OrtaIII Kinetik Çatışmalar ve Savunma17 Kasım 2026, Salı
Ankara Suriye ordusunu yeniden kurarken Fidan İsrail'e 1974 hattını hatırlattı
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan 17 Kasım'da Ankara'da Suriyeli mevkidaşı Esad Hasan Şeybani ile basın toplantısı yaptı. Fidan İsrail'den güney Suriye'ye saldırıları durdurmasını ve güvenlik düzenini 1974 Ayrılma Anlaşması'na dayandırmasını istedi.
Devlet ajansı Anadolu'ya göre Türkiye, Suriye ordusunu yeniden yapılandırmak ve güvenlik kurumlarını güçlendirmek için çalışıyor. Görüşmelere Suriye Savunma Bakanı Murhaf Ebu Kasra ile Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler de katıldı. Fidan, eski rejimden kalan savaş artıklarının temizlenmesini ve IŞİD tehdidini öne çıkardı. Kuzeydoğu Suriye'deki entegrasyonu da tek devlet, tek ordu ilkesiyle desteklediğini söyledi. Asharq Al-Awsat'a göre Şeybani, eğitimi, kapasite geliştirmeyi ve terörle mücadelede koordinasyonu konuştuklarını aktardı. İki bakan da 1974 anlaşmasına bağlılığı vurguladı.
Kısıt, İsrail'in güney Suriye'deki hareket serbestliği. Ankara Şam'a ordu, enerji ve ticaret üzerinden yatırım yapıyor; bu yatırım İsrail saldırılarına açık duruyor. Anadolu'ya göre ikili ticaret 2025'te %40'tan fazla artıp 3,78 milyar dolara yaklaştı. Asharq Al-Awsat aynı rakamı 3,7 milyar dolar verdi. Ortak hedef 10 milyar dolar. Halep–Birecik elektrik hattı onarıldı, kapasite 500 megavata çıkarılacak.
Şeybani 700 binden fazla Suriyelinin ülkesine döndüğünü söyledi. Kalıcı dönüş için konut, hizmet ve geçim imkânı gerektiğini ekledi. Suriye'nin Ankara Büyükelçiliği aralık başında açılacak. Taraflar Kamışlı–Nusaybin kapısını yeniden açmaya ve Türkiye, Suriye, Ürdün ile Körfez'i bağlayacak demiryolunu hızlandırmaya karar verdi.
Talay değerlendirmesi
Sonuç
Ankara Suriye'de ordu kuran ve altyapı bağlayan ana dış ortak hâline geliyor. Bu rol, İsrail'in güneydeki saldırılarıyla sınırlanıyor. Fidan 1974'ü hatırlatarak iki ordunun sahada karşılaşmasını önleyecek bir çerçeve arıyor. En olası yol, diplomatik baskının sürmesi ama İsrail saldırılarının durmaması.
Olası etkiler
- Türkiye–İsrail sürtünmesiOlumsuzOrta vade
Türkiye Suriye ordusunu eğitip donattıkça İsrail'in güneydeki saldırıları dolaylı olarak Ankara'nın yatırımını hedef alır; iki ülke arasındaki gerilim sahaya taşınabilir.
- Ekonomik bağlarOlumluUzun vade
500 megavatlık elektrik bağlantısı, Nusaybin kapısı ve demiryolu planı 10 milyar dolarlık ticaret hedefinin altyapısını kuruyor.
- GöçBelirsizUzun vade
700 binden fazla dönüş, konut ve iş imkânı sağlanmazsa tersine dönebilir; Türkiye'nin göç politikasının tutması Suriye'nin yeniden yapılanmasına bağlı.
İhtimaller
- 1Baskı sürer, saldırılar da%60
Ankara ve Şam diplomatik çağrıyı sürdürür, İsrail güney Suriye'deki saldırılarını kesmez.
İzlenecek: Güney Suriye'de yeni İsrail hava saldırısı bildirimleri
- 21974 temelli düzenleme%25
İsrail ile Suriye arasında 1974 hattına dayalı bir güvenlik görüşmesi başlar, saldırılar seyrekleşir.
İzlenecek: İsrail ya da Suriye'nin 1974 anlaşması çerçevesinde görüşme açıklaması
- 3Sahada gerilim tırmanır%15
Türk eğitim ya da destek unsurlarının bulunduğu bir bölge İsrail saldırısından etkilenir.
İzlenecek: Türk askerî unsurlarının bulunduğu Suriye tesislerine saldırı haberi
Olasılıklar kaynaklara dayanan kalibre yargıdır, ölçüm değildir; yeni bilgiyle güncellenir. Yatırım tavsiyesi değildir.
Piyasa tepkisi
Etkilenen göstergeler
- İkili ticaret (2025)▲ 3,78 milyar $
- Ticaret hedefi▲ 10 milyar $
- Hedeflenen enterkonnekte kapasite▲ 500 MW