OrtaI Jeo-Ekonomi ve Darboğazlar27 Ekim 2026, Salı
Pakistan'ın komşularla ticaret açığı Çin ithalatıyla %26,6 büyüdü
SBP verisine göre Pakistan'ın 9 komşu ülkeyle ticaret açığı Temmuz–Eylül 2026'da %26,62 artışla 4,97 milyar $'a çıktı. Açıktaki büyümenin %82,18'i tek başına Çin'den geldi.
Dawn'ın 27 Ekim'de yayımladığı, Pakistan Merkez Bankası (SBP) verisine dayanan habere göre 2027 mali yılının ilk çeyreğinde 9 komşuya ihracat %6,72 düşüşle 944,24 milyon $'a geriledi. Aynı dönemde bu ülkelerden ithalat %19,79 artışla 5,92 milyar $'a çıktı. Çin'den ithalat %19,76 yükselişle 5,82 milyar $'a ulaştı; hesabımıza göre bölgesel ithalatın %98'i Çin'den geliyor. Çin'e ihracat %17,95 artışla 663,57 milyon $ oldu, ama ikili açık yine de 858,8 milyon $ genişledi.
Öteki komşularla ticaret ya durdu ya da eridi. Hindistan'a 3 ayda hiç ihracat kaydedilmedi, Hindistan'dan ithalat ise %68,9 artışla 61,74 milyon $'a çıktı. Afganistan'a ihracat %88,34 çökerek 18,86 milyon $'a indi; Dawn'a göre iki ülke arasında ticaret 10 Ekim 2025'ten bu yana askıda. Bangladeş'e ihracat %2,96 gerileyerek 174,77 milyon $ oldu. Dawn metninde Çin'e ihracatın 'hafifçe' arttığı yazıyor; bu ifade aynı haberdeki %17,95'lik rakamla çelişiyor.
Bölgesel açık ülkenin toplam açığının yaklaşık yarısı. ProPakistani'nin Topline Securities derlemesine göre Pakistan'ın toplam ticaret açığı aynı çeyrekte %15 artışla 10,8 milyar $'a çıkmıştı; buna göre komşularla açık toplamın yaklaşık %46'sı. Express Tribune'e göre Ticaret Bakanı Jam Kamal Khan 22 Ekim'de ihracatçılara Pekin'den gümrük tarifesi tavizi istendiğini söyledi; talep edilen kalem sayısı açıklanmadı.
Talay değerlendirmesi
Sonuç
Pakistan'ın bölgesel ticareti tek bir tedarikçiye kilitleniyor: Hindistan ve Afganistan kanalları kapanırken komşulardan ithalatın %98'i Çin'den geliyor. Çin'e ihracat %17,95 artsa da açık 858,8 milyon $ büyüdü; bu, sorunun pazar erişimi değil ithalat bağımlılığı olduğunu gösteriyor. Tarife tavizi açığı kısmen azaltabilir ama ithalat yapısını değiştirmez.
Olası etkiler
- Dış finansmanOlumsuzOrta vade
Toplam açığın yaklaşık %46'sının komşulardan gelmesi, rezerv baskısını Çin kaynaklı ithalat faturasına bağlıyor.
- Çin pazarlığıBelirsizOrta vade
Açığın büyümesi İslamabad'ın Pekin'den tarife tavizi talebini güçlendirir, ama müzakere gücü sınırlı kalır.
- Bölgesel ticaretOlumsuzUzun vade
Hindistan'a sıfır ihracat ve Afganistan'da %88,34'lük çöküş, kara ticaret yollarının siyasi kararlarla kapandığını gösteriyor.
İhtimaller
- 1Çin ağırlıklı açık sürer%60
İthalat bağımlılığı devam eder, bölgesel açık sonraki çeyreklerde de yüksek kalır.
İzlenecek: SBP'nin Ekim–Aralık bölgesel ticaret verisi
- 2Çin tarife tavizi%25
Pekin sınırlı tarife indirimi verir, Çin'e ihracat hızlanır ve açık daralmaya başlar.
İzlenecek: Çin–Pakistan serbest ticaret anlaşması kapsamında yeni taviz listesi
- 3Afganistan sınırı açılır%15
Ticaret yeniden başlar, Afganistan'a ihracat kısmen toparlanır.
İzlenecek: Torkham ve Chaman geçişlerinin ticarete yeniden açılması
Olasılıklar kaynaklara dayanan kalibre yargıdır, ölçüm değildir; yeni bilgiyle güncellenir. Yatırım tavsiyesi değildir.
Piyasa tepkisi
Etkilenen göstergeler
- Bölgesel ticaret açığı▼ 4,97 mlr $
- Çin'den ithalat▼ +%19,76
- Afganistan'a ihracat▼ −%88,34