Rabat'tan bakınca İran savaşının faturasını savaşanlardan çok Arap komşular ödüyor

Özet

PCNS kıdemli araştırmacısı Hafez Ghanem'in 13 Ekim tarihli politika makalesi, İran savaşının Şubat–Ağustos 2026 arasındaki ilk 6 ayının maliyetini 12 ülke için hesaplıyor. Yöntem, kayıp üretimi ve insan kaybını parasallaştırıyor. Bir can kaybı 12 milyon $, bir yaralanma yaklaşık 1,3 milyon $ olarak fiyatlanıyor; fiziksel hasar ve askerî harcama karşılaştırmaya alınmıyor. Ana bulgu çarpıcı: Arap komşuların toplam maliyeti 183,5 milyar $, savaşan 3 ülkeninki ise 126,6 milyar $.

Ekonomik kayıpta fark daha da açık. Irak, Lübnan ve Yemen ile 6 Körfez ülkesinin üretim kaybı 111,9 milyar $; İran, İsrail ve ABD'ninki 31,5 milyar $. Irak'ın petrol üretimi günde 4,3 milyon varilden 1,3 milyona inince Dünya Bankası 2026 büyüme tahminini 15,4 puan düşürdü; Irak'ın kaybı 39,1 milyar $. Katar Ocak–Ağustos'ta yalnızca 18 LNG kargosu ihraç edebildi, geçen yıl aynı dönemde 509'du; kaybı 23,8 milyar $. Lübnan'ın toplam maliyeti GSYH'sinin %210,3'üne ulaşıyor.

İran mutlak olarak en büyük tek kaybeden: 107,6 milyar $, GSYH'nin %29,6'sı; fiziksel hasarı ayrıca 91,1 milyar $ tahmin ediliyor. ABD'nin üretimi neredeyse etkilenmedi; yazar bunu ABD'nin net petrol ihracatçısı olmasına bağlıyor. Ghanem 3 politika öneriyor: Körfez ülkeleri savaş ve barış kararlarında ABD'den danışma güvencesi almalı, Hürmüz, Bab-ül Mendeb ve Süveyş'e bağımlılığı boru hatlarıyla azaltmalı, bölge de kırılgan 3 ülkenin milis sorununa birlikte el atmalı.