IV Makro Politika ve Borç Piyasaları
Swap hariç net rezerv
Merkez bankasının döviz rezervinden yükümlülükler ve swapla geçici olarak alınan döviz düşüldükten sonra kalan, gerçekten kendisine ait kısım.
Nasıl işler
Brüt rezerv, merkez bankasının kasasındaki döviz ve altının tamamıdır. Bu rakam güçlü görünebilir, çünkü bankalardan ve başka merkez bankalarından ödünç alınan döviz de içindedir.
Net rezerv, brüt rezervden kısa vadeli döviz yükümlülükleri düşülerek bulunur. Swap hariç net rezerv bir adım daha ileri gider: swap anlaşmalarıyla geçici olarak alınan ve vadesinde geri verilecek dövizi de çıkarır. Geriye merkez bankasının kur baskısına karşı gerçekten harcayabileceği tampon kalır.
TCMB rezerv verisini IMF'nin uluslararası rezervler ve döviz likiditesi şablonuna göre yayımlar; vadesi belli kısa vadeli net çıkışlar bu tabloda ayrıca gösterilir. Swap hariç net rezerv ise TCMB'nin sunumlarında ayrı bir seri olarak yer alır; 13 Ağustos 2026 tarihli Enflasyon Raporu sunumu brüt rezervle bu seriyi 12 Ağustos 2026 itibarıyla yan yana verir.
Tuzak şudur: brüt rezerv yükselirken swap hariç net rezerv eriyebilir. Bu yüzden iki seri birlikte okunur ve haftalık değişime bakılır.
Bizim için neden önemli
Türkiye enerjisinin büyük kısmını dövizle ithal eder. Petrol ve gaz fiyatı sıçradığında cari açık büyür ve kur baskısını karşılayan ilk tampon merkez bankası rezervidir. Swap hariç net rezerv bu tamponun gerçek kalınlığını gösterir; eridiği haftalarda CDS ve kur, brüt rakamın söylediğinden daha kırılgan hale gelir.