OrtaI Jeo-Ekonomi ve Darboğazlar29 Ekim 2026, Perşembe
Pakistan Tayvan havayollarına hava sahasını dört gün kapatıp yeniden açtı
China Airlines ve EVA Air 25 Ekim sabahından beri Pakistan üzerinden uçamadı; Pakistan Sivil Havacılık Otoritesi 28 Ekim'de iki şirkete 27 Mart 2027'ye kadar geçiş izni verdi. Tayvan kabinesi 29 Ekim'de Pakistan'ı hava sahasını silaha çevirmekle suçladı.
Savunma Bakanı Hawaja Asif Bloomberg'e havacılık biriminin tek Çin politikasını izlediğini ve yalnızca Çin havayollarına izin verildiğini söyledi. Dawn'ın gördüğü belgelere göre izin 28 Ekim–27 Mart 2027 dönemini, yani IATA kış tarifesini kapsıyor. Tayvan Ulaştırma Bakanlığı yaz tarifesi için yeniden başvuru yapılacağını açıkladı. Dawn sonradan haberini düzeltti ve yasağın tek Çin politikasına dayandığı ifadesini metinden çıkardı.
Kesinti iki şirketin Asya–Avrupa hattını 4 günde yeniden çizdi. Flightradar24 verisine göre 25 Ekim'den sonra en az 12 sefer Rusya üzerinden uçtu; Tayvanlı şirketler Şubat 2022'den beri Rus hava sahasını gönüllü olarak kullanmıyordu. Diğer seferler Körfez üzerinden güneye kaydı. Tayvan Sivil Havacılık İdaresi Rusya üzerinden uçuşu hiçbir zaman yasaklamadığını belirtti. Ek uçuş süresi ve yakıt maliyeti hiçbir kaynakta rakamla verilmedi.
Kabine sözcüsü Michelle Lee 29 Ekim'de Pakistan'ın Çin'e yaranmak için uçuş güvenliğini tehlikeye attığını söyledi. Dışişleri Bakan Yardımcısı Chen Ming-chi AFP'ye arkada Çin'in olduğundan şüphelendiklerini söyledi, ama kanıt sunmadı. Pakistan 1951'de Tayvan'la resmî ilişkilerini kesmişti. Pakistanlı yetkililer 29 Ekim itibarıyla yasakla izin arasındaki çelişkiyi kamuoyuna açıklamadı.
Talay değerlendirmesi
Sonuç
Kısa kapanış, Pekin'in Tayvan'ı küresel güneydeki ortakları üzerinden lojistik olarak sıkıştırabileceği yeni bir kaldıraç kanalını gösteriyor; Çin'in kendisi Tayvanlı şirketlere hava sahasını kapatmıyor. İznin yalnızca kış tarifesini kapsaması, sorunun her tarife döneminde, yani yılda 2 kez yeniden açılabileceği anlamına geliyor. En olası yol, iznin sürmesi ama Mart 2027 yenilemesinin yeni bir pazarlık noktasına dönüşmesi.
Olası etkiler
- Tayvan havayollarıOlumsuzKısa vade
Pakistan'ı atlayan rotalar Rusya ya da Körfez üzerinden uzar; Avrupa seferlerinde yakıt ve süre maliyeti artar, Rusya rotası ise yeni bir siyasi risk taşır.
- Tayvan diplomasisiOlumsuzOrta vade
Taipei'nin resmî ilişkisi olmayan ülkelerde hava sahası gibi teknik erişimler, Pekin'le iyi ilişkideki hükümetlerin kararına bağlı hâle gelir.
- Avrupa–Asya hava kargosuBelirsizOrta vade
Kış tarifesine bağlı izin, Tayvan çıkışlı Avrupa kargosunda her sezon başında rota belirsizliği yaratır.
İhtimaller
- 1İzin sürer, yenileme pazarlığa döner%60
Kış tarifesi boyunca geçiş açık kalır, Mart 2027 başvurusu yeni bir baskı noktası olur.
İzlenecek: Pakistan Sivil Havacılık Otoritesi'nin yaz tarifesi başvurusuna yanıtı
- 2Başka ülkeler örneği izler%25
Çin'e yakın başka bir ülke Tayvan havayollarına benzer bir kısıt getirir.
İzlenecek: China Airlines ve EVA Air Avrupa rotalarında yeni bir ülkeyi atlayan sapma
- 3Yeniden kapanış%15
Pakistan kış dönemi içinde izni geri çeker, Tayvanlı şirketler Rusya rotasına kalıcı kayar.
İzlenecek: Flightradar24'te Pakistan üzerinden Tayvan seferlerinin yeniden kesilmesi
Olasılıklar kaynaklara dayanan kalibre yargıdır, ölçüm değildir; yeni bilgiyle güncellenir. Yatırım tavsiyesi değildir.
Piyasa tepkisi
Etkilenen göstergeler
- Rusya üzerinden sefer▼ en az 12
- Geçiş izninin sonu▲ 27 Mart 2027