ISS'e göre Afrika zanaatkâr madenciyi suçlu saydıkça maden ekonomisini suç ağlarına bırakıyor

ISS'in 28 Ekim tarihli yazısı, Nijerya'nın Nijer eyaletindeki Minna'da Eylül 2026'da sivil savunma teşkilatı NSCDC'nin gözaltısında 37 genç ve çocuğun ölümüyle açılıyor. Gençler NSCDC'nin özel birimi Maden Muhafızları'nın baskınlarında yasa dışı madenci diye tutuklanmıştı. Soruşturma paneli ölümlerin insanlık dışı koşullarda boğulmadan kaynaklandığını ve önlenebilir olduğunu buldu. Yazarlar bu vakayı Kamerun, Kongo DC ve Orta Afrika Cumhuriyeti'nde güvenlik güçlerinin madencilere karşı yargısız infaz dahil şiddetini gösteren daha geniş bir örüntünün parçası sayıyor.

Yazıya göre Afrika'da yaklaşık 13,2 milyon zanaatkâr ve küçük ölçekli madenci çalışıyor; Orta Afrika'daki sayı 2013'teki yaklaşık 100.000'den 2,6 milyona çıktı. Sektör yılda tahminen 3–5 milyar $ döviz getiriyor, 2022'de Afrika altın üretiminin %32–41'ini ve 2017–2023'te küresel tantal üretiminin %52–74'ünü sağladı. Yazarlara göre ruhsat süreçlerinin yavaşlığı ve maliyeti madencileri yasa dışına itiyor; suçlaştırma ise işi yeraltına sürüp silahlı grupların 'vergi' ve koruma parası almasını kolaylaştırıyor. Çad ve Güney Afrika'da siyasi elitlerin ve askerlerin madenciliğe ortak olduğu, uygulamanın seçici kaldığı belirtiliyor.

ISS 4 öneri sıralıyor: zanaatkâr madenciliğin kapsamını tanımlayan yasa, madencileri kolluk ve özel güvenlik istismarından koruma, madencileri suçlu değil çıkarıcı ekonominin ortağı sayma ve gençlere alternatif gelir. Yazı, Kongo DC'nin Nisan 2026'da ABD destekli 100 milyon $'lık maden muhafız gücü kurmasını maden servetinin güvenlikleştirilmesinin örneği olarak anıyor.