OrtaIII Kinetik Çatışmalar ve Savunma8 Ekim 2026, Perşembe
Rubio, Rus füze sorunu çözülmeden Türkiye'ye F-35 verilemeyeceğini söyledi
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Atina ziyaretinin ardından Kathimerini'ye verdiği ve 8 Ekim'de yayımlanan söyleşide, S-400 meselesi çözülmeden Türkiye'ye F-35 transferinin yasal olarak mümkün olmadığını söyledi.
Türkiye Today'in 8 Ekim haberine göre Rubio, Trump'ın uygulanabilirse teslimatı istediğini, çünkü Türkiye'nin uçakların bir kısmının bedelini ödediğini belirtti. Engel olarak Kongre yasasını ve Ulusal Savunma Yetkilendirme Yasası'ndaki katı koşulları gösterdi. Aynı habere göre Türkiye'nin finanse ettiği 6 F-35 ABD'de bekliyor ve Ankara ya programa dönüşü ya da yaklaşık 1,45 milyar $'lık iadeyi istiyor. Türkiye 2019'da Rusya'dan aldığı S-400 hava savunma sistemi yüzünden programdan çıkarılmış ve CAATSA yaptırımlarına maruz kalmıştı.
Euronews Türkçe'nin 8 Ekim haberine göre Rubio, sorunun çözümü için çeşitli seçenekler olduğunu ama bir sonuca varılmadığını söyledi. Aynı habere göre Kremlin 30 Eylül'de S-400'lerin Türkiye'den başka bir ülkeye taşınmasını görüştüğünü açıklamıştı. Yunanistan ise 20 F-35 alıyor; ilk teslimat 2028 sonunda bekleniyor ve anlaşmada 20 uçaklık ek opsiyon var.
Rubio aynı söyleşide Türkiye ile Yunanistan arasında bir çatışmayı düşünülemez bulduğunu söyledi. Türkiye Today'e göre Girit–Kıbrıs elektrik kablosu anlaşmazlığının kapalı kapılar ardında diplomasiyle yönetileceğini ekledi. Türk hükümetinden 8 Ekim itibarıyla resmî bir yanıt gelmedi.
Talay değerlendirmesi
Sonuç
Rubio'nun açıklaması Beyaz Saray'ın siyasi isteği ile Kongre'nin yasal kilidi arasındaki farkı açık etti. Temmuz'daki Ankara zirvesinden beri beklenen F-35 dönüşünün önünde S-400'ün fiziksel olarak Türkiye'den çıkması duruyor. Kremlin'in 30 Eylül'de taşıma seçeneğini görüştüğünü açıklaması tek somut kapı; o kapı kapanırsa iade pazarlığı öne çıkar.
Olası etkiler
- Savunma tedarikiOlumsuzUzun vade
F-35 yolu kapalı kaldıkça Türk Hava Kuvvetleri'nin modernizasyonu yerli platformlara ve başka tedarikçilere yaslanıyor; Yunanistan 2028'den itibaren 20 F-35 alacak.
- Türkiye–Rusya ilişkisiBelirsizOrta vade
S-400'lerin üçüncü ülkeye taşınması Moskova'nın onayına bağlı; Ankara'nın Karadeniz arabuluculuğu ile bu pazarlık aynı masada.
- Ege ve Doğu AkdenizOlumluKısa vade
Rubio kablo anlaşmazlığını kapalı diplomasiye bıraktı; Washington'ın 2 müttefik arasında açık taraf tutmaması gerilimi sınırlıyor.
İhtimaller
- 1Kilit sürer%60
S-400 Türkiye'de kalır, F-35 dosyası 2027'ye devreder ve iade pazarlığı ağırlık kazanır.
İzlenecek: ABD Kongresi'nin savunma yetkilendirme yasasındaki Türkiye maddesi
- 2Taşıma formülü%25
S-400'lerin üçüncü ülkeye devri için Ankara–Moskova–Washington üçgeninde bir formül ortaya çıkar.
İzlenecek: Kremlin ya da Ankara'dan S-400 devrine ilişkin resmî açıklama
- 3Sertleşme%15
Kablo etütleri Ege'de yeni bir gerilim yaratır ve Kongre Türkiye'ye karşı ek koşul getirir.
İzlenecek: Girit–Kıbrıs kablosu etütleri için yayımlanacak NAVTEX
Olasılıklar kaynaklara dayanan kalibre yargıdır, ölçüm değildir; yeni bilgiyle güncellenir. Yatırım tavsiyesi değildir.
Piyasa tepkisi
Etkilenen göstergeler
- ABD'de bekleyen Türk F-35'i▼ 6
- Talep edilen iade▼ ≈1,45 milyar $
- Yunanistan F-35 siparişi▼ 20 (+20 opsiyon)