OrtaI Jeo-Ekonomi ve Darboğazlar26 Eylül 2026, Cumartesi
Libya NOC, Şarara hattı kapalı kalınca 120 bin varillik Zaviye rafinerisinde bir üniteyi kapattı; 5 günlük kayıp 942.376 varil, zarar yaklaşık 95 milyon $
Libya Ulusal Petrol Kurumu (NOC) 26 Eylül'de, Petrol Tesisleri Muhafızları'na bağlı silahlı grupların Şarara ham petrol hattının vanasını zorla kapalı tutması nedeniyle Zaviye rafinerisindeki ünitelerden birini kapattığını açıkladı. Kurumun verisine göre 25 Eylül Cuma'ya kadar 5 günde kümülatif üretim kaybı 942.376 varile, doğrudan mali zarar yaklaşık 95 milyon $'a ulaştı.
Arab News ve Free Malaysia Today'in 26 Eylül'de yayımladığı Reuters haberine göre NOC, ikinci ünitenin çalışmasını korumak için bir rafinaj ünitesini durdurdu. Yalnızca Cuma günü (25 Eylül) kaybedilen üretim 222.014 varil oldu. 25 Eylül'de yazdığımız 4 günlük kayıp 720.362 varildi; bu rakama Cuma'nın 222.014 varili eklenince NOC'un açıkladığı 942.376 varil birebir tutuyor. Zarar tahmini 25 Eylül'deki 75 milyon $'ın üzerindeki düzeyden yaklaşık 95 milyon $'a çıktı.
The National'ın 26 Eylül haberine göre Zaviye rafinerisinin kapasitesi günde 120 bin varil ve tesis iç piyasa için benzin, motorin, jet yakıtı, LPG, fuel oil ve nafta üretiyor. Aynı habere göre vanayı Batı Güney Petrol Tesisleri Muhafız Ajansı ile Batı Askerî Bölgesi'ne bağlı silahlı gruplar kapattı; NOC kesintinin petrol gelirlerini doğrudan düşüreceği, akaryakıt ithalat faturasını ikiye katlayacağı ve elektrik santrallerine yakıt arzını tehdit ettiği uyarısında bulundu. The National haftanın en yüksek günlük kaybını Salı günü için yaklaşık 260 bin varil olarak veriyor; NOC'un gün bazında kırılımı doğrulanamadı.
The National'a göre Libya 48,4 milyar varille Afrika'nın en büyük kanıtlanmış petrol rezervine sahip. Vananın ne zaman açılacağına ya da silahlı grupların talebine dair NOC açıklamasında bilgi yok; kesintinin 22 Eylül'de başladığı ve 23 Eylül'de Zaviye rafinerisinin ilk kez durdurulduğu önceki kayıtlarımızda yer aldı.
Talay değerlendirmesi
Sonuç
Şarara kesintisi 5. gününde ham petrol kaybından iç yakıt arzına sıçradı: 120 bin varillik Zaviye rafinerisinin yarı kapasiteye inmesi, Libya'yı daha fazla ürün ithalatına iterken günlük kaybın 222.014 varille ilk günün yaklaşık 1,7 katına çıkması pazarlığın sertleştiğini gösteriyor. Vananın açılma koşulu açıklanmadıkça kayıp günde 200 bin varil üzerinde birikmeye devam edecek.
Olası etkiler
- Libya kamu maliyesiOlumsuzKısa vade
5 günde yaklaşık 95 milyon $'lık doğrudan zarar ve NOC'un ithalat faturasının ikiye katlanabileceği uyarısı, gelirinin büyük kısmı petrole dayanan bütçe ve Merkez Bankası döviz arzı üzerinde baskı yaratıyor.
- Batı Libya yakıt ve elektrik arzıOlumsuzKısa vade
Zaviye'nin 120 bin varillik kapasitesinin bir bölümü devre dışı kalınca benzin, motorin ve santral yakıtı arzı daralıyor; NOC santrallere yakıt arzının tehdit altında olduğunu söyledi.
- Akdeniz petrol piyasası ve TürkiyeOlumsuzKısa vade
Brent'in 25 Eylül'de 104,32 $'da olduğu bir ortamda Libya'nın günlük 200 bin varil üstü kaybı Akdeniz ham petrol arzını daraltıyor; bölge rafinerileri, Türkiye dahil, alternatif hafif ham arayışında ek maliyetle karşılaşabilir.
İhtimaller
- 1Kesinti haftalarca sürer%50
Vana kapalı kalır, kümülatif kayıp 1,5 milyon varili aşar, Zaviye tek üniteyle çalışır ve ürün ithalatı artar.
İzlenecek: NOC'un günlük kayıp bülteninde kümülatif rakamın 1,5 milyon varili geçmesi
- 2Müzakereyle açılış%35
Trablus'taki makamlar silahlı gruplarla uzlaşır, vana açılır ve Şarara birkaç gün içinde üretimi geri kazanır.
İzlenecek: NOC'un vana açıldı ve akış başladı açıklaması
- 3Kesintinin yayılması%15
Kapatma diğer boru hatlarına ya da ihracat terminallerine yayılır, NOC mücbir sebep ilan eder.
İzlenecek: Herhangi bir terminal için mücbir sebep ilanı
Olasılıklar kaynaklara dayanan kalibre yargıdır, ölçüm değildir; yeni bilgiyle güncellenir. Yatırım tavsiyesi değildir.
Piyasa tepkisi
Etkilenen göstergeler
- Şarara kümülatif kaybı (5 gün)▼ 942.376 varil
- NOC doğrudan zararı▼ ~95 milyon $
- 25 Eylül tek gün kaybı▼ 222.014 varil