırhlı araç üretildiğini duyurdu. Araçlar kuzeydeki çatışma bölgelerinin ihtiyacına yönelik ve ithalata bağımlılığı azaltma hedefi taşıyor. Enstitü, bu üretim kapasitesinin doğrulanmasının ve araçların uzun vadeli bakımının sürdürülebilirliğinin belirsiz olduğunu not ediyor.
6 Ekim 2026 · Sahra Altı Afrika
Amani Africa (Ideas Indaba)Etiyopya (Afrika Boynuzu)İngilizce
Somali'nin dış güçlerin kontrolüne girmeden önce siyasi uzlaşıya ihtiyacı var
Amani Africa'da 5 Ekim 2026'da yayımlanan yazıda Abdul Mohammed ve Samira Gaid, Somali'nin iç bölünmüşlüğünün artık klan siyasetinden çok dış güvenlik ilişkileriyle beslendiğini savunuyor. Çıkış noktaları 12 Eylül: yazarlara göre Husiler, dünya ticaretinin hacim olarak yaklaşık %12'sinin geçtiği Babülmendep'in ağzındaki Mayun (Perim) adasına ulaştı ve Suudi Arabistan'ın yardım talebine Washington yalnızca istihbarat desteği verdi. Yazarlar Babülmendep ile Hürmüz'ün tek bir savaş alanına dönüştüğünü, bunun da Kızıldeniz'in batı kıyısının değerini artırdığını söylüyor. Aynı hafta Somaliland lideri tanınma için Washington'daydı; İsrail Somaliland'i 26 Aralık 2025'te tanımıştı.
5 Ekim 2026 · Sahra Altı Afrika
Al Jazeera Araştırmalar Merkezi (AJCS)KatarArapça
Doha'dan bakınca Amerikan güvenlik şemsiyesi çekiliyor, Maşrık kendi düzenini kurmak zorunda
Al Jazeera Araştırmalar Merkezi'nin 4 Ekim 2026'da İngilizce özetini yayımladığı Arapça politika notu, Maşrık'ın (Doğu Akdeniz'den Körfez'e uzanan Arap doğusu) eşi görülmemiş bir güvenlik düzensizliğine girdiğini savunuyor. Notun yazarı sayfada belirtilmiyor. Metne göre eski krizler rejim, komşu rekabeti ya da sınırlı Arap-İsrail savaşları etrafında dönüyordu. Bugünkü kriz ise İsrail'in Filistin ve bölgesel aktörlerle savaşını, devletler arası çatışmayı ve nüfuz yarışını aynı anda içeriyor. Not, Husilerin Bab-ül Mendeb'i ele geçirmesini ve ardından Suudi Arabistan'a saldırmasını bu düzensizliğin hem görünümü hem de zirvesi olarak tanımlıyor.
4 Ekim 2026 · Orta Doğu ve Kuzey Afrika
African Centre for the Constructive Resolution of Disputes (ACCORD)Güney Afrikaİngilizce
Afrika'dan bakınca BM barış gücü reformu, bütçe kesintisinin kibar adı olabilir
Durban merkezli ACCORD'un barış destek birimi uzmanı Rumbidzaishe Mupfiga, 30 Eylül 2026'da BM Genel Sekreteri'nin 2026 barış operasyonları incelemesini Afrika gözüyle tartıyor. İnceleme, misyonların siyasi bir süreci desteklemesini, görev tanımlarının daralmasını ve mandat yenilemelerinin çekilme planına araç olmasını öneriyor. Mupfiga, raporun 2026/27 barış gücü bütçesinde yaklaşık 500 milyon $ kesinti kaydettiğini ve likidite krizinin 2025 sonundan beri binlerce askerin ülkesine dönmesine yol açtığını hatırlatıyor. Ona göre verimlilik söylemi, yetersiz donanımın gerekçesine dönüşmemeli; çevik bir misyonun da sağlık desteği, hareket kabiliyeti ve durum farkındalığı gerektiğini vurguluyor.
3 Ekim 2026 · Sahra Altı Afrika
Policy Center for the New South (PCNS)Fasİngilizce
Rabat'tan bakınca Mekke paktı NATO değil, pazarlıkla işleyen gevşek bir ağ
Rabat merkezli Policy Center for the New South'un Eylül 2026 tarihli politika notunda eski Dünya Bankası Orta Doğu ve Kuzey Afrika Başkan Yardımcısı Ferid Belhaj, Suudi Arabistan, Türkiye ve Pakistan'ın 7 Ağustos 2026'da imzaladığı Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nı inceliyor. Belhaj'a göre anlaşma NATO'nun 5. maddesinin dilini ödünç alıyor, ama onu inandırıcı kılan ortak komuta, ortak planlama ve birlikte çalışabilirlik altyapısından yoksun. 31 Ağustos'ta İstanbul'da toplanan ilk Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi Suudi Arabistan'da kalıcı bir sekretarya kurmayı kararlaştırdı; yazar bunu ilerleme sayıyor, ama inandırıcılığın hâlâ inşa edilmesi gerektiğinin itirafı olarak da okuyor.
30 Eylül 2026 · Orta Doğu ve Kuzey Afrika
Rusya Uluslararası İlişkiler Konseyi (RIAC)Rusyaİngilizce· devlet bağlantılı
Moskova'dan bakınca NATO'nun 5. maddesi otomatik bir savunma güvencesi değil
RIAC başkanı Dmitriy Trenin'in 29 Eylül 2026'da konseyin sitesinde yayımlanan yazısı, önce Rus devlet yayın kuruluşu RT'de çıktı. Trenin, 1949 Washington Antlaşması'nın 5. maddesinin yaygın biçimde yanlış anlaşıldığını savunuyor. Yazara göre madde, ABD Senatosu'nun bağlayıcı ittifak kaygısını gidermek için bilerek muğlak yazıldı ve otomatik askeri karşılık öngörmüyor. Soğuk Savaş boyunca ABD'nin nükleer stratejisi, Sovyetler Birliği ile doğrudan nükleer çatışmadan kaçınıp olası savaşı Avrupa'yla sınırlamayı hedefliyordu. Trenin'e göre bugün Trump yönetimi ABD kuvvetlerini Doğu Asya ve Pasifik'e kaydırıyor, NATO savunmasının yükünü de Avrupalı üyelere devrediyor.
29 Eylül 2026 · Avrupa
Valdai Tartışma KulübüRusyaİngilizce· devlet bağlantılı
Moskova silah kontrolünü Pekin'le ortak füze bildirimi üzerinden yeniden kurmak istiyor
Valdai Kulübü'nde 28 Eylül 2026'da yayımlanan yazısında Rusya Bilimler Akademisi'ne bağlı IMEMO'nun askeri ekonomi bölümünden araştırmacı Dmitry Stefanovich, Rusya, Çin ve ABD'den oluşan üçlünün küresel istikrarı belirlediğini savunuyor. Yazı, Valdai ile Doğu Çin Normal Üniversitesi'nin 27 Eylül'de düzenlediği Rus–Çin konferansının ardından kaleme alınmış. Yazara göre silah kontrolü anlaşmaları olmadığında devletler en kötü senaryoya göre planlama yapıyor ve bu da silahlanma yarışını hızlandırıyor. Xi Jinping'in ABD ziyareti, iki taraflı pazarlığın bile zor olduğunu gösterdi; Beyaz Saray'ın açıklamasında Rusya bir 'endişe' olarak anıldı ve üçlü silah kontrolüne ilgi dile getirildi.
29 Eylül 2026 · Avrasya
EDAM (Ekonomi ve Dış Politika Araştırmalar Merkezi)TürkiyeTürkçe (İngilizce çevirisi)
Boşalan salon Batı'nın İsrail sınavındaki itibar açığını kapatmıyor
İstanbul merkezli EDAM'ın 28 Eylül 2026'da yayımladığı yazıda emekli büyükelçi ve EDAM başkanı Tacan İldem, Netanyahu'nun 24 Eylül'deki BM Genel Kurulu konuşmasından yola çıkıyor. Yazı aynı gün T24'te Türkçe çıkan köşe yazısının İngilizce çevirisi. İldem'e göre salonu onlarca heyet terk etti, ama İspanya ve İrlanda dışında hiçbir Batılı ülke bu gruba katılmadı; bu 2 ülke de salonda not alacak birer diplomat bıraktı. Yazarın ana sorusu, Batı'nın Ukrayna'da savunduğu ilkeleri İsrail'e neden aynı kararlılıkla uygulamadığı. Ona göre fark diplomatik incelikle açıklanamaz; açık bir çifte standarttır ve Batı'nın yumuşak gücünü küresel ölçekte aşındırır.
28 Eylül 2026 · Orta Doğu ve Kuzey Afrika
Gulf Research Center (GRC)Suudi Arabistan (Cidde)İngilizce
Körfez savunmada Avrupa'ya yöneliyor ama ortada bir AB stratejisi yok
Cidde merkezli Gulf Research Center'ın 27 Eylül 2026'da yayımladığı yorumda misafir araştırmacı Chantal Hohe, 2026'daki İran savaşının Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) ülkelerini doğrudan cephe hattına çevirdiğini ve bu ülkelerin savunmada Avrupa'ya daha çok yöneldiğini yazıyor. Yazara göre Umman dışındaki tüm Körfez ülkeleri Türkiye ile hava sistemleri ve teknoloji transferine dayanan savunma sanayii ortaklıkları kurmuş durumda. Suudi Arabistan'ın Pakistan ve Türkiye ile imzaladığı Mekke Ortak Savunma Anlaşması ile BAE–Güney Kore ortak projeleri de aynı eğilimin parçası. Hohe, 1989 tarihli AB–KİK İşbirliği Anlaşması'nın ve hazırlık aşamasındaki stratejik ortaklık anlaşmalarının bağlayıcı savunma hükmü içermediğini vurguluyor.
28 Eylül 2026 · Orta Doğu ve Kuzey Afrika
Amani Africa (Ideas Indaba)Etiyopyaİngilizce
Addis Ababa'dan Sudan çağrısı: BM Genel Kurulu arabuluculuğu 90 günlük somut bir eylem planına çevirmeli
Addis Ababa merkezli Amani Africa'nın görüş platformu Ideas Indaba'da 23 Eylül'de yayımlanan konuk yazısında Abdul Mohammed, Sudan'ın BM Genel Kurulu haftasında ihmal edildiğini, ama savaşın bölgedeki diğer krizlere göre alışılmadık ölçüde çözüme elverişli olduğunu savunuyor. Yazar, Dünya Gıda Programı'nın 14 Eylül itibarıyla yaklaşık 20 milyon kişinin akut açlıkla karşı karşıya olduğunu, programın Sudan fonunun bir önceki yıldaki 645 milyon dolardan bu yıl 206 milyon dolara indiğini, mevcut operasyonlar için 300 milyon dolarlık açık bulunduğunu ve yardım alanlara yalnızca yarım tayın verildiğini aktarıyor. IOM'un insani yardım sisteminin haftalar içinde çökebileceği uyarısını da hatırlatıyor.
23 Eylül 2026 · Sahra Altı Afrika
Horn ReviewEtiyopyaİngilizce
"Hayatta Kalma İttifakı": Addis Ababa'dan bakınca Eritre'nin vekil koalisyonu
Uluslararası hukuk ve dış ilişkiler uzmanı Amanuel Tadesse, Tigray güçlerinin Mekele havalimanını aldığı 23 Eylül'de yayımlanan yazısında, 20 Eylül'de ilan edilen Etiyopya Halk Güçleri Hayatta Kalma İttifakı'nı Eritre'nin kurduğu bir vekil koalisyon olarak okuyor. İttifakta yazara göre 7 örgüt var: TPLF, Oromo Kurtuluş Ordusu, Amhara Fano Ulusal Hareketi, Ogaden Ulusal Kurtuluş Cephesi, Afar Devrimci Demokratik Birlik Cephesi ile Benishangul ve Gumuz hareketleri. Tadesse bunu Eritre'nin sınır ötesi militarizasyon, tampon bölgeler ve devlet dışı aktörlerle etki alanı genişletme doktrininin, yani "ulus-ötesi güç yansıtma"nın ürünü sayıyor.
23 Eylül 2026 · Sahra Altı Afrika
Centro Brasileiro de Relações Internacionais (CEBRI)BrezilyaPortekizce
BM'nin 81. Genel Kurulu yolunda dünya: rekor çatışma, rekor silahlanma, yavaşlayan ticaret
CEBRI'nin 22 Eylül'de yayımladığı 5 sayfalık bilgi notu, 22–28 Eylül'deki 81. BM Genel Kurulu'nun arka planını dört başlıkta topluyor. İklimde, UNFCCC'nin Eylül 2026 raporuna dayanarak 1,5°C sınırının aşılmasını artık kaçınılmaz sayıyor: iyimser senaryoda bile yüzyıl sonu zirvesi +1,8°C, etkili uyum olmazsa 2050'ye kadar küresel gıda üretiminde %14'e varan düşüş. Çatışmada, Uppsala verisiyle 2025'i 1946'dan bu yana en şiddetli yıl olarak kaydediyor: 35 ülkede devletin taraf olduğu 65 silahlı çatışma, 245 bin doğrudan muharebe ölümü (2024'te 188 bin) ve Ruanda soykırımından bu yana en yüksek tek taraflı şiddet sayısı olan 76.500 sivil ölüm.
22 Eylül 2026 · Amerika
Al Jazeera Araştırmalar Merkezi (AJCS)KatarArapça
Genişleme ve açıkta kalma: Husilerin Bab-ül Mendeb kıyısındaki kontrolü taktik kazanç mı, stratejik tuzak mı
Arapça aslının İngilizce özetine göre Husiler 10 Eylül'de Muha limanını aldıktan sonra ertesi gün Meyyun (Perim) adasını, Zubab'ı, Hanış adalarını ve Taiz ile Hudeyde'de 6 ilçeyi ele geçirerek yaklaşık 5.400 kilometrekarelik bir kıyı şeridini kontrol altına aldı. Operasyon 3 Eylül'de başkent yönündeki hükümet güçlerine yönelik oyalama saldırılarıyla başladı; hükümet güçleri 5 Eylül'de Hays'ı aldıktan sonra Husiler kıyı boyunca güneye ilerledi. Boğaz küresel petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 8'ini, toplam ticaretin yüzde 15'ini taşıyor.
15 Eylül 2026 · Orta Doğu ve Kuzey Afrika
Middle East Council on Global AffairsKatarİngilizce
Körfez iki boğaz arasında sıkışıyor: Hürmüz ve Bab-ül Mendeb tek cephe
Al-Jaber'e göre Husiler, Devrim Muhafızları'nın yönlendirmesiyle Muha, Zübab ve Meyyun Adası'nı ele geçirerek Yemen'deki bir isyan hareketinden Bab-ül Mendeb'i doğrudan tehdit edebilen stratejik bir aktöre dönüştü. Yazar, İran'ın iki boğazı ayrı cepheler olarak değil, dünya ekonomisini doğudan ve batıdan aynı anda sıkıştıran tek bir deniz alanı olarak kullandığını savunuyor.
13 Eylül 2026 · Orta Doğu ve Kuzey Afrika
China-US FocusÇinİngilizce· devlet bağlantılı
Pekin'den bakış: ABD'nin İran savaşında çıkış planı yok
Zhang, Şubat 2026'da başlayan İran savaşında ABD politikasının doğaçlama, çelişkili mesajlar ve çıkış planı eksikliğiyle yürüdüğünü savunuyor. Yönetimin kendi içinde bile savaşın amacı konusunda ayrışma olduğunu öne sürüyor ve İran'ın nükleer ve askerî kapasitesinin, ABD–İsrail askerî varlığının egemen olduğu bir bölgede caydırıcılık işlevi gördüğünü, Washington'ın bu nedenle İran'ı yanlış teşhis ettiğini yazıyor.
7 Eylül 2026 · Amerika
SETATürkiyeTürkçe
Kızıldeniz'de kurumsal olarak yoğun, sahada seçici bir güvenlik mimarisi
Demirtaş, 30 Temmuz'da Riyad'da 14 kurucu üyeyle kurulan Çok Uluslu Deniz Savunma İttifakı'nı yalnızca Husi tehdidine verilmiş bir yanıt olarak görmüyor; onu bölgesel güvenlik ağının kurumsallaşmış bir ürünü sayıyor. Türkiye bu ittifakın kurucu üyelerinden biri. Ankara ayrıca 7 Ağustos'ta Suudi Arabistan ve Pakistan ile Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nı imzaladı; yazar bu anlaşmayı Türkiye'nin NATO dışında üstlendiği ilk 5. madde benzeri yükümlülük olarak niteliyor.
3 Eylül 2026 · Türkiye ve Çevresi
IVMakro Politika ve Borç Piyasaları
Institute for Security Studies (ISS Africa)Güney Afrikaİngilizce
ISS'e göre Güney Afrika belediyelerinde yolsuzluk seçimden seçime değil her gün işliyor
ISS'in yolsuzluk izleme sistemi ACTis, 4 Kasım yerel seçiminden bir gün önce yayımlanan analizde 20 belediyeyi inceledi: 9 yerel, 3 bölge ve 8 büyükşehir. Ekip son 3–5 yılın kayıtlarını ISS için geliştirilen bir yapay zekâ aracıyla taradı. Sonuca göre yolsuzluk tek tek vakalardan değil, kendini yeniden üreten bir sistemden doğuyor. 20 belediyenin 17'sinde mali kontrollerde sistemik usulsüzlük, 14'ünde usulsüz atamaların yolsuzluğu kolaylaştırdığı bulundu.
3 Kasım 2026 · Sahra Altı Afrika
Observer Research Foundation (Expert Speak)Hindistanİngilizce
ORF'ye göre Lula ikinci turu dijital kampanya ve rakibinin hatasıyla çevirdi
ORF'den Hari Seshasayee 3 Kasım'da Lula'nın ilk turda geride kalıp ikinci turu kazanan ilk Brezilya adayı olduğunu yazıyor. 4 Ekim'deki ilk turda Flávio Bolsonaro %47,03, Lula %45,16 almıştı. İkinci turda Lula 64,25 milyon, Bolsonaro 59,82 milyon oy aldı. Yazara göre Lula'nın oyu 26 eyaletin ve federal bölgenin hepsinde arttı, taraf değiştiren tek eyalet Minas Gerais oldu.
3 Kasım 2026 · Amerika
Valdai Tartışma KulübüRusyaİngilizce· devlet bağlantılı
Valdai'ye göre Fransa'nın krizi üç kısıtın aynı anda sıkışmasından doğuyor
St. Petersburg Devlet Üniversitesi'nden Aleksei Chikhachev, 3 Kasım'da Valdai'de yayımlanan yazısında Fransa'yı Avrupa'nın yeni hasta adamı tartışmasıyla okuyor. Aktardığı ankette Fransızların %85'i ülkesini gerileme içinde görüyor, %98'i memnun değil. 2025 sonunda kamu borcu GSYH'nin %115'i, bütçe açığı %5,1'di. Yazara göre açık 1970'lerin ortasından beri süren kronik bir sorun ve işsizlik yeniden yükseliyor.
3 Kasım 2026 · Avrupa
The Daily Star (başyazı)Bangladeşİngilizce
Daily Star'a göre kasıtlı batık krediler Bangladeş'te gevşemeyi etkisiz bırakıyor
Daily Star'ın 30 Ekim başyazısına göre batık krediler Haziran 2026 itibarıyla 6 lakh crore takayı aştı, yani verilen kredilerin yaklaşık üçte birine ulaştı. Bangladeş Merkez Bankası verisi bu tutarı 6.06.555 crore taka ve %32,78 olarak gösteriyor. Uzmanlara göre portföyün %80'inden fazlası kasıtlı temerrütçülerde. Gazete bunların çoğunu Awami League döneminde gevşek kurallardan yararlanmış, siyasi bağlantılı birkaç gruba bağlıyor.
30 Ekim 2026 · Güney Asya
ISEAS – Yusof Ishak Institute (Fulcrum)Singapurİngilizce
Fulcrum'a göre Malezya bütçesi eyaletlere kuralla değil pazarlıkla para dağıtıyor
ISEAS'ın Fulcrum platformunda Tricia Yeoh 29 Ekim'de Malezya'nın 2027 bütçesini eyalet transferleri üzerinden okuyor. Başbakan Enver İbrahim 9 Ekim'de 510 milyar ringgitlik, ülkenin en büyük federal bütçesini sundu. Yazara göre bu, 16. genel seçimden önceki son yıllık bütçe olabilir.
29 Ekim 2026 · Asya-Pasifik
Business TodayHindistanİngilizce
Business Today'e göre Hindistan petrol şokunun faturasını kamu bilançolarına yayıyor
Business Today'de 24 Ekim'de yayımlanan Basudha Das imzalı analiz, Axis Bank Research'ün 23 Ekim tarihli raporuna dayanarak Hindistan'da yüksek petrol fiyatının yükünü kimin taşıdığını hesaplıyor. Rapora göre bu yıl ortalama 100 $'lık ham petrol varsayımıyla toplam destek GSYH'nin yaklaşık %1,7'si. Perakende fiyatlar sabit kaldıkça varildeki her 10 $'lık artış yüke GSYH'nin 20 baz puanı kadar ekliyor.
24 Ekim 2026 · Güney Asya
Pakistan Today (başyazı)Pakistanİngilizce
Pakistan Today'e göre IMF'nin daralma tahmini gerçekçi, çıkış yolu ihracat
Lahor merkezli Pakistan Today, 24 Ekim'deki imzasız başyazısında IMF'nin ekim tahminlerini ele alıyor. Gazeteye göre IMF, Orta Doğu savaşı nedeniyle Pakistan dahil bölge için daralma öngörüyor; Suudi Arabistan ve BAE için tablo daha sert, IMF iki ülkenin art arda 4 ya da daha fazla çeyrek daralmayla resesyona girmesini bekliyor. Başyazı, IMF'nin savaşın 2027'ye uzanacağı varsayımını makul buluyor ve ABD'nin olası bir hamlesini yaklaşık 2 hafta sonraki ara seçimlerden sonraya bıraktığını düşünüyor.
24 Ekim 2026 · Güney Asya
The Reporter (başyazı)Etiyopyaİngilizce
The Reporter'a göre Etiyopya'da hayat pahalılığı fiyat tavanıyla değil rekabetle çözülür
Addis Ababa merkezli bağımsız haftalık The Reporter, 24 Ekim'deki imzasız başyazısında başkentteki et boykotunu daha geniş bir hayat pahalılığı krizinin belirtisi olarak okuyor. Lüks kasaplarda sığır etinin kilogramı 6.000 birre çıkınca halk bu dükkânlardan uzak durdu; belediye görüşme yaptı ve bazı semtlerde fiyat tavanı koydu. Gazeteye göre Etiyopya 10 yılı aşkın süredir tekrar eden enflasyon dalgaları yaşıyor ve son aylarda yaşam maliyeti gelirlerden hızlı artıyor; bu açık siyasi istikrarsızlık riski taşıyor.
24 Ekim 2026 · Sahra Altı Afrika
Addis Fortune (başyazı)Etiyopyaİngilizce
Addis Fortune'a göre Etiyopya'da kimsenin ödemediği faiz savaşı finanse ediyor
Addis Fortune'un 23 Ekim başyazısına göre merkez bankasının temmuzda belirlediği %16 politika faizi fiilen kimsenin ödediği fiyat değil. Bankalar arası 7 günlük borçlanma %13, merkez bankası likidite işlemi 3 Eylül'de %3,25, 4 haftalık hazine bonosu son ihalede %1,95. Ortalama hazine getirisi haziranda %11,6 iken eylül ortasında %5,36'ya indi. Eylülde %14,9 olan enflasyona karşı reel getiri yaklaşık eksi 13 puan.
23 Ekim 2026 · Sahra Altı Afrika
The Daily StarBangladeşİngilizce
Dakka Üniversitesi iktisatçısına göre Bangladeş'te enflasyon faizle değil piyasa yönetimiyle iner
Dakka Üniversitesi iktisat profesörü Sayema Haque Bidisha, The Daily Star'da 22 Ekim'de yayımlanan köşe yazısında Bangladeş ekonomisinin 2 acil sorununu kalıcı enflasyon ve yavaşlayan yatırım olarak tanımlıyor. Yazara göre bankacılık sisteminde likidite bol olmasına rağmen özel sektör kredisi Ağustos'ta yalnızca %4,8 büyüdü. Yatırımın GSYH'ye oranı %22'de takılı kaldı. Merkez bankasının Mayıs'ta kapalı fabrikaları yeniden açmak için duyurduğu 62.000 crore takalık teşvik paketi ise sınırlı ilgi gördü.
22 Ekim 2026 · Güney Asya
Premium TimesNijeryaİngilizce
Premium Times yazarına göre Nijerya'nın %4'lük büyümesi yoksulluğu kırmaya yetmiyor
İngiltere'de muhasebe ve finans alanında öğretim üyesi olan Posi Olatubosun, Premium Times'ta 22 Ekim'de yayımlanan yazısında Nijerya'nın iyileşen büyüme tahminlerinin halkın hayatını değiştirmeye yetmediğini savunuyor. IMF 2026 tahminini %4,2'ye çıkardı ve 2027 için %4,3 bekliyor; Dünya Bankası 2026'da %4,3, 2027–2028'de ortalama %4,4 öngörüyor. Resmî veriye göre ekonomi ikinci çeyrekte %4,43 büyüdü, ilk çeyrekte %3,89'du. Nüfus yılda yaklaşık %2,5 arttığı için kişi başı gelir yalnızca %1,5–2 büyüyor; yazara göre bu hızla ortalama gelirin ikiye katlanması 30 yıldan uzun sürer.
22 Ekim 2026 · Sahra Altı Afrika
The Business Standard (TBS)Bangladeşİngilizce
TBS'ye göre Bangladeş'in IMF programı paradan çok banka onarımı getirmeli
Dakka merkezli The Business Standard'da 22 Ekim'de yazan yatırım bankacısı Fahim Chowdhury, yaklaşık 4,5 milyar $ olduğu bildirilen yeni IMF programının asıl değerinin para değil, hükümetin reform yapabildiğini yatırımcıya kanıtlaması olduğunu savunuyor. Yazara göre Maliye Bakanı 4 Ekim'de koşulları kabul edilemez bulup programı iptal ettiklerini söylemiş, 12 gün sonra Bangkok'ta önerileri prensipte kabul edilebilir bulduğunu açıklamış. Moody's Eylül'de görünümü durağana çevirmiş, ancak IMF ilişkisini dış finansman için önemli destek saymış.
22 Ekim 2026 · Güney Asya
Capital (başyazı)Etiyopyaİngilizce
Addis Ababa'daki iş gazetesine göre ertelenen borç ödemesi silinmiş borç değil
Addis Ababa'da yayımlanan haftalık iş gazetesi Capital, 18 Ekim tarihli imzasız başyazısında Etiyopya'nın borç sorununun milyarlarla değil, finansmanın döviz kazanma kapasitesini güçlendirip güçlendirmediğiyle ölçülmesi gerektiğini savunuyor. Gazete IMF–Dünya Bankası değerlendirmesine dayanarak IDA'dan net transferin 2021/22'de 1,1, 2022/23'te 1,7, 2023/24'te 1,5 milyar $ olduğunu aktarıyor. 2023/24'te onaylanan IDA programları 3,2 milyar $; başyazı aradaki farkın teslim edilmemiş para gibi okunmasına karşı çıkıyor, çünkü onaylar yıllara yayılıyor ve net transfer borç servisini düşüyor.
21 Ekim 2026 · Sahra Altı Afrika
Observer Research Foundation (Expert Speak)Hindistanİngilizce
Hindistan'da faiz artışı beklentiyi çıpalıyor ama ithal enflasyonu durdurmuyor
ORF Yeni Ekonomik Diplomasi Merkezi'nden Arya Roy Bardhan ve Damayantee Majumdar, 16 Ekim'de yayımlanan yazıda Hindistan Merkez Bankası'nın 7 Ekim kararını inceliyor. Banka politika faizini 0,25 puan artırıp %5,5'e çekti, bu Şubat 2023'ten bu yana ilk artış. Para Politikası Kurulu ayarlı sıkılaştırma duruşuna geçerek yakın vadeli indirim beklentisini kapattı. Banka 2026-27 mali yılı için ortalama %5,2, son çeyrek için %5,7 enflasyon öngörüyor; zayıf muson gıda fiyatlarını, arz kesintileri ham petrolü yukarı itiyor. Eylül ayı tüketici enflasyonu %5,58 ile bankanın %6'lık üst eşiğine yaklaştı.
20 Ekim 2026 · Güney Asya
China Daily (China Watch)Çinİngilizce· devlet bağlantılı
Pekin'den bakınca kesilen Batı yardımının yerini Güney–Güney fonu almalı
Çin devletine ait China Daily'nin China Watch platformunda 15 Ekim 2026'da yayımlanan yazıda Çin Tarım Üniversitesi'nden Zhao Wenjie ve Zhu Lili ile Bangladeş'teki Rajshahi Üniversitesi'nden A K M Kanak Pervez, Kuzey–Güney kalkınma yardımı modelinin çözüldüğünü savunuyor. Yazarlara göre OECD verisi, toplam resmi kalkınma yardımının 2025'te 2024'e göre %23,1 düştüğünü ve mutlak olarak 2015 seviyesine gerilediğini gösteriyor; ABD ve İngiltere gibi geleneksel bağışçılar yardımı sert biçimde kesti. BM tahminine göre 2026'da küresel aşırı yoksulluk oranı %10 ve Sahra altı Afrika ile Orta Doğu 2030 hedefini kaçıracak.
15 Ekim 2026 · Sahra Altı Afrika
NairametricsNijeryaİngilizce
Lagos'tan bakınca merkez bankasının 350 baz puanlık indirimi gevşeme değil ayar
Ekonomist ve bankacı Tope Fasoranti'nin 13 Ekim'de Nairametrics'te yayımlanan yazısı, Nijerya Merkez Bankası'nın 22 Eylül'de politika faizini 350 baz puan indirip %23'e çekmesini savunuyor. Yazara göre manşet indirim büyük ama fiili etki ılımlı. Faiz koridoru +50/−450 baz puandan +50/−300'e daraltıldı; mevduat faizi tabanı %22'den %20'ye, yani yalnızca 200 baz puan indi. Gecelik faiz 25 Eylül haftasını %20,77'de kapattı.
13 Ekim 2026 · Sahra Altı Afrika
Policy Center for the New South (PCNS)Fasİngilizce
Rabat'tan bakınca İran savaşının faturasını savaşanlardan çok Arap komşular ödüyor
PCNS kıdemli araştırmacısı Hafez Ghanem'in 13 Ekim tarihli politika makalesi, İran savaşının Şubat–Ağustos 2026 arasındaki ilk 6 ayının maliyetini 12 ülke için hesaplıyor. Yöntem, kayıp üretimi ve insan kaybını parasallaştırıyor. Bir can kaybı 12 milyon $, bir yaralanma yaklaşık 1,3 milyon $ olarak fiyatlanıyor; fiziksel hasar ve askerî harcama karşılaştırmaya alınmıyor. Ana bulgu çarpıcı: Arap komşuların toplam maliyeti 183,5 milyar $, savaşan 3 ülkeninki ise 126,6 milyar $.
13 Ekim 2026 · Orta Doğu ve Kuzey Afrika
AfrobarometerNamibyaİngilizce
Afrobarometer'e göre Namibyalılar göçmene komşu olarak açık, iş piyasasında kapalı
Afrobarometer'in 8 Ekim 2026 tarihli 108 numaralı politika makalesinde Namibya ulusal araştırmacısı Christiaan Keulder, petrol ve yeşil hidrojen yatırımlarıyla kaynak patlaması bekleyen ülkede göçmen işçilere bakışı inceliyor. Veri, 2024 başında Namibya'da yapılan 10. tur anketin göç modülünden geliyor ve sonuçlar Güney Afrika Kalkınma Topluluğu'ndaki 14 komşuyla karşılaştırılıyor. Yazara göre ülkedeki bu konudaki son özel anket 2002'ye uzanıyor.
8 Ekim 2026 · Sahra Altı Afrika
Nueva SociedadLatin Amerika (Arjantin)İspanyolca
Buenos Aires'ten bakınca Milei ekonomide sözünü tutamadı, Malvinas'a sığınıyor
Arjantinli gazeteci ve yazar Pablo Stefanoni, Nueva Sociedad'da, 2 Ekim 2026'da yayımlanan yazısında görev süresinin yarısını geride bırakan Javier Milei'nin ekonomik vaatlerini tartıyor. Milei enflasyonun bu noktada sıfıra yaklaşacağını söylemişti; Ağustos ölçümü aylık %1,7. Resmi yoksulluk oranı yeniden %32,3'e çıktı ve yazar, hesaplama sepeti güncellenirse oranın daha yüksek çıkacağını savunuyor. Ülke risk primi Temmuz'da 2018'den beri en düşük seviyeye indikten sonra 600 baz puanı aşarak yılın zirvesine döndü. Ağustos sonunda Uruguay 65, Peru 106, Meksika yaklaşık 200 baz puandaydı; Milei bu farkı Peronizmin dönüş riskine bağlıyor.
3 Ekim 2026 · Amerika
Fundação Getulio Vargas – Brezilya Ekonomi Enstitüsü (FGV IBRE)BrezilyaPortekizce
FGV'ye göre Brezilya'nın yüksek nötr faizi dışarıdan değil, kamu harcamasından geliyor
Rio de Janeiro merkezli FGV IBRE'nin 1 Ekim 2026'da blogunda duyurduğu, Eylül makro bülteninde yer alan 18 sayfalık çalışmada Silvia Matos, Caio Dianin ve Samuel Pessôa, Brezilya'nın nötr faizini yeniden hesaplıyor. Nötr faiz, enflasyonu sabit tutan ve ekonomiyi potansiyel hızında büyüten reel faiz düzeyi demek. Yazarların 2 farklı yöntemle ulaştığı tahminler 2024 ile Ağustos 2026 arasında %6,7 ile %8,1 arasında değişiyor; ortalama %7,5. Bu, 2018–2019'daki %2,8'lik ortalamanın yaklaşık 2,7 katı ve incelenen dönemlerin en yükseği.
1 Ekim 2026 · Amerika
Institute for Global Dialogue (UNISA)Güney Afrikaİngilizce
Güney Afrika'dan bakınca ABD borcu G20'yi Küresel Güney'den uzaklaştırıyor
Güney Afrika Üniversitesi'ne (UNISA) bağlı Institute for Global Dialogue'da kıdemli araştırma görevlisi Ashraf Patel, 24 Eylül 2026'da yayımlanan yazısında ABD'nin Kuzey Carolina'nın Asheville kentinde ev sahipliği yaptığı G20 toplantısını eleştiriyor. Yazara göre toplantı ABD Hazine Bakanı Scott Bessent'in yönetiminde ABD çıkarlarını öne çıkardı, Küresel Güney'in gündemini ise dışarıda bıraktı. Patel, ABD kamu borcunun 40 trilyon $'ı aştığını hatırlatıyor ve kendi hesabıyla en zengin %1 dışındaki her ABD hanesine yaklaşık 300.000 $ borç düştüğünü yazıyor. Ona göre bu borç yükü dolar üzerinden dünyanın geri kalanına aktarılıyor.
29 Eylül 2026 · Sahra Altı Afrika
Politika Diyaloğu Merkezi (CPD)BangladeşBengalce
Dakka'daki ekonomiste göre 20 takalık akaryakıt zammının yükü halka yıkılmamalı
Dakka'daki Politika Diyaloğu Merkezi'nin (CPD) seçkin araştırmacısı ve 2017'den Ağustos 2026'ya kadar yöneticisi olan Fahmida Khatun, 26 Eylül 2026'da Bengalce günlük Jatiyo Arthoniti gazetesine verdiği ve CPD'nin yeniden yayımladığı söyleşide hükümetin akaryakıt zammını değerlendiriyor. Hükümet dizel, benzin, oktan ve gazyağının litresini aynı anda 20 taka artırdı; yerel basına göre dizel 115'ten 135 takaya çıktı. Khatun'a göre petrol fiyatı, navlun ve sigorta ile takanın değer kaybı devlet şirketi BPC'nin zararını büyüttüğü için bir düzeltme gerekliydi. Ancak yüksek enflasyon döneminde 20 takalık tek seferlik artışı büyük bir darbe olarak görüyor; vergi indirimi ve kademeli geçişin denenmesi gerektiğini söylüyor.
26 Eylül 2026 · Güney Asya
Korea Institute for International Economic Policy (KIEP)Güney Koreİngilizce· devlet bağlantılı
"Zirvedeki Çin"in ötesi: Çin'in yavaşlaması çöküş değil, büyüme rejimi değişimi
KIEP Çin ekibinden Jiyoung Moon, 17 Eylül tarihli KIEP Opinions'ın 350. sayısında Batı'da yaygınlaşan "Zirvedeki Çin" tezine itiraz ediyor. Ona göre konut piyasasındaki uzun düşüş, yerel yönetim borcu, genç işsizliği ve nüfus azalması büyüme hızının zirveyi geçtiğini gösteriyor; ama bu, ekonominin kendisinin zirve yaptığı anlamına gelmiyor. Büyüme 2007'de %14,2 ile tepe yaptı, bugün %5 civarında; Pekin 2012'de "Yeni Normal" kavramıyla yavaşlamayı zaten kabul etmişti. Toplam faktör verimliliği 2008'den beri yavaşlıyor; bol işgücü, yüksek tasarruf ve konut-altyapı yatırımına dayalı modelle %7–10 büyümeye dönmek artık mümkün değil.
17 Eylül 2026 · Asya-Pasifik
SAIIA (Güney Afrika Uluslararası İlişkiler Enstitüsü)Güney Afrikaİngilizce
SADC'nin finansman açığı: 50 milyar dolarlık sanayileşme planı imzasız fonla bekliyor
Yazar, SADC devlet başkanlarının Ağustos'ta Durban'da topladığı 46. Olağan Zirve'nin sanayileşme, altyapı ve kritik mineral işleme temasını ikinci yıl üst üste benimsediğini, ancak bu hedefin arkasında bir finansman mimarisi bulunmadığını savunuyor. Bölgesel Stratejik Kalkınma Planı'nın (RISDP) maliyeti 50 milyar dolara kadar çıkıyor; onu finanse etmesi beklenen Bölgesel Kalkınma Fonu'nun hedef sermayesi yaklaşık 13 milyar dolar. Bugün üye devletler bölgesel projelerin yüzde 10'undan azını kendi bütçelerinden karşılıyor.
17 Eylül 2026 · Sahra Altı Afrika
Valdai Tartışma KulübüRusyaİngilizce· devlet bağlantılı
Doların uzun kolu: Adani davası ABD yargı yetkisi hakkında ne anlatıyor
Timofeev, ABD Hazinesi'nin 18 Mayıs'ta Adani Enterprises ile vardığı 275 milyon dolarlık uzlaşmayı inceliyor. Şirket, Umman ve Irak menşeli gösterilen ancak aslında İran kaynaklı olan LPG'yi ithal etmiş; toplam 192,1 milyon dolarlık 32 işlemin hepsi dolarla ödenmiş. Yazar, işlem tamamen ABD dışında gerçekleşse bile ödemenin bir Amerikan bankasının muhabir hesabından geçmesinin ABD'ye yargı yetkisi kazandırdığını vurguluyor.
15 Eylül 2026 · Güney Asya
Arab Center Washington DCABD (Arap perspektifi)İngilizce
ABD yardım kesintilerinin Arap dünyasındaki insani ve siyasi bedeli
Asi, ABD'nin dış yardımları ani ve plansız biçimde kesmesinin bölgedeki kırılgan toplumlarda önlenebilir ölümlere yol açtığını savunuyor. Aktardığı verilere göre UNFPA'ya 377 milyon dolarlık kesinti yapıldı; kurumun Yemen operasyonlarının yüzde 60'ını ABD finanse ediyordu. Yemen'de 21 milyon kişi dış yardıma bağımlı; ABD 2024'te Yemen'e 768 milyon dolar vermişti ve bu, insani müdahalenin yarısıydı. 2025 başından bu yana Yemen'de 453 sağlık tesisi kapandı.
10 Eylül 2026 · Orta Doğu ve Kuzey Afrika
VTeknoloji Jeopolitiği ve Yapay Zekâ
China-US Focus (Çin-ABD Değişim Vakfı)Çinİngilizce· devlet bağlantılı
Çin'e yakın yayına göre maden ihracat yasağı artık teknoloji pazarlığının aracı
Tsinghua Üniversitesi BRICS Ekonomik Düşünce Kuruluşu'ndan Wang Youming, 2 Kasım'da China-US Focus'ta yayımlanan yazısında büyük güç rekabetinin yeni bir kaynak milliyetçiliği dalgası yarattığını savunuyor. Kaynak milliyetçiliği burada, üretici ülkenin hammaddeyi ham ihraç etmek yerine işlemeyi ve teknolojiyi kendi topraklarına çekmek için ihracatı koşula bağlaması anlamında. Yazara göre bakır ve lityum gibi kaynaklara büyük güçlerin talebi önümüzdeki 10 yılda %400–600 artacak.
6 Kasım 2026 · Sahra Altı Afrika
Japonya Uluslararası İlişkiler Enstitüsü (JIIA)Japonyaİngilizce
Washington'ın çip ekipmanı yasası Japonya'yı kural alıcıdan kural yapıcıya zorluyor
JIIA araştırmacısı Yoshiaki Takayama, 19 Ekim'de İngilizce yayımlanan stratejik yorumunda ABD Kongresi'ndeki MATCH tasarısını Japonya gözüyle okuyor. Tasarı Nisan 2026'da H.R. 8170 ve S. 4281 numaralarıyla sunuldu, Temsilciler Meclisi Dış İlişkiler Komitesi 22 Nisan'da 36'ya 8 oyla değiştirilmiş metni genel kurula sevk etti. Mekanizma tek cümleyle anlatılıyor: müttefikler yürürlükten sonra ilkesel olarak 150 gün içinde ABD ile eşdeğer çip ekipmanı kontrolü getirmezse, kendi ürünlerine Yabancı Doğrudan Ürün Kuralı uygulanacak. Kapsanan tesisler arasında SMIC, YMTC, CXMT, Huawei ve Hua Hong sayılıyor; ASML ile Tokyo Electron'un saha mühendisliği hizmetleri de lisansa bağlanıyor.
20 Ekim 2026 · Asya-Pasifik
Lowy Institute (The Interpreter)Avustralyaİngilizce
Sidney'den bakınca yapay zekâ ihracatı Doğu Asya'nın sanayi merdivenini yeniden çalıştırmıyor
Ticaret ekonomisti Mia Mikic, Lowy Institute'un The Interpreter yayınında 9 Ekim 2026'da Dünya Bankası'nın ekim ayı Doğu Asya ve Pasifik raporunu eleştirel okuyor. Rapora göre Çin, Endonezya, Malezya, Filipinler, Tayland ve Vietnam nisana kadarki 12 ayda 1,4 trilyon $'lık yapay zekâ bağlantılı mal ihraç etti. ABD'nin yapay zekâ altyapı malı ithalatı 2026 başında yaklaşık %60 artarken diğer ithalatı dörtte bir geriledi; Vietnam ve Malezya'nın bu alandaki ihracatı 2020–22 ortalamasının en az iki katına çıktı.
10 Ekim 2026 · Asya-Pasifik
ISEAS – Yusof Ishak Enstitüsü (Fulcrum)Singapurİngilizce
Singapur'dan bakış, Güneydoğu Asya yapay zekâda bağımsızlık değil çıkış seçeneği aramalı
ISEAS – Yusof Ishak Enstitüsü'nün yayını Fulcrum'da 5 Ekim 2026'da çıkan yazısında Georgetown Üniversitesi öğretim üyesi ve ISEAS misafir araştırmacısı Zenobia Chan, Güneydoğu Asya hükümetlerinin yapay zekâda tam bağımsızlık hedefini bırakması gerektiğini savunuyor. Ona göre bölge ülkelerinin çoğu yarı iletkenden veri merkezine, öncü modellerden yazılım araçlarına kadar zincirin tamamını yeniden üretemez. Bu hedefin peşine düşmek kaynak israfına yol açar ve ulaşılabilir amaçlardan dikkati dağıtır. Yazar bunun yerine yapay zekâ dayanıklılığı kavramını öneriyor: yabancı teknolojiye bağımlılığı çeşitlendirme ve geri döndürülebilirlik üzerinden yönetme kapasitesi.
5 Ekim 2026 · Asya-Pasifik
Al Habtoor Araştırma MerkeziBAEİngilizce
BAE'den bakınca temiz enerji taahhüdü Körfez'deki yapay zekâ veri merkezlerini temiz yapmıyor
BAE'deki Al Habtoor Araştırma Merkezi'nden Habiba Diaaeldin'in 5 Ekim 2026 tarihli analizi, yapay zekâ veri merkezi patlamasıyla yeşil dönüşümün kendiliğinden uyumlu olmadığını savunuyor. Temel argüman zaman farkı: veri merkezi 1–2 yılda kurulurken iletim hattı ve temiz üretim çok daha uzun sürüyor, karşılanamayan talep de gazla kapanıyor. Yazar IEA verisiyle veri merkezlerinin 2024'te 415 TWh, yani küresel talebin yaklaşık %1,5'ini tükettiğini ve temel senaryoda 2030'da 945 TWh'ye çıkacağını aktarıyor; 2035'e kadar yenilenebilir 450 TWh eklerken gaz da 175 TWh büyüyor.
5 Ekim 2026 · Orta Doğu ve Kuzey Afrika
Latinoamérica21Latin Amerika (Meksika)İspanyolca
Latin Amerika'dan Plan México okuması: yarı iletken zincirine giriş, değerin %6'sında sıkışan yeni bir bağımlılık olabilir
Latinoamérica21'de 24 Eylül'de yayımlanan yazısında Rio de Janeiro Federal Üniversitesi GIS Merkezi araştırmacısı Wendy Esther Morán Ortega, Meksika'nın Plan México'sunun yarı iletken, ilaç, otomotiv ve havacılıkta sanayileşme vaadine rağmen ülkeyi ABD'nin tedarik zinciri yeniden düzenlemesinde düşük katma değerli bir montaj halkasına kilitleyebileceğini savunuyor. Yazara göre plan, montaj, test ve paketleme (ATP) faaliyetlerine 10 milyar dolar çekmeyi hedefliyor; oysa ATP yarı iletken zincirindeki katma değerin yalnızca %6'sını oluşturuyor, Ar-Ge %50–58, levha üretimi ise %24–36 pay alıyor. Yazar ayrıca ABD'nin 1 Temmuz 2026'da T-MEC'i (USMCA) yenilemeyeceğini açıklayıp yerine 2036'ya kadar yıllık gözden geçirmeler getirdiğini, bunun Meksika'nın belirsizliğini artırdığını not ediyor.
24 Eylül 2026 · Amerika
Observer Research Foundation (ORF)Hindistanİngilizce
Yeni Delhi'den İç Eleştiri: Hindistan'ın Çip Stratejisi Fabrikanın Ötesini Göremiyor
ORF'de 8 Eylül 2026'da yayımlanan değerlendirme, Hindistan'ın yarı iletken hamlesini kutlamak yerine eksiklerini sıralıyor. Yazı, 15 Temmuz 2026'da kabinenin onayladığı Semicon 2.0 programının 1,275 trilyon rupilik bütçesini, daha önceki 76.000 crore rupilik programın devamı olarak okuyor; onaylanan on iki yarı iletken projesinin kümülatif taahhütleri 1,64 trilyon rupiye ulaşmış durumda. Elektronik imalatın 2014-15'te 1,9 trilyon rupiden 2024-25'te 12 trilyon rupiye çıktığı, dokuz ATMP/OSAT projesinin onaylandığı, 24 tasarım odaklı projenin desteklendiği, 105 şirkete gelişmiş EDA araçlarına erişim verildiği ve ortak hesaplama altyapısına Mart 2026 itibarıyla 38.000 GPU bağlandığı aktarılıyor.
8 Eylül 2026 · Güney Asya
VIEnerji Politiği ve Arz Güvenliği
Business Recorder (başyazı)Pakistanİngilizce
Business Recorder'a göre Pakistan'da akaryakıtın asıl yükü fiyatta değil vergide
Business Recorder'ın 3 Kasım başyazısı, Pakistan'ın 17 Temmuz'da geçtiği günlük akaryakıt fiyatlamasını sorguluyor. Gazete Attock Refinery yöneticisinin hesabını aktarıyor: savaş öncesi primlerin benzin fiyatına katılması litrede 35 rupi, akaryakıt vergisini düşürmek için yapılan günlük kesintiler 14 rupi kayıp yaratıyor. Yerli rafinerilerin toplam yükü böylece litrede 49 rupiye ulaşıyor. Yönetici, sektöre danışılmadan alınan kararın finansman arayan rafinerilerde kredi verenlerin güvenini zedeleyebileceğini söylüyor.
3 Kasım 2026 · Güney Asya
Dawn (başyazı)Pakistanİngilizce
Dawn'a göre LPG kıtlığının faturası sınıra değil bakanlığa kesilmeli
Dawn'ın 30 Ekim başyazısı, petrol bakanının LPG kıtlığını İran sınırının kapanmasına bağlayan savunmasını reddediyor. Gazeteye göre sınır kısmen açıldı ama kıtlık geçmedi. Pakistan ihtiyacının yalnızca dörtte birini kendi üretiyor, kalanını başlıca İran'dan alıyor. İran savaşı deniz yoluyla ithalatı da zorlaştırıyor. Resmî fiyat kilo başına yaklaşık 280 rupi iken piyasa fiyatının 500–800 rupiye çıktığı bildiriliyor.
30 Ekim 2026 · Güney Asya
The Kathmandu Post (başyazı)Nepalİngilizce
Kathmandu Post'a göre Nepal 1.200 MW'lık Budhigandaki barajını yeniden başlatıp durmamalı
The Kathmandu Post 27 Ekim tarihli başyazısında Nepal'in en büyük rezervuarlı hidroelektrik projesi olan 1.200 MW'lık Budhigandaki'nin 2012-13 mali yılında 'ulusal gurur projesi' ilan edildiğini hatırlatıyor. Proje 2026-27'de bitecekti, ama inşaat hâlâ başlamadı. Gazeteye göre Dahal hükümeti işi Mayıs 2017'de ihalesiz China Gezhouba Group'a verdi, Deuba hükümeti 6 ay sonra iptal etti, Oli hükümeti Eylül 2018'de aynı şirkete yeniden verdi. 2022'de devlet projeyi kendi yapmaya karar verdi; geçen yılın bütçesi kamu-özel ortaklığı önerdi, bu yıl Maliye Bakanı Swarnim Wagle yetkili bir kurum kurulacağını açıkladı.
27 Ekim 2026 · Güney Asya
The National — yayın kurulu başyazısıBAE (Körfez)İngilizce
The National'a göre ADNOC'un 60 milyar dirhemlik hamlesi BAE sanayisini büyütebilir
Abu Dabi merkezli The National 26 Ekim'deki başyazısında, BAE'nin sanayi stratejisinin kurulan fabrika, yaratılan nitelikli istihdam ve yerli ürün kalitesiyle sınanacağını yazıyor. Gazeteye göre ulusal petrol şirketi ADNOC, 25 Ekim'de Abu Dabi'de düzenlenen 2. Make it with ADNOC Forumu'nda 2030'a kadar 60 milyar dirhemi aşan yerli üretim fırsatı açıkladı. Şirket tedarik, tedarikçi kaydı ve yerli katkı (ICV) kurallarında üreticilerin ihalelere girmesini kolaylaştıran değişiklikler de duyurdu.
26 Ekim 2026 · Orta Doğu ve Kuzey Afrika
ThisDay (başyazı)Nijeryaİngilizce
ThisDay'e göre Nijerya'nın dağıtım şirketleri sayaç açığını tahmini faturayla kâra çeviriyor
Nijerya gazetesi ThisDay 26 Ekim tarihli başyazısında elektrik dağıtım şirketlerinin (DisCo) ön ödemeli sayacı olmayan müşterilere tahmini fatura kestiğini ve faturaların kısa sürede %100'e varan oranda arttığını yazıyor. Gazeteye göre bu artış, elektrik arzı iyileşmediği hâlde geliyor. Düzenleyici NERC'in Ağustos sonu verisine göre sayaçlanma oranı bir ayda %62,4'ten yalnızca %63,1'e çıktı. Yeni sayaç takılan müşteri sayısı ise Temmuz'daki 159.980'den Ağustos'ta 141.746'ya düştü.
26 Ekim 2026 · Sahra Altı Afrika
Business Day (yayın kurulu başyazısı)Güney Afrikaİngilizce
Business Day'e göre ekonomi bütçe disiplininden önce akaryakıt indirimi istiyor
Güney Afrika'nın önde gelen iş gazetesi Business Day, 20 Ekim tarihli yayın kurulu başyazısında Maliye Bakanı Enoch Godongwana'dan 21 Ekim bütçe beyanında akaryakıt fiyatı rahatlaması istedi. Gazeteye göre Nisan 2026'daki ilk sert artışlardan bu yana benzin yaklaşık %50, motorin %72'den fazla pahalandı. Başyazı bu şokun tüketici talebini bastırdığını, madencilik ve imalatta girdi maliyetini yükselttiğini ve ekonominin 2. çeyrekte daralmasına katkı yaptığını yazıyor.
22 Ekim 2026 · Sahra Altı Afrika
BusinessDay (Nijerya) — yayın kurulu başyazısıNijeryaİngilizce
BusinessDay'e göre Nijerya'nın yakıt yardımı sübvansiyon reformunu geri çevirebilir
Lagos merkezli BusinessDay'in yayın kurulu 22 Ekim'deki başyazısında, Nijerya'nın benzin fiyatına yeniden müdahale etmesinin sübvansiyon reformundaki zayıf halkayı ortaya çıkardığını savunuyor. Gazeteye göre devlet petrol şirketi NNPC'nin litre başına 66 nairalık indirimi 31 Ekim'e uzatıldı ve toptan maliyet için litre başına 1.350 nairalık bir tavan pazarlığı sürüyor. Başyazı, IMF'nin 2021'de örtük yakıt sübvansiyonunun bütçe açığına GSYH'nin yaklaşık 1 puanı kadar yük eklediğini hesapladığını hatırlatıyor.
22 Ekim 2026 · Sahra Altı Afrika
Daily Mirror (başyazı)Sri Lankaİngilizce
Daily Mirror'a göre Sri Lanka'nın şebeke çöküşü kömür tedarik alışkanlığının sonucu
Kolombo merkezli bağımsız günlük Daily Mirror, 22 Ekim'deki imzasız başyazısında 17 Ekim'de 3 saati aşan ülke çapındaki elektrik kesintisini ele alıyor. Kesinti su arıtmayı ve mobil iletişimi de durdurdu; hükümet 19–21 Ekim için 4 bölgede 1'er saatlik planlı kesintiyi onayladı. Hükümete göre neden Upper Kotmale hidroelektrik santralindeki arıza ve şebeke dengesizliğiydi; Ulusal Sistem İşletme Merkezi bu yüzden Norochcholai'deki 3 kömür ünitesinin devreden çıktığını açıkladı.
22 Ekim 2026 · Güney Asya
Centre for Social and Economic Progress (CSEP)Hindistanİngilizce
Yeni Delhi'den bakınca etanol karışımı petrol faturasını sanıldığı kadar küçültmüyor
Yeni Delhi merkezli CSEP'in 12 Ekim'de yayımladığı yazıda Reet Lath ve Shyamasis Das, benzine %20 etanol karıştırma zorunluluğunun (E20) Hindistan'ın ham petrol ithalatını resmî söylemin ima ettiği ölçüde azaltmadığını savunuyor. Hindistan ham petrol ihtiyacının yaklaşık %90'ını ithal ediyor ve 2025'te bunun için 137 milyar $ ödedi. Resmî açıklamalar E20'ye bugüne kadar yaklaşık 24 milyar $, yani 1,97 lakh crore rupi döviz tasarrufu atfediyor; yazarlara göre bu hesabın aritmetiği belirsiz.
12 Ekim 2026 · Güney Asya
Institute of Strategic Studies Islamabad (ISSI)Pakistanİngilizce· devlet bağlantılı
İslamabad'dan bakınca yakıt bulunabilir ama Hürmüz krizinde asıl sorun fiyatı ödeyebilmek
ISSI'nin 8 Ekim tarihli kısa değerlendirmesi, Pakistan'ın ithal yakıta bağımlılığını enerji sisteminden çok döviz dengesinin sorunu olarak okuyor. Pakistan İstatistik Bürosu'na göre 2025–26 mali yılında petrol grubu ithalat faturası %5,76 artışla 16,86 milyar $'a çıktı. Ham petrol ithalatı %31,58 artarken LNG faturası %36,10 düşerek 2,22 milyar $'a indi. Yazar bu düşüşü yalnızca Katar'a yönelik saldırılara bağlamıyor; Ocak 2026'da talep sözleşmenin altında kaldığı için fazla Katar kargoları zaten başka alıcılara yönlendirilmişti.
8 Ekim 2026 · Güney Asya
Takshashila EnstitüsüHindistanİngilizce
Bengaluru'dan bakınca BRICS ve ŞİÖ Hindistan'a petrol değil temiz teknoloji güvencesi verebilir
Bengaluru merkezli Takshashila Enstitüsü'nün 7 Ekim 2026 tarihli 2026-21 sayılı politika notunda Bhumika Sevkani, enerji güvenliğinin bu yıl hem Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) hem BRICS gündemine damga vurduğunu yazıyor. Yazarın tezi net: iki grup Hindistan'a petrol ve gaz arzı garanti edemez. Hindistan bu platformları temiz teknoloji işbirliği, yatırım ve tedarik zinciri çeşitlendirmesi için kullanmalı.
7 Ekim 2026 · Güney Asya
IEEJ (Japonya Enerji Ekonomisi Enstitüsü)Japonyaİngilizce
Tokyo'dan bakınca Avustralya'nın gaz rezervasyon tavanı LNG alıcılarının güvencesini aşındırıyor
Japonya Enerji Ekonomisi Enstitüsü (IEEJ) 6 Ekim 2026'da yayımladığı notta, Avustralya hükümetinin 10 Eylül'de taslağını açıkladığı Yerli Gaz Rezervasyonu Yasası'nı inceliyor. Yasa, LNG ihracatçılarına yurt içi arz yükümlülüğü getiriyor: ihracatın en fazla %20'si iç piyasaya satılacak ve hükümet yılda yaklaşık 200 PJ (petajul, bir enerji birimi) ek yerli arz hedefliyor. IEEJ'e göre taslak, mayıs 2026'daki ilk çerçeveye kıyasla esneklik kazandı. Yükümlülük 1 Temmuz 2027 yerine 1 Ocak 2028'de başlıyor, ihracat lisansları 20 ila 50 yıl süreli olacak, bakan oranı %0 ile %20 arasında belirleyebilecek ve Avustralya Enerji Düzenleyicisi (AER) yerli talebi her yıl yeniden hesaplayacak.
6 Ekim 2026 · Asya-Pasifik
Latinoamérica21Latin Amerika (Kosta Rika)İspanyolca / İngilizce
Kosta Rikalı eski bakana göre Venezuela müdahalesinin asıl gerekçesi petrol
Kosta Rika'nın eski planlama ve ekonomi politikası bakanı, eski milletvekili ve IE Üniversitesi öğretim üyesi Ottón Solís, 4 Ekim 2026'da Latinoamérica21'de yayımlanan yazısında askerî müdahalelerin resmî gerekçelerinin arkasında ekonomik çıkar, özellikle petrol bulunduğunu savunuyor. Tarihsel çizgiyi İspanyol fethinden ve 1202–1204'teki Dördüncü Haçlı Seferi'nden başlatıyor; 1980'deki Carter Doktrini'ni ve Fed'in eski başkanının 2007'de Irak savaşının büyük ölçüde petrolle ilgili olduğunu yazmasını ara duraklar olarak kullanıyor. Ona göre İkinci Dünya Savaşı sonrasında 'demokrasi götürmek' din ve uygarlığın yerini alan yeni gerekçe oldu.
4 Ekim 2026 · Amerika
Gulf Research Center (GRC)Körfezİngilizce
Körfez'den bakınca Hürmüz'ü aşmanın yolu eski boru hatlarını yeniden canlandırmak
Gulf Research Center'ın kıdemli enerji danışmanı Naji Abi-Aad, 29 Eylül 2026'da yayımlanan yorumunda Şubat 2026'da başlayan Körfez çatışmasının bölge için asıl dersini çıkarıyor. Yazara göre ihraç edilemeyen petrolü üretmenin değeri yok; Hürmüz fiilen felç olunca bölgeden çıkan ham petrol günde yaklaşık 20 milyon varilden bunun küçük bir kesrine indi. Kriz boyunca Suudi Arabistan ihracatını Hürmüz'e uğramadan neredeyse tamamen sürdüren tek üretici oldu. Irak ve BAE ihracatlarının yalnızca bir kısmını boğaz dışına kaydırabildi, Kuveyt ile Katar ise tamamen boğaza bağımlı kaldı. Abi-Aad, ABD Hazine Bakanı Scott Bessent'in Eylül başında Hürmüz'ün 2 yıl içinde değersizleşeceği öngörüsünü gerçekçi bulmuyor; sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) için önümüzdeki birkaç yılda somut bir alternatif rota olmadığını yazıyor.
29 Eylül 2026 · Orta Doğu ve Kuzey Afrika