I Jeo-Ekonomi ve DarboğazlarAsya-Pasifik
Kuala Lumpur'dan bakınca ABD–Çin istikrarı Güneydoğu Asya'nın en değerli güvencesi
- Kurum
- ISIS Malaysia (Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Enstitüsü)
- Yazar
- Thomas Daniel
- Ülke · dil
- Malezya · İngilizce
- Bağ
- Hükümete yakın araştırma kurumu
Özet
ISIS Malaysia'nın Dış Politika ve Güvenlik Çalışmaları direktörü Thomas Daniel'in ilk kez 1 Ekim 2026'da Asian Dispatch'te çıkan, enstitünün 5 Ekim'de yeniden yayımladığı yazısı Şi Cinping'in eylüldeki Washington ziyaretinden yola çıkıyor. Daniel'e göre ziyaret sorunsuz geçti ama sembolizmi ağır, somut kazanımı hafifti. Taraflar ticaret ateşkesini 2 ay uzattı ve üst düzey temasları sürdürme sözü verdi; Pekin sonucu stratejik istikrar diye sunarken Washington zor konuların ertelendiğini söyledi.
Yazarın asıl ilgisi bölge. On yıl önce iki ekonominin karşılıklı bağımlılığı teknolojik ayrışmayı engelliyor gibi görünüyordu. 2018'de başlayan ticaret savaşı ise yarı iletkenlere, yatırıma, tedarik zincirlerine, yapay zekâya ve kritik minerallere yayıldı; iki taraf da kısıtlamaları karşılıklı genişletti. Daniel'e göre bu, Güneydoğu Asya için hem tedarik zinciri kaymasından gelen fırsat hem de rakip bloklara bölünme riski demek; ekonomik kararlar artık güvenlik sonucu taşıyor.
Daniel, 11 üyeli ASEAN'ın iki rekabetçi ilişkiyi aynı anda yönetmek zorunda olduğunu yazıyor. 2026, ASEAN–Çin Kapsamlı Stratejik Ortaklığı'nın 5. yılı ve 2026–2030 Eylem Planı'nın ilk yılı. Bölge bu yıl ABD ile kapsamlı stratejik ortaklığını da teyit etti. Yazara göre doğru araçlar ASEAN merkeziliği ve bağlantısızlık; Japonya, Avustralya, Hindistan ve AB gibi diyalog ortaklarıyla çalışmak da stratejik özerkliği korur. Güney Çin Denizi, ABD tarifeleri ve Myanmar'daki bölünmüş tutumlar ise oy birliği ilkesinin sınırını gösteriyor.
Kör nokta
Yazı istikrarı iki büyük gücün iyi niyetine bağlı bir kamu malı gibi ele alıyor ama ateşkesin yalnızca 2 ay uzatılmasının bölge ihracatçıları için ne kadar kısa bir planlama ufku olduğunu rakamla tartışmıyor. Tedarik zinciri kaymasının ASEAN içinde Vietnam ve Malezya gibi kazananlarla geride kalanlar arasında yarattığı farklar da ölçülmüyor; bu ayrışma oy birliği sorununu derinleştiren asıl etken olabilir.
Talay değerlendirmesi
Sonuç
Kuala Lumpur'un okuması, Güneydoğu Asya'nın ABD–Çin rekabetinde taraf seçmek yerine çatışmanın yönetilmesine yatırım yaptığını gösteriyor. 2 aylık ateşkes bu stratejiye zaman kazandırıyor ama kalıcı bir zemin sunmuyor. En olası yol, ASEAN'ın iki tarafla ortaklıklarını sürdürüp teknoloji ve kritik mineral kısıtlarında tek tek ülkeler düzeyinde pazarlık etmesi.
Olası etkiler
- Tedarik zincirleriBelirsizOrta vade
Ticaret savaşının 2018'den bu yana teknolojiye yayılması, üretim kaydırmalarından Güneydoğu Asya'ya yatırım çeker ama menşe ve ihracat kontrolü riskini de taşır.
- Ticaret ateşkesiOlumsuzKısa vade
Ateşkesin yalnızca 2 ay uzatılması, bölge ihracatçıları için tarife belirsizliğinin kısa aralıklarla yeniden doğacağı anlamına gelir.
- ASEAN uyumuOlumsuzUzun vade
Oy birliği ilkesi, Güney Çin Denizi ve tarifeler gibi dosyalarda ortak tutum çıkmasını zorlaştırmayı sürdürür.
İhtimaller
- 1Yönetilen rekabet%55
Ateşkes kısa uzatmalarla sürer, ASEAN iki tarafla ortaklıklarını korur ve açık tercih yapmaz.
İzlenecek: ABD–Çin ticaret ateşkesinin bir sonraki uzatma kararı
- 2Teknoloji cephesinde sertleşme%30
Yarı iletken ve kritik mineral kısıtları genişler, bölge ülkeleri uyum ve menşe baskısıyla tek tek yüz yüze gelir.
İzlenecek: Güneydoğu Asya üzerinden yeniden ihracatı hedefleyen yeni ABD ya da Çin kısıtlaması
- 3Kalıcı yumuşama%15
Taraflar ertelenen konularda çerçeve anlaşmasına varır, bölge için tarife belirsizliği azalır.
İzlenecek: Ateşkesin çok aylık ya da süresiz bir anlaşmaya dönüştürülmesi
Olasılıklar kaynaklara dayanan kalibre yargıdır, ölçüm değildir; yeni bilgiyle güncellenir. Yatırım tavsiyesi değildir.
Orijinal yayın: isis.org.my · 5 Ekim 2026
Bu sayfa kurumun görüşünü özetler ve Talay Insight'ın görüşünü yansıtmaz. Doğrudan alıntı yapılmamıştır.