OrtaI Jeo-Ekonomi ve Darboğazlar19 Ekim 2026, Pazartesi
Pakistan ile Afganistan ticareti bir yılda 358 milyon dolara indi
Pakistan verilerine göre ikili ticaret 2025-26'da 358 milyon $'a geriledi; bir yıl önce 1,3 milyar $'dı. 19 Ekim'de Wan Hai Lines, Pakistan limanları üzerinden Afganistan yüklerini almayı durdurdu.
Pakistan Ticaret Geliştirme İdaresi verilerine göre iki ülke arasındaki ticaret 2025-26 mali yılında 358 milyon $'a geriledi; bir önceki yıl 1,3 milyar $ görülmüştü. Düşüş %74 olarak bildiriliyor. Torkham 12 Ekim 2025'teki ölümlü çatışmaların ardından kapandı; Kharlachi, Ghulam Khan, Angoor Ada ve Çaman da ticarete kapalı duruyor.
Asıl kırılma transit tarafında yaşanıyor. Afgan transit ticareti 11.592 konteynere ve 367 milyon $'a düştü; Taliban'ın dönüşünden önce yaklaşık 89.000 konteyner ve 5 milyar $ dolayındaydı. Taşıyıcılar bu daralmayı artık geçici aksama değil ticari karar olarak okuyor. Tayvanlı Wan Hai Lines 19 Ekim'de Afganistan, Özbekistan ve Kazakistan yüklerini Pakistan limanları üzerinden kabul etmeyi süresiz durdurdu.
Yapısal kısıt, coğrafi zorunluluğun ikame edilebilir hale gelmesi. Dünya Bankası verilerine göre Ağustos'ta Afganistan ithalatının %48'i Orta Asya hatlarından, %46'sı İran'dan geldi; Pakistan'ın payı sıfıra yaklaştı. Afganistan-Pakistan Ortak Ticaret Odası'ndan Khan Jan Alokozay, Karaçi'den Afganistan'a bir konteynerin maliyetinin yaklaşık 2.000 $'dan 10.000 $'a, süresinin on günden iki aya çıktığını aktardı.
Talay değerlendirmesi
Sonuç
Sınır kapanışı artık geçici bir aksama değil, ticaret rotalarının kalıcı yer değiştirmesine dönüşüyor. Taşıyıcıların rezervasyonu kesmesi, kapılar açılsa bile hattın hemen canlanmayacağını gösteriyor. Pakistan transit gelirini ve Kabil üzerindeki kaldıraçını aynı anda kaybediyor. En olası yön, kapanışın bir süre daha sürmesi.
Olası etkiler
- Pakistan transit geliriOlumsuzOrta vade
Konteyner sayısı 89.000'den 11.592'ye inerken liman ve karayolu zinciri gelir kaybediyor.
- Afgan ithalat maliyetiOlumsuzKısa vade
Orta Asya ve İran hatlarına kayma taşıma süresini iki aya, konteyner maliyetini 10.000 $'a kadar çıkarıyor.
- Pakistan'ın pazarlık gücüOlumsuzUzun vade
Sınırı kapatma kozu, Kabil alternatif rotaları kurdukça etkisini yitiriyor.
İhtimaller
- 1Kapanış sürer%55
Kapılar kapalı kalır, taşıyıcılar Pakistan hattına dönmez.
İzlenecek: Torkham ve Çaman'da ticari geçişin yeniden açılma duyurusu
- 2Kısmi açılış%30
Sınırlı sayıda kapı yalnızca belirli ürün gruplarına açılır.
İzlenecek: Pakistan Ticaret Bakanlığı'nın kapı bazlı geçiş izni bildirimi
- 3Rotanın kalıcılaşması%15
Orta Asya ve İran hatları sözleşmelerle sabitlenir, Pakistan payı kalıcı olarak düşer.
İzlenecek: Afganistan'ın 2027 ilk çeyrek ithalat rota dağılımı
Olasılıklar kaynaklara dayanan kalibre yargıdır, ölçüm değildir; yeni bilgiyle güncellenir. Yatırım tavsiyesi değildir.
Piyasa tepkisi
Etkilenen göstergeler
- İkili ticaret hacmi▼ −%74
- Afgan transit konteyneri▼ 11.592
- Karaçi-Afganistan konteyner maliyeti▲ 10.000 $