OrtaVI Enerji Politiği ve Arz Güvenliği5 Kasım 2026, Perşembe
İran kış gaz açığı için Moskova'ya döndü, Rus hacmi açığın küçük kısmı
İranlı güvenlik yetkilisi Muhsin Rızai 5 Kasım'da Moskova'da Putin'le görüştü. Ulusal İran Gaz Şirketi'ne göre kış zirvesinde açık günde yaklaşık 400 milyon metreküp; Rusya'nın konuşulan ilk yıllık 2 milyar metreküplük arzı günde ortalama yaklaşık 5,5 milyon metreküp ediyor.
Iran International'ın derlemesine göre Ulusal İran Gaz Şirketi (NIGC) Genel Müdürü Saeed Tavakoli 1 Kasım'da 4 işleme tesisine yapılan saldırıların günde 230 milyon metreküp kapasiteyi devreden çıkardığını, onarımla 100 milyon metreküpün geri geldiğini söyledi. Hâlâ devre dışı olan günde 130 milyon metreküp, geçen yılki günlük üretimin yaklaşık %16'sı. Çimento fabrikalarına gaz 23 Ekim'den itibaren kesildi ve tesisler fuel oile geçti.
Rusya kanalı hacimden çok bağımlılık üretiyor. Putin Ocak 2025'te ilk aşamada yılda 2 milyar metreküp, ileride 55 milyar metreküpe çıkabilecek arz çizmişti; 2 milyar metreküp günlük ortalamada kış zirve açığının %2'sinden azına denk geliyor. Ekim 2026'da ilerleme açıklansa da kesin teslim tarihi ve boru hattı finansmanı doğrulanmadı. Sınırlı ilk hacimler Azerbaycan üzerindeki mevcut altyapıyla taşınabilir; 55 milyar metreküplük hedef yeni boru hattı ve transit anlaşması gerektiriyor.
Voice of Emirates'in IRNA (devlet medyası) aktarımıyla yazdığına göre yapısal açık savaştan önce de günde 250–300 milyon metreküptü. Mazandaran, Golestan ve Kuzey Horasan'da dağıtım ağında zorlanma bekleniyor, NIGC yaklaşık 11 ilde arz sorunu uyarısı yaptı. Yetkililere göre ısıtmada 1 derecelik düşüş günde 25 milyon metreküp tasarruf sağlıyor; bu, Güney Pars'ın bir fazının günlük üretimine eşit. Rakamlar İranlı yetkililere dayanıyor ve bağımsız olarak doğrulanamadı.
Talay değerlendirmesi
Sonuç
İran'ın kış açığı savaş hasarıyla günde 400 milyon metreküpe çıktı; Rusya'nın masadaki ilk hacmi bunun %2'sinden az. Moskova ziyareti arzdan çok siyasi bağımlılığı derinleştiriyor. En olası yol sanayiye kesinti, konutta tasarruf çağrısı ve fuel oile kayış; ihracat hacimleri iç talebe feda edilebilir.
Olası etkiler
- İran sanayisiOlumsuzKısa vade
Çimento gibi enerji yoğun sektörlerde 23 Ekim'de başlayan gaz kesintisi kış boyunca genişler ve üretimi düşürür.
- Rusya–İran ilişkisiBelirsizUzun vade
Gaz arzı müzakeresi Tahran'ın Moskova'ya bağımlılığını artırır; yıllık 2 milyar metreküplük ilk adım siyasi pazarlık kozu olur.
- TürkiyeOlumsuzKısa vade
İran iç talebi önceliklendirdikçe kış zirvesinde boru gazı ihracatını kısma riski artar; Türkiye'nin kış tedarik planı esneklik ister.
İhtimaller
- 1Kesinti ve fuel oile kayış%60
Sanayiye kesinti yayılır, santraller fuel oile geçer, kuzey illerinde basınç düşüşleri yaşanır.
İzlenecek: NIGC'nin il bazında kesinti duyuruları
- 2Hızlı onarım açığı daraltır%25
Kalan 130 milyon metreküplük kapasitenin bir kısmı kışa yetişir, kesintiler sınırlı kalır.
İzlenecek: Tavakoli'nin onarım güncellemesi
- 3Rus gazı kışa yetişir%15
Azerbaycan üzerinden ilk Rus hacimleri aralık bitmeden başlar.
İzlenecek: Gazprom ile NIGC teslim tarihi açıklaması
Olasılıklar kaynaklara dayanan kalibre yargıdır, ölçüm değildir; yeni bilgiyle güncellenir. Yatırım tavsiyesi değildir.
Piyasa tepkisi
Etkilenen göstergeler
- Kış zirve açığı▼ 400 mn m³/gün
- Devre dışı kapasite▼ 130 mn m³/gün
- Rus ilk arzı (ort.)▲ 5,5 mn m³/gün