İçeriğe geç

IV Makro Politika ve Borç Piyasaları

Yıllıklandırılmış büyüme

Bir çeyrekteki büyüme hızının dört çeyrek boyunca aynı kalsaydı yıl sonunda ulaşacağı değere çevrilmiş hâli.

Nasıl işler

ABD ve Japonya çeyreklik GSYH'yi yıllıklandırılmış hızla açıklar. BEA'ya göre amaç karşılaştırmayı kolaylaştırmaktır: çeyreklik %1'lik bir büyümeyi yıllık %3'lük bir hedefle yan yana koymak zordur. Yıllıklandırılmış hız, o çeyreğin büyümesi dört çeyrek sürseydi yılın nasıl kapanacağını gösterir.

Hesap bileşik faiz mantığıyla yapılır, dörtle çarpma ile değil. BEA'nın formülü iki çeyreğin oranının dördüncü kuvvetinden bir çıkarmaktır. BEA'nın örneğinde çeyreklik yaklaşık %1,0'lık artış yıllıklandırılınca yaklaşık %4,0 olur. Aylık verilerde aynı işlem on ikinci kuvvetle yapılır. Avro Bölgesi ve İngiltere ise manşette çoğunlukla yıllıklandırılmamış çeyreklik değişimi verir; iki rakam aynı tabloda okunmaz.

Ölçümde iki tuzak var. Birincisi büyütme etkisidir: BEA şirket kârı gibi oynak serilerde yıllık hızın yanıltabileceğini, aylık serilerde de değişimi aşırı abarttığını yazar ve bu serileri yıllıklandırmaz. İkincisi karıştırmadır: yıllıklandırılmış çeyreklik hız, geçen yılın aynı çeyreğine göre değişim değildir. İlki son üç ayın ivmesini, ikincisi bütün yılın birikimini ölçer.

Bizim için neden önemli

Yıllıklandırma küçük bir kıpırtıyı manşete taşır. Japonya'nın 2026 üçüncü çeyrek verisinde çeyreklik düşüş yalnızca %0,02'ydi; yıllıklandırılınca %0,1'lik daralma diye okundu. Daralma gerçek ama boyutu ancak çeyreklik rakamla anlaşılır. BoJ aralık kararını bu iki rakam arasındaki farkla tartıyor; dört çeyrek sürmesi beklenmeyen bir şok, yıllık hızda kalıcıymış gibi görünür.

Kaynaklar

  1. BEA — Why does BEA publish percent changes in quarterly series at annual rates?
  2. BEA — How is average annual growth calculated?

‹ Sözlüğe dön