
IV Makro Politika ve Borç PiyasalarıOrta Doğu ve Kuzey Afrika
AJCS'ye göre yeni Suriye iki yılda güvenlik kazandı, ekonomisi Körfez desteğine bağlı
- Kurum
- Al Jazeera Araştırmalar Merkezi (AJCS)
- Yazar
- Kurumsal yayın
- Ülke · dil
- Katar · Arapça
- Bağ
- Al Jazeera Medya Ağı'na bağlı merkez
Özet
AJCS 12 Kasım'da yayımladığı politika notunda Esad'ın düşüşünden 2 yıl sonra Suriye'nin bilançosunu çıkarıyor. Geçiş hükümeti yaptırımların kaldırılmasını sağladı, Türkiye, Katar ve Suudi Arabistan'la ortaklık kurdu, ABD, İngiltere ve AB ile ilişkisini düzeltti, Rusya ile bağını da korudu. Dolaylı seçimle Esad sonrası ilk meclis kuruldu; not bu meclisin kalıcı anayasaya zemin hazırlayacağını yazıyor.
Güvenlikte tablo karışık. Ahmed Şara ile SDG komutanı Mazlum Abdi 10 Mart 2025'te özerk yönetimi dağıtıp kurumlarını devlete katmak için anlaştı. Ağustos 2026'da entegrasyonun tamamlandığı açıklandı, ama not yargı ve güvenlik kurumlarında merkezî denetimin eksik kaldığını söylüyor. Süveyda'da Hikmet Hicri'ye bağlı milisler Temmuz 2025'ten beri kontrolü tutuyor. İsrail'le Bakü'de Temmuz 2025'te ve Paris'te Ocak 2026'da yapılan görüşmeler taslak üretti, Netanyahu imzalamadı.
AJCS'ye göre asıl kısıt ekonomi. Dünya Bankası doğrudan hasarı 108 milyar $, yeniden imar ihtiyacını 216 milyar $ hesapladı. Kişi başı GSYH 2011'de yaklaşık 1.500 $ iken 2022'de 670 $'a indi. Hükümet dış borçlanmadan kaçınıyor; Suudi Arabistan ve Katar kamu maaşlarını 1 yıl karşıladı. Temel mal fiyatları bir yılda en az %34 arttı. Arap şirketleriyle çok sayıda anlaşma duyuruldu ama az proje ilerledi; Katar–Türk konsorsiyumunun Şam havalimanı genişlemesi istisna kaldı.
Kör nokta
Not, Katar'ın kendi rolünü, yani maaş desteğini ve havalimanı konsorsiyumunu, yalnızca başarı hanesine yazıyor; Doha'nın bu tablodaki çıkarına mesafe koymuyor. Dış borçlanmayı reddetme tercihinin 216 milyar $'lık imar ihtiyacıyla nasıl bağdaşacağı hesaplanmıyor. Mart 2025'teki Alevi kıyısı şiddetinde hesap sorulup sorulmadığı ve bunun Batı yatırımına etkisi de tartışılmıyor.
Talay değerlendirmesi
Sonuç
AJCS okuması Suriye'nin asıl kısıtını güvenlikten ekonomiye kaydırıyor. 216 milyar $'lık imar ihtiyacına karşı hükümet dış borçlanmayı reddediyor ve Körfez hibesine yaslanıyor. Süveyda ve İsrail cephesi çözülmedikçe büyük gurbetçi sermayesi beklemede kalır. En olası yol, Körfez desteğinin maaş ve küçük projelerle sürmesi, büyük ölçekli imarın yavaş ilerlemesi.
Olası etkiler
- TürkiyeBelirsizOrta vade
Türk şirketleri Şam havalimanı gibi konsorsiyumlarla öne çıkıyor; ama yüklenici ödemelerindeki gecikme ve güvenlik belirsizliği yeni proje akışını sınırlar.
- Suriye bütçesiOlumsuzOrta vade
Suudi Arabistan ve Katar'ın maaş desteği uzadıkça Suriye bütçesi kalıcı olarak Körfez hibesine bağlanır, Şam'ın mali bağımsızlığı daralır.
- Mülteci dönüşüOlumsuzUzun vade
Temel mal fiyatlarının bir yılda en az %34 artması ve konutları dönenlerin kendisinin onarması dönüşü yavaşlatır; komşu ülkelerdeki mülteci yükü sürer.
İhtimaller
- 1Hibeyle idare%55
Körfez maaş desteği sürer, küçük yatırımcılar döner, büyük imar projeleri duyuru aşamasında kalır.
İzlenecek: Suudi Arabistan ve Katar'ın kamu maaş desteğini ikinci yıla uzatıp uzatmadığı
- 2Borçlanma çizgisi gevşer%25
Şam dış borçlanmaya kapıyı aralar ve Dünya Bankası ile imar finansmanı görüşmesine başlar.
İzlenecek: Suriye hükümetinin çok taraflı bir kurumla imar kredisi görüşmesini açıklaması
- 3Güvenlik kırılması%20
Süveyda ya da İsrail cephesinde yeni çatışma yatırım duyurularını dondurur.
İzlenecek: Süveyda için Suriye–Ürdün–ABD uzlaşısının imzalanıp imzalanmadığı
Olasılıklar kaynaklara dayanan kalibre yargıdır, ölçüm değildir; yeni bilgiyle güncellenir. Yatırım tavsiyesi değildir.
Orijinal yayın: studies.aljazeera.net · 12 Kasım 2026
Bu sayfa kurumun görüşünü özetler ve Talay Insight'ın görüşünü yansıtmaz. Doğrudan alıntı yapılmamıştır.