IV Makro Politika ve Borç Piyasaları
Başabaş enflasyon
Nominal devlet tahvili ile aynı vadeli enflasyona endeksli tahvil arasındaki getiri farkından okunan, piyasanın ima ettiği ortalama enflasyon beklentisi.
Nasıl işler
ABD Hazinesi aynı vadede iki tür kâğıt satar: getirisi sabit nominal tahvil ve anaparası tüketici fiyatlarına göre ayarlanan enflasyona endeksli tahvil (TIPS). İkisinin getirisi arasındaki fark başabaş enflasyon oranıdır. St. Louis Fed'in FRED serisi 10 yıllık oranı bu iki kâğıttan türetir ve piyasanın önümüzdeki 10 yıl için ortalama enflasyon beklentisi olarak sunar.
Oran, nominal getiriyi iki parçaya ayırmayı sağlar. Nominal getiri yükselirken başabaş oranı sabit kalıyorsa artış reel getiriden, yani yatırımcının enflasyondan arındırılmış olarak istediği getiriden gelir. Örneğin 1 Eylül–8 Ekim 2026 arasında ABD 10 yıllık getirisi 43 baz puan arttı, başabaş oranı %2,35'te kaldı.
Ölçümde iki tuzak var. Başabaş oranı yalnızca beklenen enflasyonu değil, enflasyon riskine karşı istenen primi ve endeksli tahvilin daha sığ piyasasından gelen likidite farkını da taşır. Bu yüzden hanehalkı anketleriyle birebir örtüşmez ve tek başına Fed'in hedefine güven ölçüsü sayılmaz.
Bizim için neden önemli
Tahvil getirisi yükseldiğinde ilk soru, artışın enflasyon korkusundan mı yoksa reel faizden mi geldiğidir. Cevap rejimi belirler: reel faiz kaynaklı yükseliş doları güçlendirir ve gelişen piyasaları sıkılaştırır, enflasyon primi kaynaklı yükseliş ise doları borç yüküyle birlikte zayıflatabilir. Türkiye'nin rezerv ve faiz alanı bu ayrımdan doğrudan etkilenir.