İran'ın yüzer stoku bitti, petrol riskinin tamamı artık komşularda

Gürültü iddiada, sinyal İran'ın sıfır pozisyonunda

Piyasanın 22 Ekim'de tartıştığı soru, İran'ın iddialarının doğru olup olmadığıydı. gCaptain'e göre Devrim Muhafızları bir gecede 7 ticari geminin vurulduğunu açıkladı; 4'ü kuzey Körfez'de gemiden gemiye petrol aktarıyordu, 3'ü Hürmüz'ün batısında mayına çarpmıştı. UKMTO bu iddialarla eşleşen yeni bir olay bildirmedi ve İran hiçbir geminin adını vermedi. Trump ise İran'ın sahte vuruşlar uydurduğunu ve boğazdan savaş öncesinden fazla petrol geçtiğini yazdı. İki iddia da ölçümle örtüşmüyor. Reuters köşe yazarı Ron Bousso'nun aktardığı Kpler verisine göre Hürmüz akışı ekimde günde 11,7 milyon varil, savaş öncesinin yaklaşık %82'si.

İki taraf da fiyat üzerinden konuşuyor, ama sessiz parametre başka yerde. The Jerusalem Post'un aktardığı Kpler verisine göre İran'ın Asya sularındaki yüzer stoku zirvede 90 milyon varile yaklaşmıştı, 5 Ekim'de 1 milyon varilin altına indi ve ekim ortasında tükendi. CENTCOM'a göre abluka Tahran'ı en az 25 milyar dolarlık petrol gelirinden yoksun bıraktı; bu ABD ordusunun kendi rakamı. Sonuç basit: Brent'in 22 Ekim'de 113,17 dolara çıkması İran'a tek dolar gelir getirmiyor, ama ona tek dolar da kaybettirmiyor. Kayıp riski taşıyan varillerin tamamı artık Suudi Arabistan, Irak, Kuveyt ve BAE'nin bilançosunda duruyor.

1 · Lojistik kısıt ve eşik

Kısıt artık boğazın kapalı olması değil, caydırıcılığın tek yönlü hâle gelmesi. Bir üretici komşusunun ihracatını tehdit ettiğinde normalde kendi ihracatına misilleme riskini de üstlenir; İran'da bu risk 0 varile indi. Times of Israel'in aktardığı New York Times haberine göre ABD ve İsrail'in 3 Kasım sonrası için hazırladığı yaklaşık 3 günlük saldırı planı, benzin fiyatını sınırlamak için İran'ın petrol altyapısından kaçınmayı öngörüyor. Olası yeni turda bile hedefte İran'ın ihracat varili yok. İran'ın misilleme listesinde ise ticari gemiler, enerji altyapısı, veri merkezleri ve denizaltı kabloları olmak üzere 4 hedef sınıfı var.

Akışın duracağı eşik sigortalanabilirlikte. Bousso'ya göre Körfez'den çıkan tankerin sigortası savaş öncesinde kargo değerinin yaklaşık %3'üyken şimdi %10'u, risk altındaki her Körfez kargosu 220 milyon dolardan fazla ediyor. 2 milyon varillik bir tankerin Orta Doğu–Çin günlük kirası 1,4 milyon dolar, savaş öncesinin 12 katı. gCaptain'e göre UKMTO 16 Ekim'de biten dönemde 12 saldırı kaydetti, 10'u Hürmüz'deydi. Saldırı sayısı arttıkça sigortacının sorusu geminin geçip geçmediğinden hangi iddianın doğru olduğuna kayıyor. İran'ın doğrulanmamış 7 gemi iddiası tam bu boşluğa oynuyor, çünkü UKMTO gemilerin çoğunun olay bildirmediğini kendisi söylüyor.

Talay'ın izlediği eşik iki parçalı. Birincisi, Kpler'in Hürmüz ölçümünün savaş öncesinin %82'sinden %70'in altına inmesi; bu, sigortanın fiyat olmaktan çıkıp kapasite sorununa döndüğünü gösterir. İkincisi, Brent'in Mart'taki 118 dolarlık zirveyi aşması; 22 Ekim kapanışı bu eşiğe 5 dolardan az uzakta. Bousso'ya göre ICE Brent opsiyon hacmi bu hafta 1 milyon lotu aşarak rekor kırdı, yani piyasa eşiğin aşılma ihtimaline şimdiden para ödüyor.

2 · Arz güvenliği ve kritik eşikler

Riskin taşındığı ilk adres Suudi Arabistan'ın boğazı atlayan sistemi. Bousso'ya göre Yanbu'dan Kızıldeniz ihracatı ekimde günde ortalama 3 milyon varil, haziranda görülen 4,3 milyonluk savaş zirvesinin 1,3 milyon varil altında. Husiler 21 Ekim'de Şeybe'yi ve Dammam'daki Kral Fahd Havalimanı'nı hedef aldı. Suudi sivil havacılık otoritesine göre havalimanı saldırısı 2 kişiyi öldürdü, 8 kişiyi yaraladı. Husiler 22 Ekim'de Yanbu'daki Aramco tesislerini ve Riyad'daki Savunma Bakanlığı'nı da vurduklarını iddia etti, Suudi makamları bunu doğrulamadı. The New Arab'a göre Aramco aynı gün, Yemen savaşının eylülde yeniden başlamasından beri ilk kez Dhahran genel merkezini boşalttı.

İkinci eşik yedek kapasite. Gulf News'e göre OPEC+'nın 7 çekirdek üyesi ağustosta günde 25 milyon varil üretti, şubattaki savaş öncesi düzeyin yaklaşık 5 milyon varil altında kaldı. Kasım hedefleri 4 Ekim'de değiştirilmedi, çekirdek grup 1 Kasım'da aralık üretimini görüşecek. Kâğıt üzerinde 5 milyon varillik bu boşluk yedek kapasite gibi görünüyor. Ama bu kapasitenin büyük kısmı ya boğazın içinde ya da Husi menzilinde; 2027 kotalarını belirleyecek kapasite incelemesi de ertelendi. 1 Kasım toplantısı bu yüzden arz eklemekten çok üretilemeyen kotayı yeniden etiketlemekle sınırlı kalabilir.

Üçüncü eşik stok. EIA'ya göre ABD ticari ham stoku 16 Ekim haftasında 3,1 milyon varil azalarak 412,5 milyon varile indi, beş yıllık ortalamanın yaklaşık %3 altında kaldı. Damıtık stoku 1,7 milyon varil artsa da ortalamanın yaklaşık %9 altında. Bousso'ya göre denizdeki küresel ham 4 haftalık ortalamada yaklaşık 157 milyon varil, bir yıl öncesinin biraz üzerinde. İran'ın 90 milyon varile yaklaşan yüzer stoku bu tamponun en esnek parçasıydı ve artık yok. Tampon incelirken bir Suudi tesisine gelecek isabet, stoktan telafi edilecek bir açık değil, doğrudan teslimat kaybı olur.

İran'ın kendi takvimi de daralıyor. Kpler'den Homayoun Falakshahi'ye göre petrol satışları İran devlet gelirinin %30–40'ını oluşturuyor ve Çin'den ödemeler 2 aya kadar gecikebiliyor. Stok ekim ortasında bittiyse, geçmiş satışların son tahsilatları aralık ortası civarına denk geliyor. Bu nakit uçurumu, ABD kuvvetlerinin hazır olacağı kasım başı ve 3 Kasım ara seçimiyle aynı 6 haftalık pencereye düşüyor. Tahran'ın bu pencerede fiyatı yüksek tutmaktan kaybı yok, pazarlık kozunu artırmaktan ise kazancı var.

3 · İkinci tur etkiler

Zincirin ilk halkası satış şartlarında görünüyor. Reuters'ın The Edge Malaysia'da yayımlanan 20 Ekim haberine göre ADNOC önümüzdeki 2 ayda yüklenecek kargoları Çin ve Hindistan'a teslim bazında sattı, Aramco da kasım için Asyalı alıcılara teslimli kargo sattı. Teslim bazlı satışta navlun ve harp riski satıcının bilançosuna geçer. Yani İran'ın piyasadaki pozisyonu sıfıra inerken Körfez üreticilerinin taşıdığı risk aynı haftalarda büyüdü. Bousso bu düzeni konvoy, askerî koruma, yüksek sigorta ve iskontoya dayanan yeni bir anormallik olarak tanımlıyor.

İkinci halka fiyat farklarında. Aynı habere göre Kuzey Denizi Dated Brent primleri varilde 20 doların üzerinde rekor kırarken Batı Afrika ham farkları eksi 20 dolarla tarihî dibe indi. Formosa Petrochemical'a göre Orta Doğu hamında navlun ve sigorta sonrasında bile net rafineri marjı varilde 10 doların üzerinde. Bu tablo, alıcının ödeme gücünü koruduğunu ve maliyetin üretici iskontosu ile navlun arasında paylaşıldığını gösteriyor. Saldırılar Suudi tesislerine kaydıkça bu iskonto genişler, Körfez üreticisinin varil başına net geliri daralır.

Zincirin Türkiye halkası maliyet kanalından geçiyor. Akdeniz'e gelen ham kargolar Dated Brent'e göre fiyatlandığı için, Dated'deki 20 dolarlık prim Türkiye'nin rafineri girdi maliyetine doğrudan ekleniyor. Brent'in 113,17 dolara çıkması da Ekim–Kasım ithalat faturasını savaş zirvesine yakın bir seviyeye taşıyor. Risk Suudi baypas sistemine kayarsa, Kızıldeniz ve Süveyş üzerinden Akdeniz'e gelen Suudi varilleri de aynı prim baskısına girer.

4 · Bu okumayı ne çürütür

Tez iki koşula dayanıyor: İran'ın petrol pozisyonunun sıfırda kalması ve riskin Körfez komşularının varillerine taşınması. Kpler ya da Vortexa önümüzdeki 4 hafta içinde Hark Adası'ndan yeniden düzenli İran yüklemesi kaydederse, İran yeniden kaybedecek varil sahibi olur ve asimetri biter. Pakistan ve Katar kanalıyla ablukanın 3 Kasım'dan önce gevşemesi de aynı sonucu doğurur. Bu yolu %20 olasılıkla görüyoruz.

İkinci çürütücü Suudi tarafında. Yanbu ihracatı kasım ortasına kadar günde 4 milyon varilin üzerine çıkarsa ve Husi saldırıları 2 hafta boyunca hiçbir Suudi tesisinde üretim ya da yükleme kaybına yol açmazsa, risk komşulara taşınmamış, yalnızca söylemde kalmış demektir. Ana senaryomuz olan asimetrinin sürmesine %50, seçim sonrası kısa saldırı turu ve İran'ın Körfez altyapısına misillemesine %30 olasılık veriyoruz.