OrtaIV Makro Politika ve Borç Piyasaları7 Ekim 2026, Çarşamba
Irak petrol gelirindeki çöküş yüzünden dinarı yüzde 13 devalüe etti
Irak hükümeti 6 Ekim'de onaylayıp 7 Ekim'de yürürlüğe koyduğu kararla doların halka satış kurunu 1.320'den 1.520 dinara çıkardı. The National'a göre bütçe gelirinin %90'ından fazlası dolar cinsinden petrol satışından geliyor.
Kuwait Times'ın aktardığı yeni yapıya göre Maliye Bakanlığı doları 1.500 dinardan alacak, bankalara 1.510 dinardan satacak, bankalar da halka 1.520 dinardan satacak. The National ise 1.500 dinarı resmî kur olarak öne çıkarıyor; iki kaynak aynı yapının farklı katmanını manşete taşıyor. 1.320'den 1.520'ye geçiş dinarın dolar karşısındaki değerinde yaklaşık %13,2 kayıp demek; Kuwait Times bu oranı %14,5 olarak verdi. Irak'ın önceki büyük devalüasyonu Aralık 2020'deydi ve kur 1.182'den 1.450'ye çıkmıştı.
Kısıt fiyat değil hacim. Kuwait Times'a göre Irak'ın ihracatı savaş öncesindeki günde 3,6 milyon varilden ağustosta 2,34 milyon varile indi, döviz rezervleri ise yaklaşık 20 milyar dolar eridi. Aynı habere göre taslak bütçe 58 dolarlık petrol fiyatı, günde 4 milyon varil ihracat ve 217 trilyon dinar (yaklaşık 166 milyar dolar) harcama varsayıyor. Bütçe açığı tahmini 40 trilyon dinarın üzerinde. The National'a göre petrolün neredeyse tamamı Hürmüz'den çıkıyor, Basra terminalleri gecikme ve iskontoyla çalışıyor ve birçok ilde maaş ödemeleri gecikiyor.
Devalüasyon Bağdat'a her petrol dolarından 200 dinar fazla kazandırıyor, ama ithal gıda, ilaç ve araç fiyatlarını aynı oranda yukarı itiyor. The National'a göre 2020 devalüasyonu güney illerinde enflasyon ve protestolar doğurmuştu. Gulf News'e göre bu, savaşın 28 Şubat'ta başlamasından beri bir Körfez Arap devletinin kurunu düşürdüğü ilk örnek.
Talay değerlendirmesi
Sonuç
Irak'ın devalüasyonu, 100 doları aşan petrol fiyatının hacmi kaybeden üretici için kurtarıcı olmadığını gösteriyor. Günde 3,6 milyon varilden 2,34 milyona inen ihracat ve 20 milyar dolarlık rezerv kaybı, maaş bütçesini kur üzerinden finanse etmeye zorladı. En olası yol, enflasyonun hızlanması ve Hürmüz dışı ihracat rotalarına siyasi baskının artmasıdır.
Olası etkiler
- Irak enflasyonuOlumsuzKısa vade
Yaklaşık %13'lük değer kaybı ithal gıda, ilaç ve araç fiyatlarına doğrudan geçer; 2020'deki benzer adım güney illerinde protesto doğurmuştu.
- Hürmüz dışı rotalarOlumluOrta vade
Kerkük–Ceyhan ve Basra–Ceyhan gibi Türkiye üzerinden geçen rotalar, Bağdat için döviz güvenliği meselesine dönüşür.
- Türkiye ihracatıOlumsuzOrta vade
Irak'ta dolar 1.520 dinara çıkınca Türk mallarının Irak'taki fiyatı yükselir; Türkiye'nin bu pazara ihracatı talep kaybı riskiyle karşılaşır.
İhtimaller
- 1Kur tutulur, enflasyon hızlanır%55
Merkez bankası 1.520'yi savunur, ama ithal fiyatlar birkaç ay içinde yükselir ve maaş gecikmeleri kısmen kapanır.
İzlenecek: Irak paralel piyasa dolar kuru ile resmî 1.520 arasındaki makas
- 2İkinci devalüasyon baskısı%25
İhracat 2,34 milyon varil civarında kalır, rezerv erimesi sürer ve paralel kur hızla açılır.
İzlenecek: Eylül–ekim ihracat verisi ve Irak merkez bankası rezerv açıklaması
- 3Hürmüz açılışı nefes aldırır%20
Boğazda kalıcı bir geçiş düzeni kurulur, Basra yüklemeleri artar ve kur baskısı geriler.
İzlenecek: SOMO'nun aylık ihracatının günde 3 milyon varili aşması
Olasılıklar kaynaklara dayanan kalibre yargıdır, ölçüm değildir; yeni bilgiyle güncellenir. Yatırım tavsiyesi değildir.
Piyasa tepkisi
Etkilenen göstergeler
- Dolar/dinar (halka satış)▼ 1.520
- Ağustos ham ihracatı▼ 2,34 mn v/g
- Döviz rezervi kaybı▼ ~20 mlr $