İçeriğe geç
BölgeTürkiye ve Çevresi

OrtaVI Enerji Politiği ve Arz Güvenliği5 Ekim 2026, Pazartesi

Yunanistan Girit–Kıbrıs kablosu için Ankara'nın onayını aramayacağını açıkladı

Yunanistan Dışişleri Bakanı Giorgos Gerapetritis 5 Ekim'de, Girit–Kıbrıs elektrik kablosunun etütleri için Türkiye'den izin istenmeyeceğini söyledi. Ankara aynı günlerde Oruç Reis'i Kıbrıs'a uzanacak doğalgaz boru hattının güzergâhında çalıştırıyor.

DOĞU AKDENİZ konumu

ProtoThema'ya göre Gerapetritis, Türkiye'nin çalışmaları engellemesini düşünülemez buldu. Great Sea Interconnector (GSI) adlı projenin etütlerinin yaklaşık %60'ı tamamlandı; kalan %40 Yunanistan ile Türkiye'nin birlikte hak iddia ettiği sularda. Proje, Avrupa Komisyonu'ndan 657 milyon avro hibe aldı ve AB'nin ortak çıkar projeleri arasında. Türkiye Milli Savunma Bakanlığı ise perşembe günü, kendi kıta sahanlığında kablo ya da boru döşenmesinin kıyı devleti olarak Türkiye ile koordine edilmesi gerektiğini yineledi.

Ankara'nın karşı hamlesi altyapı üzerinden geliyor. Hürriyet Daily News'e göre Antalya Hidrografi İstasyonu 0953/26 sayılı NAVTEX ile Oruç Reis'in 1–25 Ekim arasında etüt yapacağını duyurdu. Gemiye Denar Pathfinder, Denar Echo ve Kırıcı eşlik ediyor. Anamur ile Kuzey Kıbrıs'taki Teknecik arasında planlanan hat 101 km uzunlukta; bunun 97 km'si deniz altında. Hat çift yönlü gaz taşıyacak, mutabakat 10 Temmuz'da imzalandı ve hedef işletme yılı 2028.

İki proje aynı kısıta çarpıyor: Doğu Akdeniz'de sınırları belirlenmemiş kıta sahanlığı. Türkiye iddiasını 18 Mart 2020 tarihli BM mektubuna dayandırıyor. GSI'ın kalan güzergâhı tam bu tartışmalı alandan geçtiği için takvim, Yunanistan'ın NAVTEX başvurusunu ne zaman yapacağına bağlı.

Talay değerlendirmesi

Sonuç

Doğu Akdeniz'de rekabet sondaj kulesinden kablo ve boru hattı güzergâhına kaydı. Atina etütlerin kalan %40'ını Türkiye'nin iddia ettiği sularda yapmak zorunda; Ankara ise Kıbrıs hattıyla kendi altyapı fiili durumunu kuruyor. En olası yol, Yunanistan'ın NAVTEX başvurusunu erteleyerek gerilimi kontrollü tutması; başvuru yapılırsa deniz kuvvetleri düzeyinde karşılaşma riski artar.

Olası etkiler

  • Ada enerji güvenliğiBelirsizUzun vade

    Anamur–Teknecik hattı 2028'de devreye girerse Kuzey Kıbrıs'ın elektrik üretimi Türkiye'den gelen gaza bağlanır ve ada enerjisi iki ayrı ağa bölünür.

  • Türkiye–Yunanistan ilişkileriOlumsuzOrta vade

    Kalan GSI etütleri tartışmalı alanda yapılacağı için her NAVTEX karşılıklı deniz varlığı gönderme riskini taşıyor.

  • AB enerji projeleriOlumsuzOrta vade

    657 milyon avro hibeli projenin takvimi tartışmalı kıta sahanlığına takıldıkça Kıbrıs'ın Avrupa şebekesine bağlanması gecikiyor.

İhtimaller

  1. 1
    Kontrollü erteleme%55

    Yunanistan kalan etütler için NAVTEX'i geciktirir, iki taraf açıklama düzeyinde kalır.

    İzlenecek: GSI kalan etütleri için Yunan NAVTEX başvurusunun yapılıp yapılmaması

  2. 2
    Denizde karşılaşma%30

    Yunan etüt gemisi tartışmalı alana girer, Türkiye karşı NAVTEX ve deniz unsuru gönderir.

    İzlenecek: Türk MSB ya da Antalya istasyonundan GSI güzergâhına yönelik karşı NAVTEX

  3. 3
    Diplomatik formül%15

    Taraflar etütler için örtük bir koordinasyon formülü bulur.

    İzlenecek: Türk ve Yunan dışişleri bakanları arasında kabloyu konu alan görüşme duyurusu

Olasılıklar kaynaklara dayanan kalibre yargıdır, ölçüm değildir; yeni bilgiyle güncellenir. Yatırım tavsiyesi değildir.

Piyasa tepkisi

Etkilenen göstergeler

  • GSI etütlerinde tamamlanan▲ ≈%60
  • GSI'a AB hibesi▲ 657 mn €
  • Anamur–Teknecik hattı▲ 101 km

Kaynaklar

  1. ProtoThema — Greece rules out seeking Turkish consent for Cyprus-Crete power cable surveys
  2. Hürriyet Daily News — Türkiye issues NAVTEX for Turkish Cyprus pipeline project