DüşükI Jeo-Ekonomi ve Darboğazlar2 Ekim 2026, Cuma
Irak, İran havayollarına Necef'te günde 40 sefer izni verdi
Irak hükümeti 2 Ekim'de Mahan Air dışındaki İran havayollarının Necef Uluslararası Havalimanı'na günde 40 sefere kadar uçmasına izin verdi. Karar, ABD'nin İran havacılığına yönelik yaptırımlarından muafiyet tanımasının ardından geldi.
Al Jazeera'ya göre ABD Hazinesi 8 Eylül'de İran havacılık sektöründen 36 kuruluşu yaptırım listesine aldı ve eylül sonunda Irak havalimanlarında İran seferleri durduruldu. Bağdat 26 Eylül'de Washington'la doğrudan muafiyet görüşmesi istedi, İran 1 Ekim'de kısıtların kaldırılması çağrısı yaptı. AA'nın Irak Haber Ajansı'na dayandırdığı habere göre Başbakan Ali ez-Zeydi kararın hastalar, hacılar ve turistler için alındığını söyledi.
Muafiyet dar kapsamlı. Al Jazeera'ya göre Bağdat, Erbil ve Süleymaniye havalimanlarında İran seferleri askıda kalıyor ve yolcular 12 saati aşan kara yolculuğuna mecbur. İran'ın Bağdat Büyükelçisi'ne göre yasaktan önce ayda 12.000–13.000 kişi İran şirketleriyle seyahat ediyordu; günde yaklaşık 25 sefer Necef'e, 15 sefer Bağdat'a yapılıyordu. Yeni izin, Necef'e yasak öncesindeki 25 seferin üzerinde, 40 sefere kadar kapasite tanıyor.
AA'ya göre Mahan Air, Devrim Muhafızları Kudüs Gücü'ne destek verdiği gerekçesiyle 2011'den bu yana ABD yaptırımı altında ve izin dışında tutuldu. Dışişleri Bakanı Fuad Hüseyin kararı karşılıklı saygıya dayalı bir Irak–ABD ortaklığının parçası olarak tanımladı. Bağdat böylece 2 Ekim'de hem Tahran'ın hem Washington'un talebini aynı kararda dengeledi.
Talay değerlendirmesi
Sonuç
Washington, İran'a azami baskıyı sürdürürken Irak'ın dinî turizm ve hasta trafiği için dar bir muafiyet kapısı açtı. Kapsamın Necef'le sınırlı kalması ve Mahan Air'in dışlanması, ABD'nin Bağdat'ı kaybetmeden yaptırım rejimini koruma çizgisini gösteriyor. En olası yol, muafiyetin Necef'te sürmesi ama Bağdat ve Erbil'e genişlememesi.
Olası etkiler
- Irak–İran ulaşımıOlumluKısa vade
Necef'e günde 40 sefer izni, ayda 12.000–13.000 kişilik hac ve hasta trafiğinin büyük bölümünü yeniden havaya taşır.
- ABD yaptırım rejimiBelirsizOrta vade
Muafiyetin tek havalimanıyla sınırlı tutulması, 8 Eylül'deki 36 kayıtlık listenin delinmeden yönetileceğini gösterir.
- Irak dengesiOlumluOrta vade
Bağdat'ın Washington'dan muafiyet alabilmesi, İran savaşı sürerken iki taraf arasında arabulucu konumunu güçlendirir.
İhtimaller
- 1Necef'le sınırlı muafiyet sürer%60
Seferler Necef'te başlar, diğer 3 havalimanında yasak devam eder.
İzlenecek: Necef'teki fiili günlük İran sefer sayısı ve ABD Hazinesi'nden ek açıklama
- 2Muafiyet genişler%25
Hacı ve hasta trafiği gerekçesiyle izin Bağdat'a da yayılır, yasak öncesindeki günde 15 sefer geri döner.
İzlenecek: Bağdat havalimanında İran seferlerinin yeniden başlaması
- 3Muafiyet geri alınır%15
Yaptırım ihlali iddiası ya da savaşın tırmanması üzerine Washington izni askıya alır.
İzlenecek: ABD Hazinesi'nin Irak'taki havacılık şirketlerine yeni yaptırımı
Olasılıklar kaynaklara dayanan kalibre yargıdır, ölçüm değildir; yeni bilgiyle güncellenir. Yatırım tavsiyesi değildir.
Piyasa tepkisi
Etkilenen göstergeler
- Necef'e izinli günlük sefer▲ 40
- Aylık İran–Irak yolcu (yasak öncesi)▲ 12.000–13.000
- 8 Eylül'de yaptırım alan kuruluş▼ 36