Risk primi çekirdeğe taşındı: 21 Eylül'de gözlem veren 14 ülkenin 14'ünde CDS açıldı, Fransa İtalya'yı geçti

Dünkü eksik yarı: gelişmiş ülkeler de açıldı

Talay Insight'ın 22 Eylül tarihli Latin Amerika raporu, 21 Eylül'de gözlem üreten yedi gelişmekte olan ülkenin altısında risk priminin birlikte açıldığını, ancak Türkiye, Almanya, Fransa, İtalya, Japonya, İngiltere ve Güney Afrika için o gün veri bulunmadığını not etmişti. 23 Eylül itibarıyla kaynak sayfalar 21 Eylül kapanışlarını yayımladı ve tablo tamamlandı. Panelde 21 Eylül için değer bulunan 14 ülkenin 14'ünde de 5 yıllık dolar cinsi CDS 18 Eylül'e göre yükseldi. ABD'nin serisinde 21 Eylül kapanışı hâlâ yok; son değer 18 Eylül'deki 31,50 baz puan.

Oransal sıralama beklenenin tersine. En büyük açılma 7,37'den 8,49'a çıkan Almanya'da (%15,2); onu Japonya (%9,2, 22,83'ten 24,93'e), İngiltere (%9,0, 18,57'den 20,24'e), Güney Afrika (%8,4), Brezilya (%8,3) ve Fransa (%8,2, 43,60'tan 47,19'a) izliyor. İtalya %5,2, Türkiye %4,1 (232,80'den 242,43'e), Mısır %1,6 ve Çin yalnızca %0,9 açıldı. Yani 21 Eylül'deki hareket gelişmekte olan ülkelere özgü bir kaçış değil, gelişmiş ülkelerin de içinde olduğu bir fiyatlama günüydü.

Bu bulguyu abartmamak gerekir. Almanya'nın %15,2'lik artışı mutlak olarak yalnızca 1,12 baz puan ve tek haneli bir CDS'te likidite sığ olduğu için oransal değişimler büyük görünür. Anlamlı olan, açılmanın tek bir bölge ya da kredi notu grubuyla sınırlı kalmaması ve Çin dışındaki bütün ülkelerde %4 ile %15 arasında gerçekleşmesi.

Ortak payda: üç merkez bankası aynı yönde

Bu eşzamanlılığın en tutarlı açıklaması, küresel faiz rejiminin üç büyük merkezde birden sıkılaşma yönünde netleşmesi: iki merkez bankası aynı hafta artırdı, üçüncüsünde piyasa ek artırım fiyatlıyor. Fed 16 Eylül'de politika faizini %3,75–4,00 aralığına çıkardı. Japonya Merkez Bankası 18 Eylül'de 7'ye karşı 2 oyla faizi %1'den %1,25'e, 31 yılın en yüksek seviyesine taşıdı. ECB'nin temel faizi yaz boyunca yapılan iki artırımla %2,5'te ve Reuters'a göre piyasa önümüzdeki bir yılda 3 ya da 4 artırım daha fiyatlıyor.

22 Eylül'deki iki konuşma bu fiyatlamayı zayıflatmadı. Richmond Fed Başkanı Tom Barkin, temmuzda çekirdek PCE'nin %3,3, şirketlerin 2027 fiyat artışı beklentisinin %4,1 olduğunu hatırlatıp ek artırım sorusunu açık bıraktı. Bundesbank Başkanı Joachim Nagel ise enerji fiyatları yüksek kalırsa ECB'nin hafif sıkılaştırıcı bölgeye geçmesini dışlayamayacağını söyledi; Lagarde ve Vujcic'in faizin petrolle birebir hareket etmediği yönündeki itirazları ise bir sonraki adımın aralığa kalabileceğine işaret ediyor.

Fiyatlama en net biçimde kısa vadede görülüyor. ABD Hazinesi 22 Eylül'de 69 milyar $'lık 2 yıllık tahvili %4,787'den sattı; aynı tutarlı ihalede getiri ağustosta %4,204'tü. Talep/teklif oranı 2,63 ile olağan düzeyde kaldı, yani sorun talepte değil fiyatta. Uzun uçta 10 yıllık Hazine getirisi FRED'e göre 18 Eylül'de %5,01, 21 Eylül'de %4,96; Almanya'nın 30 yıllık getirisi 22 Eylül'de %3,81.

Avrupa'da yeniden sıralama: Fransa İtalya'nın önünde

Rejimin Avrupa'daki en görünür sonucu çevre ülke tanımının değişmesi. 22 Eylül'de Fransa'nın 10 yıllık getiri farkı Almanya'ya karşı 102,0 baz puana çıktı; fark 7 Eylül'de 84,2 baz puandı ve son bir yıllık aralık 59,0–102,0. Aynı gün İtalya-Almanya farkı 89,3 baz puandı. Paris, Roma'dan 12,7 baz puan daha yüksek prim ödüyor.

CDS verisi aynı sıralamayı bağımsız bir piyasadan teyit ediyor. Fransa'nın 5 yıllık primi 17 Ağustos'tan 21 Eylül'e 31,24'ten 47,19'a (%51,1), İtalya'nınki 29,36'dan 39,15'e (%33,3) yükseldi; aradaki fark 1,88 baz puandan 8,04 baz puana açıldı. Aynı dönemde Japonya'nın primi %8,0, Brezilya'nınki %4,3 geriledi. Bir ay içinde en hızlı bozulan egemen risk, gelişmekte olan bir ülkenin değil euro bölgesinin ikinci büyük ekonomisinin.

Bu tablo ECB için bir kısıt yaratıyor. Faiz artırımı enerji kaynaklı enflasyona yanıt verirken, çekirdek bir ülkede açılan prim tahvil piyasasında parçalanma riskini büyütüyor. Nagel ile Lagarde arasındaki ton farkı kısmen bu ikilemi yansıtıyor: biri enerji fiyatına, diğeri piyasanın fazla hızlı fiyatladığı artırım patikasına odaklanıyor.

Türkiye'ye aktarım

Türkiye'nin 5 yıllık risk primi 21 Eylül'de 242,43 baz puana çıktı; 17 Ağustos'taki 218,67'ye göre artış %10,9. Oransal olarak 21 Eylül'deki %4,1'lik hareket panelin alt yarısında kaldı; yani Türkiye bu günde ayrışmadı, bloğun içinde hareket etti. Ancak seviye olarak 250 baz puanlık eşiğe yaklaşık 7,6 baz puan kaldı.

Aktarım üç kanaldan işliyor. Birincisi 2 yıllık dolar getirisinin %4,787'ye çıkması, kısa vadeli dolar fonlamasını pahalılaştırıyor ve taşıma işlemlerinin getiri farkını daraltıyor. İkincisi euro bölgesinde referans primlerin yükselmesi, Türkiye'nin euro cinsi borçlanmasında karşılaştırma zeminini yukarı çekiyor. Üçüncüsü ECB'nin enerjiye duyarlı bir sıkılaşmaya yönelmesi, Türkiye'nin en büyük ihracat pazarında talebi baskılayabilir.