YüksekIII Kinetik Çatışmalar ve Savunma23 Eylül 2026, Çarşamba
Tigray güçleri Mekele havalimanını ele geçirdi, Ethiopian Airlines 3 kente uçuşları durdurdu: 2022 Pretoria barışı fiilen çöktü
Tigray güçleri 23 Eylül gecesi Mekele havalimanını ele geçirdi; devlet havayolu Mekele, Şire ve Aksum uçuşlarını askıya aldı. TPLF'nin 6 silahlı grupla hükümet karşıtı ittifak ilan etmesinden 3 gün sonra gelen hamle, Kasım 2022 Pretoria Anlaşması'nı fiilen bitirdi.
CNBC Africa'nın 23 Eylül 10:41 GMT'de yayımladığı ve 3 yerel kaynağa dayanan habere göre Tigray güçleri gece boyunca bölgenin ana havalimanı Mekele'yi ele geçirdi; Ethiopian Airlines Mekele ile Şire ve Aksum uçuşlarını 'Tigray bölgesindeki mevcut durum' gerekçesiyle durdurdu. OkayAfrica'nın 23 Eylül günlük özeti ise üç havalimanının da (Mekele, Aksum, Şire) Tigray güçlerinin eline geçtiğini yazıyor; Aksum ve Şire havalimanlarının kontrolü bağımsız olarak doğrulanamadı. Federal hükümet ve TPLF sözcüleri ilk saatlerde yorum yapmadı. Tigray yönetimi hamleyi 'savunma savaşı' olarak tanımlarken, Başbakan Abiy'in danışmanı ve eski TPLF yöneticisi Getachew Reda grubun Afar ve Amhara'ya topyekûn saldırı başlattığını ileri sürdü.
Gelişme, TPLF'nin 20 Eylül pazar günü 6 silahlı grupla Abiy hükümetini devirmeyi hedefleyen ittifak kurmasının ardından geldi; Başbakanlık sözcüsü Billene Seyoum 21 Eylül'de ittifakın Eritre'den finansman aldığını iddia etmişti. ABD'nin Addis Ababa Büyükelçisi Ervin Massinga 23 Eylül'de Tigray ve Afar'daki büyük çaplı saldırıyı 'kötü bir karar' ve 'kazanılamayacak bir savaş' olarak nitelendirdi, barışı engelleyen liderlere ek yaptırım uyarısında bulundu. 2020–2022 savaşı yüz binlerce can almıştı; OkayAfrica'ya göre Tigray'da hâlâ yaklaşık 750 bin kişi yerinden edilmiş durumda. Hafta sonu Tigray'da 41 bin tonu aşkın gıda yardımı taşıyan Catholic Relief Services konvoyunun İHA ile vurulduğu bildirilmişti.
Talay değerlendirmesi
Sonuç
Mekele havalimanının düşmesi ve uçuşların kesilmesi, Pretoria Anlaşması'nın artık kâğıt üzerinde kaldığını gösteriyor. 7 gruplu ittifakla eş zamanlı açılan cepheler federal ordunun gücünü bölüyor; Addis Ababa ise Eritre'yi suçlayarak çatışmayı bölgesel bir kriz olarak çerçeveliyor. En olası yol, kuzeyde birkaç hafta sürecek yoğun çatışma ve insani erişimin daha da daralması.
Olası etkiler
- İnsani durumOlumsuzKısa vade
Uçuşların kesilmesi ve yardım konvoyuna yönelik İHA saldırısı, hâlâ yaklaşık 750 bin kişinin yerinden edilmiş olduğu Tigray'a yardım erişimini daraltıyor.
- Bölgesel güvenlikOlumsuzOrta vade
Addis Ababa'nın ittifakı Eritre'ye bağlaması, çatışmanın Etiyopya–Eritre devletlerarası gerilimine dönüşme riskini artırıyor; Sudan'daki savaşla sınır hattı üzerinden kesişme ihtimali de doğuyor.
- Kızıldeniz ve TürkiyeOlumsuzOrta vade
Afrika Boynuzu'nda yeni bir savaş cephesi Kızıldeniz koridorundaki risk algısını yükseltir; Süveyş üzerinden ticareti ve bölgede ekonomik varlığı olan Türkiye gibi ülkeleri dolaylı etkiler.
İhtimaller
- 1Kuzeyde uzayan çatışma%55
Federal güçler hava gücüyle karşılık verir, Tigray ve Afar'da cepheler birkaç hafta boyunca el değiştirir; uçuşlar kapalı kalır.
İzlenecek: Ethiopian Airlines'ın Mekele seferlerini yeniden başlatıp başlatmadığı ve Afar'dan gelen çatışma haberleri
- 2AU arabuluculuğuyla ateşkes%25
ABD yaptırım baskısı ve Afrika Birliği girişimiyle taraflar masaya döner, cephe mevcut hatta donar.
İzlenecek: Afrika Birliği'nin taraflar arasında yeni görüşme turu ilan etmesi
- 3Etiyopya–Eritre çatışması%20
Addis Ababa Eritre'yi doğrudan hedef alır, çatışma iki devlet arasında sınır savaşına genişler.
İzlenecek: Eritre sınırında federal ordu yığınağı ya da sınır ötesi saldırı bildirimi
Olasılıklar kaynaklara dayanan kalibre yargıdır, ölçüm değildir; yeni bilgiyle güncellenir. Yatırım tavsiyesi değildir.
Piyasa tepkisi
Etkilenen göstergeler
- Uçuşu durdurulan havalimanı▼ 3
- Tigray'da yerinden edilmiş▼ ~750 bin