OrtaIII Kinetik Çatışmalar ve Savunma23 Ekim 2026, Cuma
Pakistan, Taliban ile müzakereyi Afgan topraklarındaki silahlı gruplara karşı adıma bağladı
Pakistan Dışişleri 23 Ekim'de Taliban ile görüşmelerin, Afganistan'daki silahlı gruplara karşı güvenilir bir mekanizma kurulmadıkça anlamsız olduğunu açıkladı. Bir gün önce New York Times, Pakistanlı yetkililerin Taliban karşıtı grupların liderleriyle görüştüğünü yazdı; İslamabad benzer iddiaları asılsız buluyor.
Afghanistan International'ın 24 Ekim haberine göre Pakistan Dışişleri Sözcüsü Sajjad Haider Khan 23 Ekim'deki brifingde 2 koşul sıraladı: Taliban, Afganistan'da terör gruplarının varlığını kabul etmeli ve komşulara saldırıları durduracak güvenilir 1 mekanizma kurmalı. Khan, BM izleme ekibi ve SIGAR raporlarına dayanarak Afganistan'da 20'den fazla grubun denetimsiz faaliyet gösterdiğini, son 1 yılda 1.300'den fazla Pakistanlının öldürüldüğünü söyledi. İslamabad, Taliban adım atarsa sınır kapılarını açıp ticareti yeniden başlatacağını da ekledi.
Gerilimi 22 Ekim tarihli bir New York Times haberi artırdı: Afghanistan International'ın aktardığına göre Pakistanlı askerî ve istihbarat yetkilileri son aylarda Taliban karşıtı silahlı grupların liderleriyle görüşüp olası desteği konuştu. Aynı habere göre Şubat sonunda başlayan çatışmalarda en az 1.100 Afgan sivil öldü ya da yaralandı. Eski ABD temsilcisi Zalmay Khalilzad 23 Ekim'de X'te Pakistan'ın Afganları Taliban'a karşı silahlandırdığını yazdı; Dawn'ın 24 Ekim haberine göre Enformasyon Bakanlığı iddiaları asılsız ve yanıltıcı diye reddetti. NYT iddiası bağımsız olarak doğrulanamadı.
Başbakan Şahbaz Şerif 22 Ekim'de militanların her gün Afganistan'dan geçtiğini söyleyip askerî seçeneği masada tuttu; Taliban sözcüsü Zabihullah Mujahid 23 Ekim'de iddiaları reddetti. Diplomatik zemin de daralıyor: Rusya'nın Afganistan için yürüttüğü bölgesel görüşme çerçevesi Moskova Formatı'nın 5 Ekim'deki 8. toplantısı ortak bildiri olmadan bitti. Pakistanlı bir araştırma merkezine göre 2026'nın 3. çeyreğinde militan bağlantılı kayıplar %83 artarak en az 1.415 ölüme ulaştı; ölümlerin %98'i Belucistan ve Hayber Pahtunhva'da.
Talay değerlendirmesi
Sonuç
İslamabad müzakereyi şarta bağlarken vekil güç seçeneğini de açık tutuyor görünüyor; NYT iddiası doğrulanırsa çatışma sınır savaşından vekiller savaşına kayar. Moskova Formatı'nın sonuçsuz kalması ve 3. çeyrekteki %83'lük kayıp artışı, kısa vadede çözüm zemininin dar olduğunu gösteriyor. En olası yol, sınır kapıları kapalıyken sınırlı hava ve topçu saldırılarının sürmesi.
Olası etkiler
- Pakistan–Afganistan ticaretiOlumsuzOrta vade
İslamabad kapıları Taliban'ın adımına bağladığı için ikili ve transit ticaret kapalı kalır; Afgan pazarına bağlı Pakistanlı ihracatçılar kayıp yazmayı sürdürür.
- Pakistan iç güvenliğiOlumsuzKısa vade
Ölümlerin %98'inin yoğunlaştığı Belucistan ve Hayber Pahtunhva'da operasyon temposu ve olağanüstü yönetim uzar.
- Bölgesel arabuluculukBelirsizOrta vade
Çin, Rusya, Türkiye, Suudi Arabistan ve Katar'ın girişimleri sonuç vermedi; Türkiye'nin rolü yeni bir tur için masada kalıyor.
İhtimaller
- 1Şartlı çıkmaz, sınırlı çatışma%60
Görüşme başlamaz, Pakistan sınır ötesine sınırlı hava ve topçu saldırısı yapar.
İzlenecek: Sınır kapılarının durumu ve Pakistan'ın yeni hava saldırısı duyurusu
- 2Vekil savaşa kayış%25
Taliban karşıtı gruplar Afganistan içinde saldırıları artırır, Taliban TTP'ye desteği genişletir.
İzlenecek: Taliban karşıtı grupların Afganistan'da yeni saldırı üstlenmesi
- 3Arabulucu masası%15
Taliban bir denetim mekanizması önerir, yeni tur görüşme takvime bağlanır.
İzlenecek: Taliban'ın silahlı gruplara karşı mekanizma önerisi ya da yeni tur görüşme tarihi
Olasılıklar kaynaklara dayanan kalibre yargıdır, ölçüm değildir; yeni bilgiyle güncellenir. Yatırım tavsiyesi değildir.
Piyasa tepkisi
Etkilenen göstergeler
- 3. çeyrek militan bağlantılı ölüm▼ 1.415+
- Afgan sivil kayıp (Şubat'tan beri)▼ 1.100+
Kaynaklar
- Afghanistan International — Taliban Talks Depend On Action Against Afghan-Based Threats, Says Pakistan
- Afghanistan International — Pakistani Military, Intelligence Officials Met Anti-Taliban Leaders, Says NYT
- Dawn — Pakistan rejects ex-US envoy Khalilzad's 'baseless' allegations of arming Afghans to fight Taliban