OrtaI Jeo-Ekonomi ve Darboğazlar9 Ekim 2026, Cuma
Ankara Karadeniz'de sivil gemi moratoryumu için Moskova ve Kiev'in parafını bekliyor
Aydınlık'ın 9 Ekim haberine göre Dışişleri'nin hazırladığı ve sivil gemilere saldırıyı yasaklayan moratoryum taslağı Rusya ile Ukrayna'ya iletildi ve iki tarafın parafını bekliyor. Haberdeki sayıma göre ocaktan bu yana Karadeniz'de 73 ticari gemi saldırıya uğradı, 52'si Türkiye bağlantılı.
Taslak 2022 Tahıl Anlaşması modelini esas alıyor ama yalnızca tahıl gemileriyle sınırlı değil. Aydınlık'ın kaynaklarına göre Ankara üçlü bir imza töreninde ısrar etmiyor; büyükelçi düzeyinde imza ya da Ankara'ya ayrı ayrı gönderilecek imzalar da seçenek. 73 saldırı ve 52 Türkiye bağlantılı gemi sayısı gazetenin edindiği bilgiye dayanıyor ve bağımsız olarak doğrulanamadı.
Diplomatik temas yoğunlaştı. AA'nın 7 Ekim haberine göre Cumhurbaşkanı Erdoğan Putin'le telefonda görüştü ve Karadeniz'de seyir güvenliği çalışmalarının önemini vurguladı. Aydınlık'a göre Erdoğan aynı konuyu 23 Eylül'de Zelenski'yle de ele aldı. Moskova'nın taslağa yanıtına ilişkin resmî bir açıklama yok.
Baskı sahadan geliyor. Diken'in 8 Ekim haberine göre Bulgaristan Başbakanı Rumen Radev, Byala açıklarında yaklaşık 112 km mesafede vurulan Türk sahipli, Togo bayraklı Alfa Watan'ın 10 kişilik mürettebatının tamamının öldüğünü açıkladı. Radev saldırıda hava ve deniz dronlarının kullanıldığını söyledi, failin adını vermedi. Haberde 3 günde 3 geminin vurulup battığı belirtiliyor.
Talay değerlendirmesi
Sonuç
Ankara Karadeniz'i Tahıl Anlaşması'ndaki gibi yeniden masaya taşımaya çalışıyor, ama taslak iki tarafın parafına bağlı ve Moskova'dan yanıt yok. 52 Türkiye bağlantılı gemi ile riskin bedelini en çok Türk armatörü ödüyor. Moratoryum imzalanmadıkça sigorta primleri ve navlun yüksek kalacak; imzalansa bile uygulamayı denetleyecek bir mekanizma taslakta görünmüyor.
Olası etkiler
- Türk denizciliğiOlumsuzOrta vade
Ocaktan beri vurulan 73 geminin 52'sinin Türkiye bağlantılı olması, savaş riski primini ve mürettebat bulma maliyetini doğrudan Türk armatörüne yüklüyor.
- Tahıl ve emtia ticaretiOlumsuzKısa vade
Romanya'nın Sulina limanına giden Alfa Watan dahil 3 günde 3 geminin batması, Tuna çıkışlı ticaretin sigortasını daraltıyor.
- Türk diplomasisiOlumluOrta vade
Erdoğan'ın 7 Ekim'de Putin'le görüşmesi Ankara'nın arabulucu rolünü canlı tutuyor; paraf gelirse Türkiye 2022'deki konumuna döner.
İhtimaller
- 1Taslak bekler%55
Taraflar parafı geciktirir, saldırılar daha seyrek ama sürer, Ankara kanalı açık tutar.
İzlenecek: Kremlin ya da Kiev'den taslağa ilişkin resmî yanıt
- 2Kısmi uzlaşı%30
Taraflardan biri ya da ikisi ayrı imzayla taslağa katılır, ticari gemilere saldırı belirgin biçimde azalır.
İzlenecek: Büyükelçi düzeyinde imza ya da Ankara'ya iletilen imza haberi
- 3Tırmanma%15
Saldırılar Türk karasularına yaklaşır, Türkiye savaş gemisi refakati gibi doğrudan önlemlere yönelir.
İzlenecek: Türk karasularında ya da Boğaz girişinde ilk saldırı
Olasılıklar kaynaklara dayanan kalibre yargıdır, ölçüm değildir; yeni bilgiyle güncellenir. Yatırım tavsiyesi değildir.
Piyasa tepkisi
Etkilenen göstergeler
- Vurulan ticari gemi (ocaktan beri)▼ 73
- Türkiye bağlantılı gemi▼ 52
- Alfa Watan'da ölen mürettebat▼ 10