OrtaVI Enerji Politiği ve Arz Güvenliği25 Ekim 2026, Pazar

Galibaf kış öncesi gaz tüketiminde en az %10 tasarruf istedi

İran Meclis Başkanı Galibaf 25 Ekim'de kış gelmeden gaz tüketimini en az %10 azaltacak ulusal kampanya çağrısı yaptı. Savaşta kaybedilen işleme kapasitesinin günde yaklaşık 130 milyon metreküpü hâlâ devre dışı.

TAHRAN konumu

Iran International ve Gulf News'in 25 Ekim tarihli aktarımına göre Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf, kış gelmeden doğal gaz tüketimini en az %10 azaltacak ulusal bir kampanya istedi. Galibaf'a göre yaklaşık 100 özel şirket gaz tasarruf sertifikası programına katılıyor ve tasarruf eden tüketicinin payı banka hesabına yatırılıyor. Galibaf hükümet, Petrol Bakanlığı ve Ulusal İran Gaz Şirketi olmak üzere 3 kurumdan sertifika ihracını hızlandırmasını istedi. Gulf News'e göre Galibaf verimsiz enerji kullanımını 1 yapısal sorun olarak tanımladı.

NIAC'ın 15 Ekim tarihli analizine göre Ulusal İran Gaz Şirketi, 4 işleme tesisine yapılan saldırıların günde yaklaşık 230 milyon metreküplük kapasiteyi sildiğini, onarımların bunun yaklaşık 100 milyonunu geri getirdiğini açıkladı. Kalan yaklaşık 130 milyon metreküp hâlâ devre dışı; rakamlar resmî açıklamaya dayanıyor ve bağımsız doğrulanmadı. MEES'e göre Cumhurbaşkanı Yardımcısı Kaempenah 20 Temmuz'da bu kaybın günlük satış gazı üretiminin yaklaşık %35'i olduğunu söylemişti. Iran International'a göre Petrol Bakanı Paknejad ise ağustosta kaybı yaklaşık 95 milyon metreküp olarak vermişti; iki resmî rakam çelişiyor.

NIAC'a göre İran'ın kış zirvesindeki gaz açığı savaş öncesinde de günde 200 ile 250 milyon metreküp arasındaydı. Aynı analize göre santraller için kış öncesi 3,2 milyar litre sıvı yakıt depolandı, bu stok bir yıl öncesine göre yaklaşık %25 fazla. Iran International 25 Ekim'de Kerec'te sürücülerin mazot kıtlığı nedeniyle iş bıraktığını gösteren 1 video yayımladı; eylemin kapsamı doğrulanamadı. Iran International'a göre Türkiye ile 25 yıllık boru gazı sözleşmesi 29 Temmuz'da doldu ve akış mücbir sebep düzeniyle sürüyor; Türkiye 2026'nın ilk yarısında İran'dan 4,536 milyar metreküp gaz aldı.

Talay değerlendirmesi

Sonuç

Tahran kış açığını arz artışıyla değil talep kısıtıyla kapatmaya çalışıyor; bu, onarımların hedeflenen hızda ilerlemediğinin dolaylı itirafı. %10'luk tasarruf hedefi tutsa bile savaş öncesindeki 200–250 milyon metreküplük zirve açığın üzerine 130 milyonluk kayıp ekleniyor. En olası yol, soğuk dalgada sanayiye ve ihracata kesinti.

Olası etkiler

İran sanayisiOlumsuzOrta vade
Gaz açığı büyüdükçe Tahran geçmiş kışlarda olduğu gibi fabrikalara, petrokimyaya ve çimentoya verilen gazı kısar; üretim ve ihracat geliri düşer.
TürkiyeOlumsuzOrta vade
Sözleşmesi temmuzda dolan Tebriz–Ankara hattı mücbir sebep düzeniyle akıyor; İran iç talebi öne alırsa ilk kısılacak hacim bu hat olabilir.
İç istikrarOlumsuzKısa vade
Kerec'teki mazot eylemi gibi yerel tepkiler, kışta gaz kesintisiyle birleşirse iç baskı artar ve tasarruf kampanyasının gönüllü kalması zorlaşır.

İhtimaller

1
Kısıntı sanayiden başlar%55
İlk soğuk dalgada sanayi ve santral gazı kısılır, konut önceliklendirilir, ihracat hacmi azalır.
İzlenecek: Ulusal İran Gaz Şirketi'nin sanayi kısıntısı duyuruları ve Türkiye'ye aylık akış
2
Tasarruf ve onarım açığı kapatır%25
Sertifika programı ve onarımlar ılık bir kışla birleşir, ciddi kesinti yaşanmaz.
İzlenecek: Kaybedilen 130 milyon metreküpün onarım takvimine ilişkin resmî açıklama
3
Konutlara da kesinti%20
Sert kış ve yeni saldırılar konut gazında da kesintiye yol açar, protestolar yayılır.
İzlenecek: Kentlerde konut gazı kesintisi ve sürücü eylemlerinin yayılması

Olasılıklar kaynaklara dayanan kalibre yargıdır, ölçüm değildir; yeni bilgiyle güncellenir. Yatırım tavsiyesi değildir.

Piyasa tepkisi

Etkilenen göstergeler

Tasarruf hedefi▼ ≥ %10
Devre dışı işleme kapasitesi▼ ~130 mn m³/g
Santraller için sıvı yakıt stoku▲ 3,2 mr litre

Kaynaklar

Paylaş