FGV'ye göre Brezilya'nın yüksek nötr faizi dışarıdan değil, kamu harcamasından geliyor

Özet

Rio de Janeiro merkezli FGV IBRE'nin 1 Ekim 2026'da blogunda duyurduğu, Eylül makro bülteninde yer alan 18 sayfalık çalışmada Silvia Matos, Caio Dianin ve Samuel Pessôa, Brezilya'nın nötr faizini yeniden hesaplıyor. Nötr faiz, enflasyonu sabit tutan ve ekonomiyi potansiyel hızında büyüten reel faiz düzeyi demek. Yazarların 2 farklı yöntemle ulaştığı tahminler 2024 ile Ağustos 2026 arasında %6,7 ile %8,1 arasında değişiyor; ortalama %7,5. Bu, 2018–2019'daki %2,8'lik ortalamanın yaklaşık 2,7 katı ve incelenen dönemlerin en yükseği.

Yazarlar politika faizinin Eylül 2024'te %10,5'e, Haziran 2025'te %15'e çıktığını hatırlatıyor. 1 yıllık reel faiz Şubat 2024'te %5,9'du; son aylarda zaman zaman %9,5'i aştı. Brezilya ile ABD arasındaki faiz farkı, 5 yıllık CDS ile ölçülen ülke riski düşüldükten sonra bile 2014–2016 durgunluğundaki düzeyin üstüne çıktı. Buna karşılık New York Fed'in ABD için hesapladığı nötr faiz %1,0–1,5 bandında, yani 2018–2019 ile aynı yerde duruyor.

Makalenin ana tezi bu karşılaştırmadan çıkıyor: dışarıda faizi yukarı iten bir değişiklik yoksa nedenler yurt içinde aranmalı. Pessôa'nın önceki çalışmalarına dayanan modele göre gelişmekte olan ülkelerde CDS'in yakalamadığı ani çöküş riski, sermaye akımlarının faiz farkını kapatmasını engelliyor; ekonomi belli bir noktadan sonra kapalı ekonomi gibi davranıyor. Bu durumda reel faizi iç talep belirliyor ve kamu harcaması belirleyici oluyor. Yazarlar federal harcamanın 2003–2016 arasında GSYH'nin %15'inden %19,5'ine çıktığını, harcama tavanı döneminde ise faizin 3 yıl boyunca tarihî diplere indiğini gösteriyor.