Sudan izleyicisine göre yaptırımlar savaş ekonomisini kırmadı, yalnızca yerini değiştirdi

Özet

Sudan odaklı izleme kuruluşu STPT'nin Ekim 2026 tarihli, 54 sayfalık raporu Dabanga'da 13 Ekim'de kamuoyuna duyuruldu. Rapora göre Nisan 2023'te savaş başladığından bu yana Kanada, AB, İngiltere, BM ve ABD toplam 32 kişi ile 20 şirketi yaptırım listesine aldı. Yazarlar yaptırımları caydırma, aksatma ve norm gösterimi olmak üzere 3 etki üzerinden ölçüyor. Vardıkları sonuç, 3 yılı aşan yaptırımların bazı finans ve tedarik kanallarını aksattığı ama Sudan Silahlı Kuvvetleri (SAF) ile Hızlı Destek Kuvvetleri'ni (HDK) finanse eden ağları dağıtmadığı.

Rapora göre ordunun Savunma Sanayii Sistemi (DIS) savaştan önce yılda tahminen 2 milyar $ kâr üretiyordu ve ordu ulusal ekonominin beşte dördüne hâkim. AB, İngiltere ve ABD'nin, yani 3 otoritenin yaptırım uyguladığı orduya ait Zadna şirketi işlerinin büyük kısmını Mısır'a ve Körfez ülkelerine kaydırdı, büyüdü ve savaş sonrası yeniden yapım ihalelerine konumlandı. HDK tarafında raporun incelediği 2 vakadan biri olan yaptırımlı Al Junaid şirketi, Dagalo ailesinin sınırlı ama bağımsız bir silah tedarik kapasitesini korumasına aracılık etti.

Rapor, tedarik kanalları daraldığında tarafların en az 3 alternatif pazara, Pakistan, İran ve Rusya'ya, ya da izlenmesi zor öncül maddelerle yerli üretime yöneldiğini belgeliyor. Ekindeki tabloya göre bir DIS heyeti Ekim 2025'te Pakistan'la 230 milyon $'lık bir silah anlaşması imzaladı. Türkiye ise DIS yaptırım listesine alındıktan 5 ay sonra, Kasım 2023'te TB2 ve Akıncı İHA'ları için anlaşma yaptı; 2 tedarikçi de yaptırım listesinde değil. Yazarlar 54 sayfalık raporda bu kanıtların, kaymanın nedeninin yaptırımlar olduğunu tek başına kanıtlamadığını açıkça not ediyor. Raporun 2026 önerileri arasında BM silah ambargosunun tüm ülkeye genişletilmesi, iştiraklerin ve ortak girişimlerin de kapsanması ile Mısır ve Körfez ülkeleriyle diplomatik temas var.