Santiago'dan bakınca Latin Amerika yeni jeopolitik düzene tepki vermek yerine onu şekillendirmeli

Özet

Santiago merkezli CEPAL, 7–9 Ekim 2026'da Dominik Cumhuriyeti'nde toplanan 41 numaralı oturumunda Kopuşlar Çağında Dönüşümleri Yönetmek başlıklı pozisyon belgesini sundu. Belgeyi 7 Ekim'de Genel Sekreter José Manuel Salazar-Xirinachs tanıttı. Ana tez, yeni jeopolitik ve jeo-ekonomik ortamda bölgenin doğal kaynak, üretim kapasitesi ve 600 milyonu aşan pazarı gibi varlıklarının kendiliğinden kalkınmaya dönüşmeyeceği. CEPAL'e göre ülkelerin çoğu 3 tuzağa sıkışmış durumda: düşük büyüme ve dönüşüm kapasitesi, yüksek eşitsizlik ve düşük sosyal hareketlilik, zayıf kurumlar ve etkisiz yönetişim.

Belge 11 hayati dönüşüm öneriyor ve bunlardan 3'ünü öne çıkarıyor: düşük büyümeyi aşmak için dijital dönüşüm ve yapay zekâ, bölgesel entegrasyonda yeni bir aşama ve kalkınmaya hizmet eden sağlam bir maliye çerçevesi. CEPAL'in 6 Ekim açıklamasına göre bunun için jeopolitik öngörü, ekonomik diplomasi ve kamu–özel sektör eşgüdümü gibi yeni kurumsal kapasiteler gerekiyor. Komisyonun jeopolitik raporu ise bölgenin pazarlarını, değer zincirlerini ve varlıklarını yeniden şekillendiren 8 küresel kopuş tanımlıyor.

35'ten fazla heyetin katıldığı oturum 9 Ekim'de önerileri bir karar paketiyle kabul etti; 42. oturum 2028'de Panama'da yapılacak. Salazar-Xirinachs kapanışta 5 mesaj verdi ve ilkinde bölgenin değişime yalnız tepki vermemesi, yeni düzenin kurallarını yazmaya katılması gerektiğini söyledi. Ona göre altyapı, ticaret, finansman ve iklimi kapsayan yeni bir entegrasyon aşaması açılmalı. Denize kıyısı olmayan ve küçük devletler de 2028'e uzanan bu gündemde ölçek sorununu ancak entegrasyonla aşabilir.