Körfez varili akıyor ama Avrupa'nın dizel açığı kapanmıyor

Gürültü hacimde, sinyal dizelde

Piyasanın 21 Ekim'de konuştuğu rakam Körfez'in toparlanmasıydı. gCaptain'in yayımladığı Bloomberg analizine göre Kpler 18 Ekim'e kadarki haftada Körfez ham ve kondensat akışını günde 24,6 milyon varille zirvede ölçtü. Aynı hafta için Vortexa 18 milyon varil verdi ve bir sıçrama görmedi. İki firma savaş öncesi akışı en az 18,5 milyon varil olarak tahmin ediyor. Ekim başından bu yana ortalama Kpler'de 16,7, Vortexa'da 15,4 milyon varil; ikisi de savaş öncesinin altında. Tek haftalık zirve, kimlik yayınını kapatan tankerlerin geç sayılmasından da gelebilir; bu yüzden günün manşeti gürültüdür.

Sinyal aynı gün Riyad'dan geldi. The National'a göre Fransa, BAE ve Bahreyn'den aylık 100'er bin ton ile Suudi Arabistan'dan süresiz ek dizel taahhüdü aldı; toplam yaklaşık 295 bin ton. Aynı habere göre Avrupa'da dizel varilde 200 dolara yakın işlem görüyor. Raporun tezi şu: Körfez arzının kısıtı ham hacminden orta distilata, yani dizel ve jet yakıtına kayıyor. Ham boğazı atlayarak akabiliyor, ama ürün açığı devletler arası pazarlıkla kapatılmaya başlandı.

1 · Lojistik kısıt ve eşik

Kısıt, akışın durduğu nokta değil, teslim maliyetinin taşınamaz hâle geldiği nokta. gCaptain'in aktardığı UEA (Uluslararası Enerji Ajansı) değerlendirmesine göre Körfez–Asya ham taşıma maliyeti ekim ortasında varilde 37 doları aştı, savaş öncesinin 5 katı. 2 milyon varillik bir süper tankerin navlunu 74 milyon doları geçti, savaştan önce 15 milyonun altındaydı. Kpler'e göre Hürmüz'ü atlayan Körfez ham payı %17'den eylülde %40'a çıktı. Straits.live'a göre IMF PortWatch 18 Ekim'de boğazdan yalnızca 4 geçiş saydı, kriz öncesi ortalama 85'ti.

Saldırı temposu bu maliyeti besliyor. Bloomberg'e göre UKMTO ekimde Arap Yarımadası çevresinde 32 saldırı kaydetti, eylülün tamamında 16'ydı. 21 Ekim'de Kuveyt bayraklı Al Dasma Umman'ın Buha kıyısı açığında vuruldu, Irak'ın Faw açığında da bir tanker hedef oldu. Uydu görüntülerine göre Suudi Arabistan'ın en büyük Körfez terminalinde 12–13 Ekim'de 7 bağlama noktasının 5'inde süper tanker yükleme yapıyordu; 20 Ekim'de yalnızca 1 tanker kaldı. Eşik iki seride okunuyor: haftalık saldırı sayısının 12'nin üzerinde kalması ve navlunun 37 doların üzerinde sürmesi.

2 · Arz güvenliği ve kritik eşikler

Ham tarafında tampon var ama inceliyor. Bloomberg'e göre Suudi üretimi eylülde üçte bir artışla günde 8 milyon varilin üzerine çıktı. 21 Ekim'de Şeybe sahasına yönelen İHA düşürüldü; Suudi Enerji Bakanlığı üretimin etkilenmediğini, enkazın 2 yabancı işçiyi öldürdüğünü açıkladı. ABD tarafında Newsquawk'a göre ham üretimi 16 Ekim haftasında 410 bin varil düşüşle günde 13,269 milyon varile indi, stratejik rezerv 282,7 milyon varile geriledi. Körfez hamının alternatifi olan Atlantik arzı da aynı hafta küçüldü.

Ürün tarafında eşikler daha yakın. EIA verisine göre ABD damıtık stoku 16 Ekim haftasında 1,68 milyon varil artarak 104,3 milyon varile çıktı, ama bir önceki hafta 2,527 milyon varil azalmıştı. Arz güvenliği için izlenecek ilk eşik damıtık stokunun 102 milyon varilin altına inmesidir; bu, Atlantik'in Avrupa'ya dizel gönderme kapasitesini kapatır. İkinci eşik Avrupa dizelinin varilde 200 doları kalıcı aşmasıdır. Üçüncüsü Kpler'in ekim ortalamasının savaş öncesindeki 18,5 milyon varilin altında kapanmasıdır; bu eşik 21 Ekim itibarıyla iki firmanın verisinde de aşılmış durumda.

3 · İkinci tur etkiler

Fransa'nın adımı zincirin ilk halkası. The National'a göre UEA bu ay üye ülkeleri taahhüt ettikleri dizel salımlarını hızlandırmaya çağırdı. Bir ithalatçı Körfez rafinerisinin ihraç edilebilir dizelinden ayda 295 bin tonu kendine ayırınca spot piyasadaki kargo havuzu küçülür. Havuz küçüldükçe spot alıcı, navlun ve harp riski primini de ödeyen marjinal alıcı olur. Bu, sigortalanabilirlik — bir sevkiyatın makul primle sigorta bulabilmesi — ile ürün fiyatı arasındaki bağı sıkılaştırır.

Zincirin Türkiye halkası Akdeniz'den geçiyor. Türkiye motorinde net ithalatçı olduğu için Akdeniz'e gelen dizel kargolarında devletler arası tahsis arttıkça spot primle alım yapmak zorunda kalır. Bu bir çıkarımdır; Türkiye'nin ekim motorin ithalat maliyeti 22 Ekim itibarıyla kaynaklarda verilmediği için doğrulanamadı. Maliyet önce pompa fiyatına, sonra ulaştırma ve tarım üzerinden enflasyon beklentisine geçer.

4 · Bu okumayı ne çürütür

Tez iki koşula dayanıyor: ürün açığının ham akışından bağımsız sürmesi ve devletler arası tahsisin yayılması. ABD damıtık stoku art arda iki hafta artarak 108 milyon varili geçerse Atlantik'ten Avrupa'ya dizel akışı açılır ve tez zayıflar. PortWatch'ta günlük Hürmüz geçişi 20'nin üzerine çıkarsa navlun düşer, teslim maliyeti kısıtı çözülür. Her iki gelişmeden biri 30 Kasım'a kadar görülürse bu okumayı terk ederiz. Kalibre olasılığımız: ham akıp dizelin sıkışık kalması %55, saldırıların ham arzını da kesmesi %25, boğazın açılması %20.