İçeriğe geç

Talay Günlük Brifing

Piyasa manşete değil kısıta baktı, sığınak refleksi çalışmadı

17 Kasım 2026, Salı · Talay Insight Editörlüğü · 7 temel kaynak

Brent vadeli92,44 $16 Kas; 13 Kas 95,84 $
ABD 10Y%5,1216 Kas; 13 Kas %5,15
ABD 30Y%5,4616 Kas; 20Y %5,51
Dolar endeksi103,517 Kas; Nisan 2025'ten beri zirve
EUR/USD1,100216 Kas gün içi dip; eşik 1,10
Dolar/TL50,396516 Kas; 13 Kas 50,3497
TR CDS 5Y234,39 bp13 Kas; 12 Kas 232,93

Gürültü

Hürmüz'de iki günde altı tanker yandı, petrol arzı yeniden kesiliyor.

Sinyal

Uzun vadeli ABD tahvili hisse satışında sığınak işlevi görmedi.

Sinyal ve Gürültü ›

IYönetici özeti ve piyasa etkisi

16 Kasım'da S&P 500 %1,88 düştü, ABD 10 yıllık getirisi yalnızca 2,2 baz puan gerileyip %5,117'de kaldı. Aynı gün Hürmüz'de iki tanker vuruldu, Brent ise %3,6 düşüşle 92,44 dolardan kapandı. İki eski refleks birden çalışmadı. Fed Başkanı Warsh yön vermiyor; faizi tek tek konuşmacılar ve veriler fiyatlıyor. Petrol boğazın doğusunda bekleyen 227 gemiye değil, günde 1,7 milyon varillik arz fazlasına bakıyor. Washington'ın 16 Kasım'da yürürlüğe giren çip kuralı faturayı Asya'ya kesti.

Günün manşeti iki yerden geldi. Devrim Muhafızları iki günde altı tankerin yandığını öne sürdü; Reuters bunu doğrulayamadı. Birleşik Krallık Deniz Ticaret Operasyonları (UKMTO) 16 Kasım'da iki ayrı tanker saldırısı bildirdi. ABD'de teknoloji satışı ikinci haftasına girdi: S&P 500 %1,88, Nasdaq 100 %2,49 geriledi. Normal bir korku gününde petrol yükselir, tahvil alıcı bulur. İkisi de olmadı.

Tahvil tarafında asıl sinyal tepkisizlik. 10 yıllık getiri 2,2 baz puan (bp) düşüşle %5,117'de, 30 yıllık 0,7 bp düşüşle %5,463'te kapandı. Trading Economics, bazı fonların nakit için sabit getirili varlık sattığını yazdı. Fed Başkanı Warsh 16 Kasım'da faiz patikasına dair tek işaret vermedi. Cleveland Fed Başkanı Hammack küçük adımı savundu; Fed üyesi Waller geçen hafta 50 bp'yi gündeme getirmişti. CME verisi aralık için 26,0 bp fiyatlıyor.

Petrol tarafında fiyat saldırıya değil dengeye baktı. Brent 3,40 dolar düşüşle 92,44 dolardan kapandı. UEA dördüncü çeyrekte arzın talebi günde 1,7 milyon varil aşmasını bekliyor. Çin'de rafineri işlemesi ekimde yıllık %8,1 düştü; Reuters'ın hesabına göre ülke günde 492 bin varili stoğa ekledi. Bu fazla kırılgan. Ekimde yüzer stoklar 86 milyon varil arttı, toplam artış ise 52 milyon varilde kaldı. Acil stok salımından kalan 71 milyon varil şubat sonunda bitiyor.

Üçüncü kısıt teknolojide. ABD Ticaret Bakanlığı 16 Kasım'da Endonezya, Malezya, Singapur, Tayland ve Brezilya'ya ileri çip sevkiyatını lisansa bağladı. Eşik 12 milyon TPP'lik hesaplama gücü; mevcut işletmecinin 90 günü var. Tayvan borsası aynı gün yaklaşık %6 düştü, 17 Kasım'da %1,72 daha geriledi. Malezyalı YTL Power 17 Kasım'da yaklaşık %10 kaybetti. Kural Çin'i hedef alıyor, ilk faturayı Güneydoğu Asya'nın veri merkezi yatırımı ödüyor.

Türkiye'de ekim bütçesi 481,1 milyar TL açık verdi; bir yıl önce açık 223,2 milyar TL idi. Faiz dışı denge de 179,8 milyar TL açıkta. Gelir %13,2 büyürken gider %29,9 büyüdü. Karadeniz'de 12 Türk denizcinin çalıştığı BETUL 8, yaklaşık 3.000 ton buğdayla Bulgaristan açıklarında battı. Mürettebat iki deniz dronunu işaret ediyor; Bulgar makamları bunu doğrulamadı.

48 saatlik katalizör takvimi

  1. 17 Kas 16:30ABD ekim perakende satışları; beklenti +%0,6, önceki +%0,8. Beklentiyi aşan veri aralıkta 50 baz puanlık adımın fiyatlamadaki payını büyütür.
  2. 17 Kas 21:40ABD Hazinesi 20–30 yıllık tahvillerde en çok 6 milyar dolarlık geri alım yapıyor; 27 Ekim'de 10,75 milyar dolar teklif geldi, 6 milyar dolar kabul edildi.
  3. 18 Kas 00:20Nvidia üçüncü çeyrek bilançosu; opsiyon piyasası bilanço sonrası yaklaşık %7,8'lik hareket fiyatlıyor.
  4. 18 Kas 10:00İngiltere ekim TÜFE; eylül %3,5. 2 yıllık gilt getirisi 16 Kasım'da %5,015 ile Ekim 2023'ten beri ilk kez %5'i aştı.
  5. 18 Kas 22:00FOMC ekim toplantısı tutanağı; 50 baz puanlık adımın ve muhalif oyların gerekçesinin geçip geçmediği.
  6. 18 KasECB Yönetim Kurulu'nun iki koltuğu için adaylık son günü; altı kişilik kurulun üç koltuğu beş aydan kısa sürede değişiyor.
  7. 19 Kas 14:30TCMB haftalık rezerv verisi (13 Kasım haftası); bu sayıda doğrulanmış yeni rezerv rakamı yok.
  8. 19 KasAPEC liderler toplantısı, Shenzhen; ABD'nin 16 Kasım çip kuralından sonraki ilk Trump–Şi teması.
  9. 20 KasAFP'ye konuşan güvenlik kaynağına göre Ketaib Hizbullah'ın Cürf es-Sahr'dan çıkış süresi doluyor; bölgeden günde en az 200 bin varillik hat geçiyor.
  10. 20 Kas 02:30Japonya ekim TÜFE; dolar/yen 16 Kasım'da 159,89'u gördü, eşik 160.

Etkiler

  • Hisse satışında uzun vadeli ABD tahvili koruma sağlamadı: 30 yıllık getiri 16 Kasım'da yalnızca 0,7 baz puan geriledi, dolar endeksi 103,5 ile Nisan 2025'ten beri en yüksek düzeye çıktı.
  • Petrol fiyatı saldırıyı değil fazlayı okuyor; ama UEA'ya göre ekimdeki 52 milyon varillik stok artışı denizde, kara stokları en az 2016'dan beri en düşük düzeyde.
  • Türkiye'de ekim bütçe geliri yıllık %13,2, gideri %29,9 arttı; on aylık faiz dışı fazla 379,3 milyar TL'den 231,0 milyar TL'ye indi ve dezenflasyonun yükü para politikasına kayıyor.

·Beş sütunda gün

IJeo-Ekonomi ve DarboğazlarUKMTO 16 Kasım'da Hürmüz'de iki tanker saldırısı bildirdi; ikincisi Umman'ın Khasab kentinin 7 deniz mili kuzeyindeydi. Boğazın doğusunda yaklaşık 227 ticari gemi bekliyor. 12–14 Kasım'da 83 geçiş ABD kolaylaştırmasıyla yapıldı. Batı Karadeniz'de BETUL 8 kıyıdan 40 deniz mili açıkta battı. İki darboğazda da güvenli hat daralıyor.IISiber Savaş ve Kritik AltyapıSaldırganlar 16 Kasım'da Optimizely'nin müşteri projelerine zararlı kod yazdı. Report URI incelediği 1.611 parçacığın 188'inde kodu buldu; 178 kuruluş etkilendi. Google'ın tehdit istihbaratı birimi aynı gün yamayı okuyup istismar kodunu kendi üreten bir çerçeveyi açıkladı. Birim gelişmiş otonom saldırıları 6 ay içinde bekliyor.IIIKinetik Çatışmalar ve SavunmaRus balistik füzeleri 16 Kasım gecesi Kiev'in Kuzey ve Güney köprülerini vurdu; aynı sabah Kerç Köprüsü dron saldırısıyla trafiğe kapanmıştı. Irak Başbakanı 16 Kasım'da orduya Cürf es-Sahr'a girme emri verdi; süre 20 Kasım'da doluyor. Estonya, Rusya'yla üç kara sınır kapısını 1 Aralık'ta kapatıyor.IVMakro Politika ve Borç PiyasalarıFed yön vermiyor, eğri kısa uçtan dikleşiyor: 2 yıllık getiri 3,1 bp, 10 yıllık 2,2 bp geriledi. Dolar endeksi 103,5'te. Bund %3,38 ile 22 Ekim'den beri en yüksek düzeyde, 2 yıllık gilt %5,015'te. Çin'de ekim perakende satışı %0,4 arttı; beklenti %0,8 idi. Sıkılaşma sürerken faaliyet verisi zayıflıyor.VTeknoloji Jeopolitiği ve Yapay ZekâABD ihracat kontrolünü çipten hesaplama gücüne taşıdı. 16 Kasım kuralı beş ülkeye sevkiyatı lisansa bağlıyor; eşik 12 milyon TPP, kabaca 750 Nvidia H100 çipi. Taiex 16 Kasım'da yaklaşık %6, TSMC %5,7 düştü. SemiAnalysis'in 2028 harcama tahminini %28 indirdiği bildirildi; şirket rakamı doğrulamadı.VIEnerji Politiği ve Arz GüvenliğiBrent 92,44 dolara indi; UEA dördüncü çeyrekte günde 1,7 milyon varil arz fazlası görüyor. Gazda tablo ters. ABD LNG tesislerine akış 14 Kasım'da 21,8 milyar fit küple rekor kırdı. AB depoları ise %70,5 dolu; beş yıllık ortalama %89. Katar'ın mücbir sebebi aralık sonuna uzadı, Rus LNG yasağı 1 Ocak'ta başlıyor.VIIReasürans ve Özel RisklerSuudi Sigorta Otoritesi 15 Kasım'da yerel piyasaya sunulması zorunlu reasürans primi payını yükseltti: 2027'de %35, 2030'da %50. Aon'a göre Orta Doğu'da ticari sigorta fiyatı %11–20 düşüyor; erişimi fiyat değil düzenleyici sıra belirliyor. Microsoft 365 kesintisinde sigortalı hasar tahminleri 100 milyon ile 700 milyon dolar arasında dağılıyor.
  • Türkiye ve Çevresi

    ASELSAN 16 Kasım'da ROKETSAN ile 1.281.101.744 euroluk sözleşme imzaladığını bildirdi; kapsam füze veri bağı ve arayıcı başlık. Suriye Dışişleri Bakanı Şeybani 17 Kasım'da çalışma ziyareti için Türkiye'ye geliyor; Dışişleri gündem açıklamadı.

  • Orta Doğu ve Kuzey Afrika

    Devrim Muhafızları 15 Kasım'da Bahreyn'deki Rifa üssüne 6 İHA gönderdiğini açıkladı; hasar doğrulanmadı. İran Dışişleri Bakanı Arakçi 17 Kasım'da Maskat'ta Ummanlı mevkidaşıyla görüştü. Irak'ta 14 Kasım'da 9 yetkili petrol kaçakçılığı soruşturmasıyla görevden alındı.

  • Avrupa

    De Volkskrant 16 Kasım'da Klaas Knot'un ECB başkanlığı yarışından çekilmesinin beklendiğini yazdı; Berlin ve Paris İspanyol aday de Cos'ta buluştu. AB Konseyi aynı gün 113 yeni kaydı Rusya listesine ekledi; aralarında 9 rafineri ve 49 banka var.

  • Avrasya

    Ukrayna 16 Kasım'da yılda 6,6 milyon ton işleyen İlski rafinerisini vurdu. Rus rafinaj kaybı için iki rakam var: Zelenskiy %55'ten fazla diyor, Reuters'a konuşan iki sektör kaynağı yaklaşık %30. Gürcistan, Azerbaycan ve Kazakistan Orta Koridor'da 2029 için 30 milyon ton hedefledi.

  • Asya-Pasifik

    Çin'de sabit sermaye yatırımı ocak–ekimde %8,1 geriledi, ihracat ekimde %35,2 arttı. Japonya ekonomisi üçüncü çeyrekte yıllıklandırılmış %0,1 daraldı. Malezya 2021'den beri 385,7 milyar ringgitlik veri merkezi yatırımı onayladı; bu yatırım artık ABD lisansına bağlı.

  • Güney Asya

    Pakistan Merkez Bankası 16 Kasım'daki yıllık raporunda sabit sermaye oluşumunun GSYH'nin %12,6'sına indiğini yazdı ve erken sanayisizleşme uyarısı yaptı. Belucistan'da 14 Kasım'daki dron saldırısında 2 asker öldü; BLA dört operasyonda 6 kayıp öne sürüyor.

  • Sahra Altı Afrika

    Nijerya'da enflasyon ekimde %14,06'ya indi; rezerv 16 günde 391 milyon dolar azaldı. Japon ONE'ın 8.110 TEU'luk gemisi 15 Kasım'da Süveyş'ten geçti; kanalın ekim geliri 724 milyon dolar. Sudan'da 15 Kasım saldırısı için kaynaklar 13 ve 15 ölü veriyor.

  • Amerika

    Kanada'da ekim enflasyonu %3,1'de kaldı, enerji hariç oran %2,0'a indi. Carney ile Şi 17 Kasım'da tarife düzenlemesini Aralık 2028'e uzattı; kapsama yaklaşık 400 milyon Kanada doları eklendi. ABD'de 16 Kasım'da dört büyük bankada erişim sorunu yaşandı.

IIJeopolitik gerçeklik kontrolü

Fiyatı ve kararı değiştiren gelişmeler, gündemde yer kaplayıp davranışı değiştirmeyenlerden ayrılır; ardından ana akım anlatı sert veriyle sınanır.

Modül B

Sinyal ve Gürültü

SİNYAL %63 · GÜRÜLTÜ %37

Birleşen sinyaller

Tek tek önemsiz, birlikte anlamlı

Dalga

Merkez bankaları sıkılaştırırken talep dört ayrı bölgede aynı anda zayıflıyor; petrolün ve uzun ucun tepkisizliği bunu okuyor.

Zayıf sinyaller

  • Çin'de perakende satış ekimde %0,4 arttı; beklenti %0,8, eylül artışı %1,1 idi. Sabit sermaye yatırımı on ayda %8,1 geriledi.

  • Çin rafinerileri ekimde bir yıl öncesine göre %8,1 az ham petrol işledi; günde 492 bin varil stoğa gitti.

  • Euro Bölgesi sanayi üretimi eylülde yıllık %1,5 daraldı; beklenti %0,2'lik düşüştü. ECB yine de aralık artırımını ana senaryo sayıyor.

    Trading Economics — Euro Area Industrial Production
  • Pakistan'da sabit sermaye oluşumu GSYH'nin %12,6'sına indi; uzun çelikte kapasite kullanımı %50'nin üstünden %30 dolayına düştü.

  • Türkiye'de ekim bütçe geliri %13,2 arttı; yıllık enflasyon %29,77. Gelir reel olarak geriliyor.

Birleşince

Beş veri ayrı ayrı okununca yerel görünüyor. Birlikte okununca talep tarafında eşzamanlı bir yavaşlamayı gösteriyor. New York imalat endeksi de kasımda 25,5'ten 7,8'e düştü. Fed, ECB ve İngiltere Merkez Bankası ise aralıkta artırıma gidiyor. Petrol bu yüzden saldırı haberinde düşüyor. Uzun uç bu yüzden iki yöne birden çekiliyor: zayıf talep getiriyi aşağı, enflasyon ve borç arzı yukarı itiyor. Dengeyi söz değil bir sonraki veri bozar.

Bu okumayı çürütecek

Üç veri birlikte gelirse okuma çürür: ABD ekim perakende satışı +%0,6 beklentisini aşar, sanayi üretimi +%0,1'in üstünde çıkar ve Brent 16 Kasım'ın gün içi zirvesi 96,77 doların üstünde kapanır.

Anlatı ve veri çelişkisi

Anlatı: ABD'nin 16 Kasım çip kuralı Çin'in yapay zekâ kapasitesini vuruyor.

Sert veri: İlk fiyat tepkisi Çin'de değil, kuralın uygulandığı ülkelerde geldi. 17 Kasım'da Malezyalı YTL Power yaklaşık %10, YTL Corp %8 düştü. Malezya 2021'den beri 385,7 milyar ringgitlik, yaklaşık 95 milyar dolarlık veri merkezi yatırımı onayladı. Tayland'da şubat itibarıyla 42 veri merkezi var. Şubat 2025'te Nvidia satışlarının %22'si Singapur bağlantılı kuruluşlara faturalandı; yalnızca %1'i fiziken Singapur'a geldi. Institute for Progress, 2027'de Çin'in ileri hesaplama gücünün en az %30'unun yurt dışı kiralama ve kaçak çipten gelmesini bekliyor. Soruşturmanın merkezindeki Megaspeed ise hâlâ ABD'nin yaptırım listesinde değil.

Çıkarım: Kural çipi değil hesaplama gücünü, yani kiracıyı denetliyor. Yük Çinli alıcıdan önce Güneydoğu Asya'daki ev sahibine biniyor. 90 günlük lisans süresi şubat ortasında doluyor. O tarihe kadar bölgedeki yatırımın değeri Çinli kiracı payına göre yeniden fiyatlanır.

Reuters (Investing.com) — US AI chip curbs threaten Southeast Asia data centre boom, shares tumbleTechCrunch — US tightens AI chip export controls to deter Chinese companies from accessing compute remotelyKharon — U.S. Issues Rule To Address Chip-Leakage Loophole Behind Nvidia Controversy

IIIKısıtlar matrisi

Liderlerin ne istediği değil, finansal, hukuki, coğrafi ve sistemik kısıtların onları ne yapmaya zorladığı. Tercih ucuzdur; kısıt bağlayıcıdır.

Türkiye · Hazine ve TCMBTR

Kısıt · Ekimde bütçe geliri %13,2, gideri %29,9 arttı; yıllık enflasyon %29,77. On aylık faiz dışı fazla 231,0 milyar TL; geçen yıl aynı dönemde 379,3 milyar TL idi. Politika faizi %36,00, dolar/TL 16 Kasım'da 50,3965.

Dayattığı davranış · Maliye sıkılaşmaya katkı veremiyor. Dezenflasyonun yükü 10 Aralık'taki Para Politikası Kurulu'na kalıyor; güçlenen dolar indirim alanını daraltıyor.

ABD · Fed ve HazineUS

Kısıt · Warsh sözlü yönlendirme vermiyor. Waller 50 baz puanı açtı, Hammack küçük adım istiyor; piyasa aralık için 26,0 baz puan fiyatlıyor. Hazine 17 Kasım'da 20–30 yıllıkta en çok 6 milyar dolar geri alacak.

Dayattığı davranış · Fed mesajı toplantıya kadar veriye bırakıyor. Hazine uzun uçtaki ince derinliği geri alımla yönetmeye çalışıyor; tavan ağustosta en az 4 milyar dolardı.

İranIR

Kısıt · Abluka sürüyor. Devrim Muhafızları iki günde altı tankerin yandığını öne sürdü; Reuters doğrulayamadı. Brent aynı gün %3,6 düştü. Dışişleri Bakanı 17 Kasım'da Maskat'taydı.

Dayattığı davranış · Boğazdaki tehdidi yüksek tutup Umman kanalını açık bırakıyor. Fiyat tepki vermedikçe tehdidin pazarlık değeri düşüyor; bu da daha sert bir eylemi teşvik edebilir.

ÇinCN

Kısıt · Ekimde perakende satış %0,4, sanayi üretimi %4,8 arttı; sabit sermaye yatırımı on ayda %8,1 geriledi. Büyümeyi %35,2 artan ihracat taşıyor. ABD kuralı yurt dışından hesaplama gücü kiralamayı lisansa bağladı.

Dayattığı davranış · İç talebi yalnız hedefi tutturacak kadar destekliyor. ANZ yıl sonuna kadar yeni teşvik beklemiyor. APEC'te çip dosyasını müzakere masasına taşımak zorunda.

Avrupa BirliğiEU

Kısıt · Gaz depoları %70,5 dolu, beş yıllık ortalama %89. Rus LNG yasağı 1 Ocak 2027'de başlıyor. Euro Bölgesi sanayi üretimi eylülde yıllık %1,5 daraldı; ECB kurulunun 3 koltuğu değişiyor.

Dayattığı davranış · Yaptırım listesini 113 kayıtla genişletiyor ama enerji arzında ABD LNG'sine bağımlı kalıyor. ECB aralık artırımını zayıf üretime rağmen savunuyor.

Irak hükümeti

Kısıt · Cürf es-Sahr'dan geçen 26 inçlik hat günde en az 200 bin varil taşıyor. Soruşturma kaçakçılığı doğruladı, 9 yetkili görevden alındı. Ketaib Hizbullah suçlamayı reddediyor.

Dayattığı davranış · Başbakan orduya giriş emri verdi ve süre tanıdı; AFP'nin kaynağına göre süre 20 Kasım'da doluyor. Bölgenin Haşdi Şabi'ye devri uzlaşma seçeneği olarak masada.

RusyaRU

Kısıt · Rafinaj kapasitesindeki kayıp için iki rakam var: %55'ten fazla ve yaklaşık %30. Yakıt kıtlığı en az 6 bölgeye döndü. AB 16 Kasım'da 9 rafineriyi ve 49 bankayı listeledi; Kerç Köprüsü tek şeritten çalışıyor.

Dayattığı davranış · Kiev'in köprülerini ve enerji altyapısını hedef alarak karşılık veriyor. Başbakan Koretskiy'e göre kasımda 6.500'e kadar jet motorlu İHA gelebilir.

Matrisin söylediği

Yedi aktörün ortak yanı, kararı bir tarihe ya da bir veriye bağlamış olması. Fed aralık toplantısına kadar konuşmuyor. Irak 20 Kasım'ı, Washington 90 günü, AB 1 Ocak'ı, Türkiye 10 Aralık'ı bekliyor. Arada fiyatı söz değil kısıt kuruyor. Bu yüzden 16 Kasım'da altı tanker iddiası petrolü, %1,88'lik hisse düşüşü tahvili oynatmadı. Kısıtı en az esneyen aktör ilk hareket edecek: 6 milyar dolarlık geri alımla Hazine ve cuma süresiyle Bağdat.

Modül A

Kısıt Matrisi

YAPISAL ORT. 4,0 · OPERASYONEL ORT. 3,0Yapısal kısıtlar baskın: sonuç, aktörlerin tercihlerinden çok bu sınırlarla belirlenir.

Yapısal kısıtlarkalıcı · iradeden bağımsız

  • Hürmüz geçişi · İran

    5/5

    Boğazın doğusunda yaklaşık 227 ticari gemi bekliyor. JMIC'e göre 1 Kasım'dan beri Musandam açıklarında 5 saldırı oldu; kolaylaştırmasız trafik günde tek haneyle düşük çift hane arasında.

  • Yönlendirmesiz Fed · ABD

    4/5

    Warsh sözlü yönlendirme vermiyor. Waller 50 baz puanı açtı, Hammack küçük adım istiyor; CME verisi aralık için 26,0 baz puan fiyatlıyor. Adımın boyutunu veri belirleyecek.

  • Uzun uçta ince derinlik · ABD

    4/5

    20–30 yıllık geri alımlarda teklif 10–15 milyar dolar, 10–20 yıllıkta 40–46 milyar dolar. 16 Kasım'da hisse %1,88 düşerken 30 yıllık getiri yalnızca 0,7 baz puan geriledi.

  • Hesaplama gücü lisansı · ABD

    4/5

    16 Kasım kuralı 12 milyon TPP'nin üzerindeki veri merkezlerini lisansa bağlıyor. Mevcut işletmecinin 90 günü var; süre şubat ortasında doluyor.

  • Avrupa gaz deposu · Avrupa Birliği

    4/5

    AB depoları kasım ortasında %70,5 dolu; beş yıllık ortalama %89. Yazın enjekte edilen 51,2 milyar metreküpün yaklaşık %10'u çekildi.

  • Türkiye'de bütçe geliri · Türkiye

    3/5

    Ekimde gelir %13,2, gider %29,9 arttı. On aylık faiz dışı fazla 231,0 milyar TL'ye indi; geçen yıl 379,3 milyar TL idi.

Operasyonel sürtünmegeçici · zamanla çözülür

  • Cürf es-Sahr süresi günler

    4/5

    Irak ordusu 15 Kasım gecesi bölge çevresine tank ve zırhlı araç sevk etti. AFP'nin kaynağına göre Ketaib Hizbullah'ın çıkış süresi 20 Kasım'da doluyor.

  • Optimizely erişim yolu günler

    3/5

    Saldırganın 178 kuruluşun projesine nasıl yazma yetkisi aldığı açıklanmadı. Temizlikten sonra bir site yeniden bulaştı.

  • Batı Karadeniz güvenli hattı haftalar

    3/5

    BETUL 8 karasularının dışında, kıyıdan yaklaşık 40 deniz mili açıkta battı. 13 Ekim'de aynı bölgede iki gemi vurulmuş, 11 denizci kaybolmuştu.

  • Acil stok salımının bitişi aylar

    3/5

    UEA'nın mart salımından kalan 71 milyon varil şubat sonuna kadar piyasaya verilecek. Ekimdeki stok artışının 86 milyon varili denizde.

  • ECB'de koltuk değişimi haftalar

    2/5

    Altı kişilik kurulun 3 koltuğu beş aydan kısa sürede değişiyor. Adaylık süresi 18 Kasım'da doluyor, danışma süreci 26 Kasım zirvesinde başlıyor.

IVAtlantik-dışı perspektif: kör noktalar

Batı analizinin gözden kaçırdığı noktalar, yazar ve kurum adıyla. Devlet medyası her seferinde ayrıca işaretlenir.

  1. 1

    Kongo'nun maden güvenliği sözleşmesi geliri değil savaşı özelleştirdi

    Veer Puri — ORF araştırma asistanı, Observer Research Foundation (ORF), Hindistan · 16 Kasım 2026

    Puri'ye göre Kinşasa maden gelirini korumak için özel güvenlik şirketi tuttu, karşılığında özelleşmiş bir savaş aldı. ABD'li Vectus Global Nisan 2025'te yaklaşık 700 milyon dolar olarak tahmin edilen bir sözleşme imzaladı. 17 Eylül 2026'da şirketin yüklenicileri Güney Kivu'da pusuya düştü; yaklaşık 20 kişi öldü ya da yaralandı. Kolwezi–Zambiya koridorundaki kaçakçılığın aylık maliyeti yaklaşık 40 milyon dolar. Ne Kinşasa ne şirket gelir sonucu yayımladı. Yazar yenilemenin denetlenmiş gelir verisine bağlanmasını öneriyor.

    Not: Sözleşme tutarı, kayıp sayısı ve 40 milyon dolarlık tahmin yazının kendi aktarımı; birincil belgeler açılmadı.

    orfonline.org
  2. 2

    Moskova'ya göre Rusya–Afrika zirvesi yükselen ilgiyi gösteriyor

    Oleg Barabanov — Valdai program direktörü, Valdai Tartışma Kulübü, Rusya · 16 Kasım 2026devlet medyası

    Barabanov Moskova'daki üçüncü Rusya–Afrika Zirvesi'nin çıktılarını sayıyor: 101 maddelik bildiri, 236 maddelik eylem planı ve 166 anlaşma ile mutabakat. Bildiri 2019'da 47, 2023'te 74 maddeydi. Putin zirve marjında 18 ikili görüşme yaptı. Yazar bunu, jeopolitik gerilimin Afrika'nın Rusya'ya ilgisini azaltmadığının kanıtı sayıyor. Vurgu alt-bölgesel bütünleşmede ve ortak sömürge karşıtı hafızada.

    Not: Yazı madde ve görüşme sayıyor; ticaret hacmi, yatırım tutarı ve 2023 planının uygulanma oranı yok.

    valdaiclub.com
  3. 3

    İslam Devleti cephane için savaşçıya sabit fiyat ödüyor

    Taiwo Adebayo — ISS Çad Gölü Havzası araştırmacısı, Institute for Security Studies (ISS), Pretoria · 12 Kasım 2026

    Adebayo'ya göre İslam Devleti, Batı Afrika kolu ISWAP'ın savaşçılarına ordu üslerinden ele geçirdikleri teçhizat için fiyat listesinden ödeme yapıyor. Bir AK-47 için 750 dolar, bir RPG için 1.000 dolar, ağır silahlı bir pikap için 30.000 dolar. Bölgede aylık asgari ücret 53–108 dolar. Para Dubai'den döviz bürosu ağlarıyla Kano'ya ve Encemine'ye ulaşıyor. Yazar liderlerin değil finansman ağının hedeflenmesini öneriyor.

    Not: Kanıt eski savaşçı anlatılarına dayanıyor; fiyat listesinin belgesi ve toplam ödeme hacmi yok.

    issafrica.org
  4. 4

    Delhi'deki ŞİÖ diyaloğu Hindistan–Pakistan hattında sessiz yumuşama işareti

    Jawed Naqvi — Dawn'ın Delhi muhabiri, Dawn, Pakistan · 17 Kasım 2026

    Naqvi, Pakistan'ın İklim Değişikliği Bakanı'nı 20 Kasım'da Yeni Delhi'deki ŞİÖ Medeniyetler Diyaloğu'na göndermesini umut verici bir jest sayıyor. Yazara göre sınır ötesi ticaretin sessizce yeniden başladığına dair haberler var. Ortak ekonomik baskı iki tarafı ilan edilmemiş bir yumuşamaya itiyor olabilir. Asıl engeli kimlik siyasetinde görüyor. Diyalog 2 gün sürecek ve ortak UNESCO Dünya Mirası adaylıklarını ele alacak.

    Not: Ticaretin yeniden başladığı iddiası kaynak ve rakam taşımıyor; Hindistan hükümetinin gerekçesi yazıda yok.

    dawn.com

VOlasılıklı senaryolar ve varlık sınıfı çıkarımları

Kesin tahmin verilmez. Yüzdeler kalibre edilmiş kanaattir, ölçüm değildir. Rakip açıklamalar yan yana konur.

  • H1Veriye bağlı kademeli sıkılaşma

    %50
    Tetikleyici
    Perakende satış +%0,6 beklentisine yakın gelir, tutanak yarım puanlık adımı öne çıkarmaz, Hürmüz'de doğrulanmış büyük bir kayıp olmaz.
    Etki
    Fed aralıkta 25 baz puan artırır. Uzun uç dar bantta kalır, dolar güçlü seyreder; petrol arz fazlasını fiyatlamayı sürdürür.
    Piyasa aktarımı
    ABD 10 yıllık getirisi %5,00–5,17 bandında, dolar endeksi 103 dolayında, Brent 88–96 dolar aralığında; Asya çip zincirinde baskı sürer.
  • H2Talep zayıflığı öne geçer

    %30
    Tetikleyici
    ABD perakende satışı ve sanayi üretimi beklentinin altında kalır, Nvidia bilançosu hayal kırıklığı yaratır, Çin'den yeni teşvik gelmez.
    Etki
    Piyasa 50 baz puanlık adımı fiyatlamadan çıkarır. Uzun vadeli tahvil yeniden sığınak işlevi görür; petrol talep kaygısıyla geriler.
    Piyasa aktarımı
    ABD 10 yıllık getirisi %5,00'in altına iner, dolar endeksi 103'ün altına döner, Brent 88 doların altını sınar; hisse oynaklığı yüksek kalır.
  • H3Büyük adım ve arz şoku

    %20
    Tetikleyici
    Güçlü veri ve tutanak yarım puanlık adımı destekler, aralık fiyatlaması 37,5 baz puanı aşar; Hürmüz'de bir tanker kaybı bağımsız doğrulanır ya da Cürf es-Sahr'da çatışma çıkar.
    Etki
    Faiz ve petrol aynı anda yukarı gider. Uzun uç satılır, dolar sıçrar; enerji ithalatçısı ülkeler çifte baskı görür.
    Piyasa aktarımı
    ABD 10 yıllık getirisi 13 Kasım zirvesi %5,174'ün üstüne çıkar, EUR/USD 1,10'un altında kalır, Brent 96,77 doları aşar; gelişen ülke kurları zayıflar.

Yüzdeler kalibre edilmiş kanaattir, ölçüm değildir.

Modül C

Varlık Sınıfı ve Pozisyonlama Çıkarımları

Varlık sınıfıMaruziyetAktarım kanalıH1H2H3BeklenenKanaatVadeİzlenecek
Egemen borçABD uzun vadeli Hazine tahvilleriYönlendirmesiz Fed ve ince geri alım derinliği vade primini yüksek tutuyor−++−−−0,30●●●0–3 ay17 Kasım geri alımında teklif tutarı ve 10 yıllıkta %5,174 eşiği
DövizDolar karşısında euro, yen ve sterlinFaiz farkı ve eşzamanlı sıkılaşma doları güçlü tutuyor−+−−−0,60●●●0–3 ayDolar endeksi 103,5, EUR/USD 1,10 ve dolar/yen 160 eşikleri
EmtiaHam petrol eğrisinin ön ucuDenizdeki fazla fiyatı bastırıyor, doğrulanmış bir Hürmüz kaybı ön vadeye biner0−+++0,10●●●0–3 ayBrent'te 91,74–96,77 dolar bandı ve acil stok salımının şubat sonu bitişi
EmtiaAvrupa doğal gazıDepo açığı ile Katar ve Rus LNG'sindeki tarihli arz eşikleri+0+++0,90●●●0–3 ayAB depo doluluğu %70,5 ve Katar mücbir sebebinin aralık sonu süresi
HisseAsya yarı iletken ve veri merkezi zinciriLisans şartı ve yapay zekâ harcama beklentisindeki düşüş−−−−−1,30●●●0–3 ay18 Kasım Nvidia bilançosu ve 90 günlük lisans süresi
OynaklıkHisse ve faiz oynaklığıYönlendirme yokluğu veri günlerinde fiyat hareketini büyütüyor+++++1,20●●●0–3 ayVIX 23,72 düzeyi ve 18 Kasım FOMC tutanağı
Egemen borçTürkiye uzun vadeli TL tahvilleriEriyen faiz dışı fazla yerel enflasyon primini besliyor−+−−−0,60●●●3–12 ayKasım bütçe verisi ve 10 Aralık Para Politikası Kurulu kararı
KrediGelişen ülke dolar borcuGüçlü dolar ve yüksek uzun vadeli getiri yeniden finansmanı pahalılaştırıyor−+−−−0,60●●●3–12 ayDolar endeksi 103,5 ve ABD 30 yıllık getirisi %5,46

Okuma: ++ güçlü yapısal destek · + destek · 0 nötr · − baskı · −− güçlü baskı. “Beklenen”, senaryo olasılıklarıyla ağırlıklandırılmış yöndür. H1: Veriye bağlı kademeli sıkılaşma · H2: Talep zayıflığı öne geçer · H3: Büyük adım ve arz şoku.

Varlık sınıfı düzeyinde, senaryoya koşullu genel analizdir. Belirli bir menkul kıymet, fiyat hedefi ya da işlem zamanlaması içermez; kişiye özel yatırım tavsiyesi değildir (6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu).

Ek 1Türkiye panosu

Politika faizi
%36,00
22 Ekim kararı, 100 baz puan indirim; sonraki PPK 10 Aralık.
TÜFE yıllık (ekim)
%29,77
Aylık %2,58; beklenti %29,56, çekirdek yıllık %28,28.
Bütçe dengesi (ekim)
−481,1 mlr TL
Ekim 2025'te açık 223,2 milyar TL idi; bir yılda %115,5 büyüdü.
Faiz dışı denge (ekim)
−179,8 mlr TL
Ekim 2025'te açık 65,8 milyar TL idi; faiz gideri 301,3 milyar TL.
Gelir / gider artışı (ekim)
%13,2 / %29,9
Yıllık; vergi geliri %16,9 arttı. Gelir enflasyonun altında büyüyor.
Bütçe dengesi (ocak–ekim)
−2.321,4 mlr TL
Geçen yıl aynı dönemde açık 1.440,5 milyar TL idi.
Faiz dışı fazla (ocak–ekim)
231,0 mlr TL
Geçen yıl aynı dönemde 379,3 milyar TL idi; yaklaşık %39 eridi.
Faiz gideri (ocak–ekim)
2.552,5 mlr TL
11.543,1 milyar TL'lik vergi gelirinin yaklaşık %22,1'i.
Dolar/TL
50,3965
16 Kasım kapanışı; 13 Kasım 50,3497.
TR CDS 5Y
234,39 bp
13 Kasım; 12 Kasım 232,93. 16 Kasım gözlemi kaynakta yok.
TR 10Y getiri
%33,52
13 Kasım. Tablodaki 16 Kasım satırı %36,545 gösteriyor; doğrulanamadı.
BIST 100
11.841,81
16 Kasım, −%0,01; 13 Kasım 11.842,82.
ASELSAN–ROKETSAN sözleşmesi
1,28 mlr €
16 Kasım KAP bildirimi; füze veri bağı ve arayıcı başlık, takvim yok.

·Metodolojik şeffaflık: bu sayının bilmediği

Doğrulanamayan kalemler

  • Devrim Muhafızları'nın iki günde altı tankerin yandığı iddiası: gemi adı, bayrak ve can kaybı yok; Reuters doğrulayamadı. UKMTO'nun bildirdiği iki tankerin bu altı gemi arasında olup olmadığı belli değil.
  • SemiAnalysis'in harcama tahmini kesintisi (2028 için %28, 758 milyar dolar) X'te paylaşılan özetlere dayanıyor; model yalnız abonelere açık, şirket rakamları kamuya doğrulamadı.
  • BETUL 8'i neyin batırdığı: dron iddiası yalnız mürettebat beyanına dayanıyor; Bulgar makamları doğrulamadı, fail belirlenmedi.
  • Ketaib Hizbullah'a tanınan sürenin 20 Kasım'da dolduğu bilgisi yalnız AFP'nin güvenlik kaynağından; Irak hükümeti tarih vermedi. Ordunun bölgeye fiilen girdiğine dair haber yok.
  • Investing.com tablosu Türkiye 10 yıllık getirisi için 16 Kasım'da %36,545 gösteriyor; bir günde 302 baz puanlık artış ikinci kaynakla doğrulanamadı, satırda 13 Kasım değeri kullanıldı.
  • AB gaz depolarının %70,5 doluluğu tek alan adından (Oilprice) okundu; GIE'nin birincil verisi açılmadı ve veri günü 14 ile 15 Kasım arasında değişiyor.
  • ABD'deki banka kesintileri ile Optimizely saldırısı arasında doğrulanmış bir bağ yok; İç Güvenlik Bakanı siber saldırı görülmediğini söyledi.
  • Kiev köprülerindeki hasar belediye başkanının ön bilgisine dayanıyor; füze sayısı ve hasarın boyutu açıklanmadı.
  • Kitap önerisi bu sayıda yok: yayınevi sayfası açılamadığı için yazar, yayınevi ve yıl doğrulanamadı.

Çelişen kaynaklar (ikisi de raporlandı)

  • ABD 10 yıllık getirisi, 16 Kasım kapanışı: Newsquawk %5,117, CNBC %5,131, Trading Economics %5,13, Hazine'nin par eğrisi %5,12. Şeritte Hazine verisi, metinde Newsquawk kapanışı kullanıldı.
  • Rus rafinaj kapasitesindeki kayıp: Zelenskiy 15 Kasım'da %55'ten fazla dedi; iki sektör kaynağı Reuters'a yaklaşık %30 dedi. İlski'deki hasarı yalnız Ukrayna Genelkurmayı bildirdi.
  • S&P 500'ün 16 Kasım düşüşü: Newsquawk %1,88 (7.420), The Weekend Spread %1,92 (7.416,60).
  • AB'nin 16 Kasım listesi: Konsey kararı 113 kayıt, Reuters özeti 145. Banka sayısı European Pravda'da 49, başka kaynaklarda 50'ye yakın.
  • ABD ekim perakende satışı beklentisi: dünkü sayımız manşet için %0,0 yazmıştı; CNBC'nin 16 Kasım haberi +%0,6 veriyor.
  • Rusya'nın 16 Kasım'da düşürdüğünü açıkladığı Ukrayna İHA'sı: Kyiv Independent 1.336, Anadolu Ajansı yaklaşık 2.100.
  • Sudan, Ebu Kalb saldırısı: AFP'nin tanığı ve Kordofan Gözlemevi 15 ölü ve İHA, Emergency Lawyers en az 13 ölü ve savaş uçağı diyor.
  • İngiltere Merkez Bankası'nın aralıkta artırım olasılığı: Finimize %91, Trading Economics yaklaşık %80.

Eskimiş veri uyarısı

  • TR CDS son gözlemi 13 Kasım; 16 Kasım kapanışı kaynak tabloda yok.
  • IMF PortWatch'ın Hürmüz verisi 8 Kasım'da duruyor (3 geçiş); 9–17 Kasım için günlük sayım yok.
  • TÜFE ekim verisidir; TCMB'nin 13 Kasım haftası rezerv verisi 19 Kasım'da açıklanacak, bu yüzden rezerv satırı yazılmadı.
  • Ekim Konut Fiyat Endeksi 17 Kasım 10:00'da açıklanacaktı; rakam yazım saatinde bulunamadı.

Senaryo yüzdeleri kalibre edilmiş kanaatlerdir, ölçüm değildir. Devlet medyası kaynakları ayrıca işaretlenmiştir. Bu sayı bilgi amaçlıdır ve yatırım tavsiyesi değildir. Üretim hattı ve kurallar: metodoloji · kaynak evreni · Doğruluk karnesi

Başlıca kaynaklar

  1. Newsquawk — US Market Wrap, 16 Kasım 2026
  2. ABD Hazinesi — Daily Treasury Par Yield Curve Rates
  3. Reuters (Yahoo Finance) — Oil settles lower as recovering Middle East exports bolster surplus outlook
  4. gCaptain — UKMTO Reports Two Tanker Attacks in Strait of Hormuz
  5. TechCrunch — US tightens AI chip export controls to deter Chinese companies from accessing compute remotely
  6. A Para — Merkezi yönetim bütçesinde ekim tablosu
  7. UEA — Oil Market Report, November 2026
Paylaş