Çok kutuplu bakış
Batı dışı kurumların yayımladığı analizlerin özetleri. Her özet orijinal yayına bağlanır, kurumun devletle bağı belirtilir ve okumanın kör noktası ayrıca not edilir. Özetler kurumun görüşünü aktarır; Talay Insight'ın görüşü değildir.
IJeo-Ekonomi ve Darboğazlar
Policy Center for the New SouthFasİngilizce
Rabat'tan Okuma: Sınır Ötesi Ödeme Altyapısı Üç Ayrı Bloğa Doğru Ayrışıyor
Policy Center for the New South'un 17 Eylül 2026 tarihli politika notu, sınır ötesi ödeme altyapısını artık teknik bir verimlilik konusu değil, üç ayrı ticaret alanının şekillendiği jeopolitik bir yarış olarak okuyor. Çin merkezli kanatta mBridge, 2022'deki 164 işlem ve 22 milyon dolarlık hacminden 2025'te 4.000 işlem ve 55,5 milyar dolara çıkmış; yönlendirme para birimi olarak renminbi payı %95 seviyesinde. BIS'in 2024'te projeden çekilmesi, girişimin ağırlığını daha da Çin tarafına kaydırmış. CIPS'in 190 ülke ve bölgede 1.700'ü aşkın uluslararası üyesi bulunuyor ve günlük işlem hacmi 180 milyar doları geçiyor. Çin sınır ötesi tahsilat ve ödemelerinin %60'a varan bölümünü renminbiyle kapatıyor; bu oran 2017'de %10'du. Buna karşılık renminbi küresel SWIFT ödemelerinin yalnızca yaklaşık %3'ünü, ticaret finansmanının %8'ini oluşturuyor; PBoC'nin 40 merkez bankasıyla kurduğu takas hatlarının toplam taahhüdü 500 milyar dolar civarında.
17 Eylül 2026 · Asya-Pasifik
Institute for Security Studies (ISS Africa)Güney Afrikaİngilizce
Pretoria'dan Okuma: Afrika Grubu Vergi Kural Koyuculuğunu OECD'den BM'ye Taşımaya Çalışıyor
ISS Today'de 11 Eylül 2026'da yayımlanan analiz, Afrika ülkelerinin BM'de yürüttüğü Uluslararası Vergi İşbirliği Çerçeve Sözleşmesi müzakeresini kazanan-kaybeden hesabıyla anlatıyor. Temel mesele teknik değil kurumsal: kural koyma yetkisinin 38 gelişmiş ekonomiden oluşan OECD'de mi kalacağı, yoksa her üye devletin oy hakkı bulunduğu BM çatısına mı geçeceği. 2021'de ortaya konan ve 140'tan fazla ülkenin desteklediği OECD-G20 iki sütunlu çözümünün, çok uluslu şirketleri kazancı elde ettikleri yerde vergilendirme vaadini tutmadığı savunuluyor. Metne göre müzakereler resmi takvimin kabaca yarısında; eş başkanlar çerçeve sözleşmesinin yanı sıra sınır ötesi hizmetler ve vergi uyuşmazlıklarının çözümü için iki ek protokol taslağını dolaşıma sokmuş durumda.
11 Eylül 2026 · Sahra Altı Afrika
IEEJ (Japonya Enerji Ekonomisi Enstitüsü)Japonyaİngilizce
Hürmüz'de altıncı ay: Asyalı ithalatçı için stok tamponu inceliyor
Koyama, Hürmüz krizini petrol ve LNG arzının aynı anda ve büyük ölçekte kesildiği ilk olay olarak tanımlıyor ve bunu uluslararası enerji piyasaları tarihindeki en büyük arz kesintisi diye niteliyor. Yazıya göre taraflar arasındaki mutabakat kalıcı olmadı: ABD 30 Ağustos'ta İran'daki askerî tesisleri Temmuz sonundan bu yana ilk kez vurdu, İran da bölgedeki ABD üslerine karşılık verdi.
4 Eylül 2026 · Asya-Pasifik
SETATürkiyeTürkçe
AB'nin karbon sınır vergisinde asıl risk maliyet değil belirsizlik
Sönmez, AB'nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması'nın asıl zorluğunun maliyetten değil, çok taraflı iklim çerçeveleriyle ilişkisindeki belirsizlikten kaynaklandığını savunuyor. Mekanizma meşruiyetini Paris Anlaşması'ndan alıyor, ancak kapsamı ve uygulama ölçütleri tamamen AB'nin kendi kurumsal süreçlerinde belirleniyor.
3 Eylül 2026 · Avrupa
ISEAS – Yusof Ishak Enstitüsü (Fulcrum)Singapurİngilizce
Körfez krizinden sonra ASEAN: petrol güvenliğinden şebeke güvenliğine
Yazarlar, Körfez krizinin ASEAN'ın Orta Doğu bağımlılığını açığa çıkardığını belirtiyor: Filipinler petrol ithalatının yüzde 95'ini, Vietnam gaz ithalatının yüzde 49'unu bu bölgeden sağlıyor. Bölgede elektrik talebi 2015–2025 arasında yüzde 60 arttı ve 2035'e kadar yılda yüzde 4 büyümesi bekleniyor.
2 Eylül 2026 · Asya-Pasifik
IIIKinetik Çatışmalar ve Savunma
Middle East Council on Global AffairsKatarİngilizce
Körfez iki boğaz arasında sıkışıyor: Hürmüz ve Bab-ül Mendeb tek cephe
Al-Jaber'e göre Husiler, Devrim Muhafızları'nın yönlendirmesiyle Muha, Zübab ve Meyyun Adası'nı ele geçirerek Yemen'deki bir isyan hareketinden Bab-ül Mendeb'i doğrudan tehdit edebilen stratejik bir aktöre dönüştü. Yazar, İran'ın iki boğazı ayrı cepheler olarak değil, dünya ekonomisini doğudan ve batıdan aynı anda sıkıştıran tek bir deniz alanı olarak kullandığını savunuyor.
13 Eylül 2026 · Orta Doğu ve Kuzey Afrika
China-US FocusÇinİngilizce· devlet bağlantılı
Pekin'den bakış: ABD'nin İran savaşında çıkış planı yok
Zhang, Şubat 2026'da başlayan İran savaşında ABD politikasının doğaçlama, çelişkili mesajlar ve çıkış planı eksikliğiyle yürüdüğünü savunuyor. Yönetimin kendi içinde bile savaşın amacı konusunda ayrışma olduğunu öne sürüyor ve İran'ın nükleer ve askerî kapasitesinin, ABD–İsrail askerî varlığının egemen olduğu bir bölgede caydırıcılık işlevi gördüğünü, Washington'ın bu nedenle İran'ı yanlış teşhis ettiğini yazıyor.
7 Eylül 2026 · Amerika
SETATürkiyeTürkçe
Kızıldeniz'de kurumsal olarak yoğun, sahada seçici bir güvenlik mimarisi
Demirtaş, 30 Temmuz'da Riyad'da 14 kurucu üyeyle kurulan Çok Uluslu Deniz Savunma İttifakı'nı yalnızca Husi tehdidine verilmiş bir yanıt olarak görmüyor; onu bölgesel güvenlik ağının kurumsallaşmış bir ürünü sayıyor. Türkiye bu ittifakın kurucu üyelerinden biri. Ankara ayrıca 7 Ağustos'ta Suudi Arabistan ve Pakistan ile Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nı imzaladı; yazar bu anlaşmayı Türkiye'nin NATO dışında üstlendiği ilk 5. madde benzeri yükümlülük olarak niteliyor.
3 Eylül 2026 · Türkiye ve Çevresi
IVMakro Politika ve Borç Piyasaları
Valdai Tartışma KulübüRusyaİngilizce· devlet bağlantılı
Doların uzun kolu: Adani davası ABD yargı yetkisi hakkında ne anlatıyor
Timofeev, ABD Hazinesi'nin 18 Mayıs'ta Adani Enterprises ile vardığı 275 milyon dolarlık uzlaşmayı inceliyor. Şirket, Umman ve Irak menşeli gösterilen ancak aslında İran kaynaklı olan LPG'yi ithal etmiş; toplam 192,1 milyon dolarlık 32 işlemin hepsi dolarla ödenmiş. Yazar, işlem tamamen ABD dışında gerçekleşse bile ödemenin bir Amerikan bankasının muhabir hesabından geçmesinin ABD'ye yargı yetkisi kazandırdığını vurguluyor.
15 Eylül 2026 · Güney Asya
Arab Center Washington DCABD (Arap perspektifi)İngilizce
ABD yardım kesintilerinin Arap dünyasındaki insani ve siyasi bedeli
Asi, ABD'nin dış yardımları ani ve plansız biçimde kesmesinin bölgedeki kırılgan toplumlarda önlenebilir ölümlere yol açtığını savunuyor. Aktardığı verilere göre UNFPA'ya 377 milyon dolarlık kesinti yapıldı; kurumun Yemen operasyonlarının yüzde 60'ını ABD finanse ediyordu. Yemen'de 21 milyon kişi dış yardıma bağımlı; ABD 2024'te Yemen'e 768 milyon dolar vermişti ve bu, insani müdahalenin yarısıydı. 2025 başından bu yana Yemen'de 453 sağlık tesisi kapandı.
10 Eylül 2026 · Orta Doğu ve Kuzey Afrika