Ham petrol akıyor, gemi yakıtı akmıyor; kısıt rafinerinin dibinde

Gürültü varilde, sinyal fuel oilde

Haftanın manşeti akış rakamıydı. Jerusalem Post'a göre CENTCOM komutanı Amiral Brad Cooper 16 Ekim'de geçen hafta 400 geminin ve 100 milyon varil petrolün Hürmüz'den geçtiğini söyledi. Bu, günde yaklaşık 14,3 milyon varile denk geliyor. Reuters'ın BOE Report'ta yayımlanan haberine göre Kpler ise 13 Ekim'e kadarki yedi günde akışı günde 11,62 milyon varil, 17,15 milyon varillik savaş öncesi düzeyin %68'i olarak ölçtü. İki ölçüm farklı yöntemle yapılıyor ve ikisi de raporlanıyor.

Sessiz parametre başka bir yerde. Reuters'ın Baird Maritime'da yayımlanan haberine göre Vitol'ün Asya başkanı Kieran Gallagher 16 Ekim'de Singapur'daki SIBCON konferansında, Körfez'den yüksek kükürtlü fuel oil arzının şubata göre ayda en az 800 bin ton düşük kaldığını söyledi. Yüksek kükürtlü fuel oil, gemilerin yaktığı ve rafinerilerin dönüştürme ünitelerinde işlediği ağır yakıttır. Bloomberg'in gCaptain'de yayımlanan haberine göre Gallagher'ın kısa formülü şu: daha çok ham, otomatik olarak daha çok fuel oil demek değil. Ham akışındaki toparlanma, taşımacılığın kendi yakıtındaki açığı kapatmıyor.

1 · Jeopolitik arz ve lojistik kısıt

Kpler verisine göre Hürmüz'den fuel oil ihracatı Ocak 2025 ile Şubat 2026 arasında ayda ortalama 3,7 milyon tondu. Kayıp mayısta ayda 2 milyon tona ulaştı, ekimde 800 bin tona geriledi; bu, savaş öncesi akışın yaklaşık %22'sinin hâlâ eksik olduğu anlamına geliyor. Oilprice'a göre Gallagher, üreticilerin kargoları Hürmüz'den çıkarmak için daha yüksek navlun ve risk primi ödediğini söyledi. Vitol temmuzda Fujairah'a alternatif olarak Pakistan'ın Gwadar limanında yakıt ikmaline başladı; bu, Körfez'in en büyük ikmal merkezinin bile riskli sayıldığını gösteriyor.

Lojistik kısıt coğrafi olarak da genişledi. UKMTO uyarılarına göre 16 Ekim'de Suudi Arabistan'ın Cübeyl kentinin 68 ve 78 deniz mili kuzeydoğusunda iki tanker, biri kimliği belirsiz bir mermiyle, diğeri küçük bir tekneden atılan roketatarla vuruldu. Al Jazeera'ya göre UKMTO 16 Ekim'e kadarki haftada en az 12 saldırı saydı ve saldırıya uğrayan gemilerin çoğunun bildirim yapmadığını söyledi. AFP'ye göre Devrim Muhafızları 17 Ekim'de iki süper tankerin mayına çarptığını açıkladı; CENTCOM boğazın mayından temizlendiğini savunuyor. Eşik şu: saldırılar Körfez'in kuzeyindeki yükleme sularında yerleşirse, Hürmüz'ü atlatan rota değil, kargonun kendisi sigortalanamaz hâle gelir.

2 · Arz güvenliği ve kritik eşikler

Açığın ikinci yarısı Rusya'dan geliyor. Gallagher'a göre Ukrayna'nın Rus rafinerilerine saldırıları ayda yaklaşık 1 milyon ton fuel oil arzını götürüyor; Körfez kaybıyla toplam ayda 1,8 milyon ton. Bu rakam ticari bir oyuncunun tahmini ve bağımsız olarak doğrulanamadı. Talep tarafında Bloomberg'e göre Kuzey Asyalı rafineriler, Kızıldeniz'den Suudi ham sevkiyatı aksadığı için kasımda 1 milyon tondan fazla fuel oili ham yerine besleme olarak kullanacak. Gemi ile rafineri aynı varile talip.

Fiyat eşiği net. LSEG verisine göre 380 santistoklu fuel oilde Singapur spot primi 27 Şubat'ta ton başına 5,10 $'dı, bu hafta 50 $'a yaklaştı. Bloomberg'e göre Asya'da yüksek kükürtlü fuel oilin ham petrole göre fiyatı 15 Ekim'de yedi ayın zirvesine çıktı. Ham tarafında Trading Economics'e göre Brent 16 Ekim'de %3,72 yükselişle 109,86 $'a çıktı. Kritik eşik: prim ton başına 50 $'ın üzerinde iki hafta kalırsa ve Brent 110 $'ı aşarsa, gemi yakıtı maliyeti hem kalıntı yakıttan hem hamdan aynı anda baskı görür.

Orta distilatta tablo karışık. Business Today'e göre Hindistan 16 Ekim'de dizel ihracat vergisini litre başına 16 rupiden 8,5 rupiye indirdi, benzinde 0,5 rupiden 2,5 rupiye çıkardı. BOE Report'a göre Uluslararası Enerji Ajansı 15 Ekim'de 20 milyon varilden fazla dizel salımına karar verdi. Dizelde hem stok hem ihracat tamponu devrede; fuel oilde ise benzer bir ortak stok yok. Kısıtın kalıntı yakıtta yerleşmesinin nedeni bu.

3 · İkinci tur etkiler

Gemi yakıtı, taşımacılık maliyetinin en büyük değişken kalemidir; bu yüzden fuel oil primi doğrudan navlun hesabına girer. Vitol yılda yaklaşık 15 milyon ton gemi yakıtı teslim ediyor ve önümüzdeki haftalarda Singapur'da LNG ikmaline başlayacak. Singapur Denizcilik ve Liman İdaresi'ne göre limanın Ocak–Eylül LNG ikmal satışı 487.100 tona çıktı, bir yıl önceye göre %21'den fazla arttı. Bu kayma, armatörlerin ağır yakıttan kaçma isteğini gösteriyor ama filonun çoğu kısa vadede yakıt değiştiremez.

Zincirin Türkiye ucu navlun ve sigortadan geçiyor. Körfez'den ve Kızıldeniz'den gelen ham ve ürün kargolarında yükselen yakıt ve harp riski maliyeti, Türk rafinerilerinin ve dış ticaretin taşıma faturasına ekleniyor. Talay'ın 16 Ekim raporu kısıtın stoka kaydığını yazmıştı; bu hafta kısıt, stoku taşıyan gemilerin yakıt tankına indi.

4 · Çürütücü

Tezimiz şu: önümüzdeki 3 ayda ham akışı toparlansa bile gemi yakıtı açığı kapanmaz ve Singapur primi ton başına 30 $'ın üzerinde kalır. Olasılığımız %50. Bu tezi çürütecek gelişme, Kpler'in aylık verisinde Körfez fuel oil ihracatının ayda 3,5 milyon tonun üzerine dönmesi ya da LSEG'in 380 santistoklu Singapur priminin kasım sonuna kadar ton başına 20 $'ın altına inmesidir.