Çin'in yapay zekâ hesabını artık şirket sözleşmesi ve Taipei yasası kısıyor

Gürültü takvimde, sinyal sözleşmede

Piyasanın baktığı tarih 10 Kasım. Pillsbury'nin 22 Ekim notuna göre istirak kuralı, yani kara listedeki şirketlerin %50 ve üzeri sahip olduğu yan kuruluşlara da lisans şartı getiren düzenleme, bildirim yayımlanmazsa o gün kendiliğinden yürürlüğe dönüyor. Hazine Bakanı Bessent 23 Eylül'de askının 10 Ocak 2027'ye uzayacağını söyledi, ama BIS uygulama bildirimini o tarihten bu yana yayımlamadı.

Bu uçurum büyük olasılıkla 10 Kasım'dan önce tek bir Federal Register bildirimiyle kapanacak bir prosedür sorunu. Asıl parametre 3 Kasım'da başka yerden geldi. AFP'nin aktardığı FT haberine göre Nvidia, 5 kişinin anlattığı bir kuralla bulut ortaklarından yeni sözleşmelerde hizmetlerinin en az %51'ini Çinli olmayan şirketlere satmasını istiyor.

Tedarikçi kendi ihracat rejimini yazıyor

Nvidia'nın şartı hiçbir yasaya dayanmıyor; şirket haberi 3 Kasım'da ne doğruladı ne yalanladı. Yaptığı açıklamada, Amerikan yongalarıyla kurulan veri merkezlerinin Amerikalı yapay zekâ geliştiricilerinin 1 numaralı dayanağı olduğunu söyledi. Bu, kısıtı lisans bürosundan 1 tedarikçinin satış sözleşmesine taşıyan bir hamle.

Haberin çıktığı 3 Kasım itibarıyla kural yalnızca yeni sözleşmelere uygulanıyor, mevcut anlaşmalara dokunmuyor. %51'in gelir, müşteri sayısı ya da hesap kapasitesi üzerinden mi ölçüleceği açıklanmadı; Asya'daki işletmecilerin bugünkü Çinli müşteri payı için de doğrulanmış 1 rakam yok. %51 eşiği, Çinli müşteri oranı yüksek bir işletmeciyi ya yeni müşteri bulmaya ya da Nvidia donanımından vazgeçmeye zorluyor.

Çin Dışişleri Sözcüsü Mao Ning 3 Kasım'da habere ilişkin bilgisi olmadığını söyledi ve 1 cümlelik ayrımcılık karşıtı çağrıyla yetindi. Pekin'in sert tepki vermemesi, 18–19 Kasım'daki Shenzhen APEC zirvesi öncesinde gerilimi tırmandırmama tercihiyle uyumlu.

Taipei boşluğu ceza kanunuyla kapatıyor

Tayvan Yasama Meclisi Ekonomi Komitesi 2 Kasım'da Dış Ticaret Kanunu değişikliğini dinledi. Tasarı, belirlenen entegre devrelerin, wafer malzemelerinin ve üretim ekipmanının Çin'e izinsiz ihracatına 10 yıla kadar hapis ve 5–10 milyon NT$ ceza getiriyor. Bugünkü liste esas olarak 12 kategori wafer ekipmanını kapsıyor.

Tetikleyici, ağustos 2026'daki Keelung davası. İddianameye göre Nvidia hızlandırıcılı 130 Supermicro sunucusunun 74'ü Çinli alıcılara ulaştı, savcılar 15 milyon $'ı aşan değerde 56 sunucuya el koydu. Rotaların yaklaşık 50'si Endonezya, 8'i Japonya ve Hong Kong üzerindendi. Mevcut kanun 12 ekipman kategorisinin dışındaki bitmiş sunucuyu açıkça kapsamadığı için dava güveni kötüye kullanma ve sahtecilik suçlamasıyla açıldı.

Caixin'in 5 Kasım tarihli haberine göre uzmanlar caydırıcılığı, yalnızca yongaya odaklanmayı ve şirketlere binecek uyum yükünü sorguladı. Tasarı henüz yasa değil; Ekonomi Bakanlığı teknik eşikleri ve kontrol listesini yayımlamadan 1 sevkiyat bile yeni kapsama girmiyor.

Pekin'in karşı kapısı itriyum

Çin'in elindeki karşılık yongada değil, Nisan 2025'ten beri lisansa bağlı 7 orta ve ağır nadir toprakta. Çin gümrük verisine dayanan SMM analizine göre Japonya eylülde Çin'in ihraç ettiği 110,1 ton itriyum oksitten yalnızca 4 ton aldı. Argus'a göre itriyum oksit Çin dışında kilo başına 1.150 $, Çin içinde 9 $.

Japonya Sanayi Bakanı Akazawa 3 Kasım'daki çevrim içi APEC toplantısında kritik mineral sevkiyatına keyfî kısıtlamaları eleştirdi. İtriyum hem jet motoru kaplamasında hem de yarı iletken ekipmanının ısıya dayanıklı kaplamasında kullanılıyor; yani Pekin'in kozu, Taipei ve Tokyo'nun yonga zincirine 1 halka geriden dokunuyor.

Sigorta merceği ve çürütücüler

Tasarı geçerse mal ve kâra el konulması, ağustos davasındaki 74 sunucu gibi üçüncü ülke aktarmalı sevkiyatlarda yük sigortası ve ticari alacak sigortası için yaptırım istisnası sorusunu açar. İncelenen 6 kaynakta bu sevkiyatlar için prim, teminat eşiği ya da istisna maddesine dair 1 rakam bile yok; sigorta kısıdı bu yüzden doğrulanamadı.

Birinci çürütücü, Nvidia'nın %51 şartını kasım içinde geri çekmesi ya da yazılı olarak yumuşatmasıdır. İkincisi, Tayvan tasarısının 2026 sonuna kadar komiteden çıkmamasıdır. Üçüncüsü, 18–19 Kasım Shenzhen zirvesinde ABD'nin Çinli müşterilere hesap erişimini genişleten bir taahhüt vermesidir.