Kontrat geçişi
Vadesi dolan vadeli kontratın yerini bir sonraki teslim ayının alması; manşet fiyat serisi o gün yeni kontrata geçer.
Nasıl işler
Vadeli kontrat belirli bir teslim ayına bağlıdır ve belli bir günde işleme kapanır. Vadesi en yakın kontrata ön ay denir; haberlerdeki manşet fiyat genellikle odur. Ön ay kapanınca manşet bir sonraki aya geçer. Pozisyonunu sürdürmek isteyen yatırımcı da eski kontratı kapatıp yenisini açar. İki harekete birden kontrat geçişi denir (İngilizcesi futures roll). ICE'ın Brent kontratında bir kontrat 1.000 varildir. İşlem, teslim ayından iki ay önceki ayın son iş gününde sona erer.
Örnek: ICE kuralına göre Brent'in kasım 2026 kontratı 30 Eylül 2026'da doluyor. Anadolu Ajansı 29 Eylül kapanışı için Brent'i 102,35 $ olarak bildirdi. Haber kontrat ayını belirtmiyor; ICE takvimine göre o gün ön ay kasımdı. Aynı ajansa göre Brent bir gün önce, 28 Eylül'de, ön ayda 105,29 $'dan, aralık kontratında 97,83 $'dan kapanmıştı. Kasım kontratı kapanınca manşet aralık kontratına geçer. Aynı günün iki kapanışı arasındaki 7,46 $'lık fark, geçişin manşette ne büyüklükte bir basamak yaratabileceğini gösterir.
Ölçümdeki tuzak, bu basamağı piyasa hareketi sanmaktır. Yakın ay uzak aydan pahalıysa manşet geçiş günü kendiliğinden düşer; tersi durumda yükselir. Oysa hiçbir kontratın fiyatı değişmemiştir. Veri sağlayıcıları aynı gün geçmeyebilir: kimi son işlem gününü bekler, kimi daha erken geçer. Bu yüzden iki kaynağın aynı gün için verdiği Brent fiyatı farklı olabilir. Günlük değişim yalnızca aynı kontratın iki kapanışı arasında hesaplanmalıdır. Seri de hangi ayı izlediğini belirtmelidir.
Bizim için neden önemli
Kriz dönemlerinde vadeli eğri dikleşir, çünkü sıkıntı yakın aya yığılır. Eğri ne kadar dikse geçiş günündeki basamak o kadar büyür. Hürmüz gibi bir kesintide manşet Brent bir günde birkaç dolar düşebilir ve bu, gerilimin azaldığı biçiminde okunabilir. Oysa arzda hiçbir şey değişmemiştir. Biz fiyat hareketini yorumlamadan önce hangi kontrata baktığımızı kontrol ederiz. Geçiş günlerinde aynı kontratın değişimine ve iki ay arasındaki makasa bakarız. Makas, kesintinin ne kadar acil fiyatlandığını gösterir.