İçeriğe geç
Açık mavi gökyüzü altında İstanbul'un Levent iş bölgesindeki yüksek ofis kuleleri

IV Makro Politika ve Borç Piyasaları·Analiz·Türkiye ve Çevresi

Dış risk primi daralıyor, yerel vade primi genişliyor

Türkiye'nin 5 yıllık CDS'i 3–12 Kasım'da 257'den 233 baz puana indi. Aynı günlerde 10 yıllık TL getirisi %33,00'ten %33,52'ye çıktı, 2 yıllık yerinde saydı. Dolar alacaklısı daha az korkuyor, lira tahvilini tutan daha çok.

Makro ve Borç Piyasaları Masası · 16 Kasım 2026 · 7 dk okuma · 13 kaynak

Talay Insight Analiz MasasıYZ destekli analiz, editör kontrolünden geçmiştirSorumlu yayıncı: Lu Apps LLCDoğruluk karnesiDüzeltme talebi

İstanbul'un finans ve bankacılık merkezlerinden Levent iş bölgesi, 7 Kasım 2011 — arşiv fotoğrafı, temsilîFotoğraf: Mimar77 / Wikimedia Commons · CC BY-SA 3.0 · boyutlandırıldı · Kaynak

Önemi

Gürültü: CDS'nin 24 baz puanlık düşüşü "Türkiye riski azalıyor" diye okunuyor; CDS yalnızca dolar borcunun riskini ölçüyor. Sinyal: 10 yıllık getiri 52 baz puan yükselirken 2 yıllık 10 baz puan geriledi. Uzun ucun yabancı alıcısı DİBS'ten çıkıyor, kalan yerli alıcı %36'lık politika faizinin altında eksi taşıma yapıyor. Ara hedefin %21'e çekilmesi bu alıcının indirim takvimine güvenini zayıflattı; yükselişin 31 baz puanı ise hedeften bir gün önce geldi.

Etkiler

  • 5 yıllık CDS 3–12 Kasım'da 257,22'den 232,93 baz puana indi. 10 yıllık getiri 4–13 Kasım'da %33,00'ten %33,52'ye çıktı (Talay hesabı: −24,3 ve +52 baz puan).
  • Yurt dışı yerleşikler 26–30 Ekim haftasında DİBS'ten 750,4 milyon $, son altı haftada 1,41 milyar $ çıktı. TL lehine türev pozisyonu ağustos sonundan beri 14,4 milyar $ azaldı.
  • Bulls Yatırım'ın 982 milyon TL'lik temerrüdü, yıl sonuna kadar dolan 26,5 milyar TL'lik banka dışı vadenin daha yüksek yerel faizle çevrileceğini gösteriyor.

Gürültü

CDS'nin 233'e inmesi Türkiye riskinin genel olarak azaldığını gösteriyor

Sinyal

Eğrinin uzun ucu kısa uçtan ayrıştı, vade primi açılıyor

Sinyal ve Gürültü ›

Dış risk primi daralıyor, yerel vade primi genişliyor haritası

Gürültü CDS'de, sinyal eğrinin uzun ucunda

Türkiye'nin 5 yıllık CDS'i 3 Kasım'da 257,22 baz puandı. CDS, ülkenin dolar borcunu sigortalamanın yıllık maliyeti. 12 Kasım'da 232,93'e indi; dokuz işlem gününde 24,3 baz puan düşüş (Talay hesabı). Manşet bunu "Türkiye riski azalıyor" diye okudu. Oysa CDS yalnızca dolar alacaklısının temerrüt korkusunu ölçüyor. 13 Kasım'a ait CDS gözlemi kaynakta yok; son veri 12 Kasım.

Lira tahvili tutan yatırımcı ters yönde fiyatlıyor. 10 yıllık TL getirisi 4 Kasım'da %33,00'tü, 13 Kasım'da %33,52'ye çıktı. Aynı günlerde 2 yıllık getiri %36,36'dan %36,26'ya indi. Eğri ters duruyor, yani kısa vade uzun vadeden fazla ödüyor. Ters eğrinin derinliği 336 baz puandan 274'e indi (Talay hesabı). Kısa uç indirim beklentisini koruyor; uzun uç ise süre riski için daha fazla ek getiri istiyor. Buna vade primi deniyor: yatırımcının uzun vadeli tahvil için istediği ek getiri.

1 · Tetikleyici yalnız ara hedef değil

TCMB 12 Kasım'da 2027 ara hedefini %15'ten %21'e, 2028 hedefini %9'dan %13,5'e çekti. Ertesi gün açıklanan ankette katılımcılar 2027 sonu için %23,57 bekledi. 10 yıllık getiri 13 Kasım'da 16 baz puan arttı.

Yükselişin büyük kısmı ise bir gün önce geldi. 10 yıllık getiri 11 Kasım'da %33,05'ten %33,36'ya, yani 31 baz puan sıçradı. Bloomberg HT, BDDK Başkanı'nın istifasını aynı hafta verdi; istifanın günü kaynakta net değil, doğrulanamadı. Hedef revizyonu uzun ucu kendi başına itmedi. Yerel yatırımcının kurumsal güven primi hedeften önce açılmıştı; hedef bu primi kalıcı hâle getirdi.

2 · Kısıt: uzun ucun yabancı alıcısı yok

Bağlayıcı kısıt, uzun vadeli lira kağıdını kimin taşıyacağı. GCM Yatırım'ın derlediği TCMB verisine göre yurt dışı yerleşikler 26–30 Ekim haftasında DİBS'ten 750,4 milyon $ çıktı. Son altı haftadaki çıkış 1,41 milyar $. Yılbaşından 30 Ekim'e kadarki net giriş 802,8 milyon $'a geriledi. Bu veri iki hafta eski; 6 Kasım haftasının DİBS rakamı bu gece doğrulanamadı.

Yabancı lirayı tamamen terk etmedi, ama vadeyi kısalttı. Bloomberg HT'ye göre yabancıların TL lehine türev pozisyonu ağustos sonundan beri 14,4 milyar $ azaldı. 12 ay sonrası dolar beklentisi 60,77; 13 Kasım'daki 50,35'lik kura göre bu yaklaşık %20,7 değer kaybı (Talay hesabı). 2 yıllık %36,26'lık getiri bu kaybın 15,6 puan üstünde kalıyor. 10 yıllıkta fark 12,8 puana iniyor ve üstüne süre riski biniyor (Talay hesabı). Taşıma yatırımcısı için kısa uç daha cazip.

Uzun ucun kalan alıcısı yerli bilançolar. Politika faizi %36, gecelik borç verme faizi %39. Bu seviyeden fonlanan bir bilanço için %33,52'lik 10 yıllık tahvil bugün eksi taşıma demek. Bu alıcı tahvili ancak indirim takvimine güvendiği ölçüde tutar. Ankette 12 ay sonrası politika faizi beklentisi %28,90. Ara hedef yükselince bu takvim belirsizleşti ve yerli alıcı daha yüksek getiri istedi.

3 · Zincir banka dışı borçlanmaya uzanıyor

Uzun uçtaki fiyat, özel sektörün borçlanma maliyetine taban oluşturuyor. Bulls Yatırım 13 Kasım'da 982 milyon TL nominal, %42,75 basit faizli bonosunu ödeyemedi. SPK şirketin faaliyetini 21 Ekim'den beri durdurmuştu. Endeks24'e göre 22 Eylül'de Uşak Seramik, 5 Ekim'de Tera Yatırım Bankası ödeme aksatmıştı. Fon krizinden sonraki iki haftada haftalık ihraç sayısı 36 haftalık ortalamanın %54,4 altına indi.

TCMB 26 Ekim'de bir vana açtı. Yıl sonuna kadar vadesi dolan banka dışı tahvili ödemek için verilen TL kredi büyüme sınırına takılmıyor. Bakan Şimşek'e göre yıl sonuna kadar 26,5 milyar TL vade doluyor; piyasanın toplamı yaklaşık 1 trilyon TL. Vana yalnızca bankadan kredi bulan ihraççıyı kurtarıyor. Yeniden fiyatlanan uzun uç, bu kredinin de faizini yükseltiyor.

Sonuç şu: temerrüt riski dış primden çıkıp yerel kredi makasına taşınıyor. Dolar alacaklısı rezervin toparlandığını görüyor; swap hariç net rezerv 6 Kasım haftasında 27,44 milyar $'a çıktı. Lira alacaklısı ise küçük ihraççıların çevirme riskini ve indirim takviminin uzamasını fiyatlıyor. İki prim aynı ülkeye ait, ama farklı yatırımcının bilançosunda duruyor.

Türkiye etkisi ve çürütücü

Ayrışma sürerse Hazine ve şirketler dış borcu daha ucuza, lira borcunu daha pahalıya çevirir. Bu fark, döviz cinsi borçlanmayı yeniden cazip kılar ve kur riskini özel sektör bilançosuna geri taşır. 10 Aralık PPK kararı bu zincirin ilk testi.

Okuma üç gelişmeyle çürür. 19 Kasım'daki haftalık menkul kıymet verisinde yabancı DİBS'e art arda net giriş yaparsa uzun uç düşer. Swap hariç net rezerv 30 milyar $'ı aşarsa dış prim iç prime de yansır. CDS yeniden 250 baz puanın üstüne çıkarsa, 3–12 Kasım düşüşü bir risk azalması değil, likidite etkisi olarak okunmalı.

Olasılıklar

Senaryolar

SenaryoOlasılıkTetikleyiciPiyasa etkisi
H1Ayrışma sürer%55Yabancı DİBS'e dönmez, aralık PPK'da indirim 100 baz puanı geçmezCDS 225–245 baz puanda kalır, 10 yıllık %33–34 bandında takılır, banka dışı ihraççıların çevirme maliyeti yükselir
H2Ayrışma kapanır%3019 Kasım ve sonraki haftalık verilerde yabancı DİBS'e net giriş, swap hariç net rezerv 30 milyar $ üstüDış prim düşüşü uzun uca geçer, ters eğri yeniden derinleşmeden 10 yıllık %33'ün altına iner
H3İki prim birlikte bozulur%15Banka dışı temerrütler fon soruşturması dışına yayılır ya da kur 52'yi aşarCDS 250 baz puanın üstüne döner, 10 yıllık %34'ü aşar, kısa uçtaki yabancı da çıkar

Modül A

Kısıt Matrisi

YAPISAL ORT. 3,7 · OPERASYONEL ORT. 2,7Yapısal kısıtlar baskın: sonuç, aktörlerin tercihlerinden çok bu sınırlarla belirlenir.

Yapısal kısıtlarkalıcı · iradeden bağımsız

  • Uzun ucun yabancı alıcısı yok

    4/5

    Yurt dışı yerleşikler son altı haftada DİBS'ten 1,41 milyar $ çıktı (30 Ekim'e kadar); TL lehine türev pozisyonu ağustos sonundan beri 14,4 milyar $ azaldı.

  • Politika faizi uzun getirinin üstünde · Türkiye

    4/5

    Politika faizi %36, gecelik borç verme %39; 10 yıllık %33,52. Yerli alıcı uzun kağıdı eksi taşımayla tutuyor ve indirim takvimine bağımlı.

  • Ara hedefin yukarı kayması · Türkiye

    3/5

    TCMB 12 Kasım'da 2027 ara hedefini %15'ten %21'e çekti; ankette 2027 sonu beklentisi %23,57 ve 12 ay sonrası faiz beklentisi %28,90.

Operasyonel sürtünmegeçici · zamanla çözülür

  • Banka dışı ihraç piyasası daraldı haftalar

    3/5

    Fon krizinden sonra haftalık ihraç sayısı ortalamanın %54,4 altına indi; Bulls Yatırım 13 Kasım'da 982 milyon TL'lik bonoyu ödeyemedi.

  • Yıl sonu vade yığılması haftalar

    3/5

    Yıl sonuna kadar 26,5 milyar TL banka dışı tahvil vadesi doluyor; TCMB muafiyeti yalnızca banka kredisine erişen ihraççıya yarıyor.

  • Veri boşluğu günler

    2/5

    13 Kasım CDS gözlemi kaynakta yok; 6 Kasım haftasının yabancı DİBS rakamı doğrulanamadı. Ayrışmanın ölçümü iki eksik seriye dayanıyor.

Modül B

Sinyal ve Gürültü

SİNYAL %57 · GÜRÜLTÜ %43

Modül C

Varlık Sınıfı ve Pozisyonlama Çıkarımları

Varlık sınıfıMaruziyetAktarım kanalıH1H2H3BeklenenKanaatVadeİzlenecek
Egemen borçTL cinsi uzun vadeli devlet tahviliYabancı alıcı yokken vade primi yerli bilançonun indirim beklentisine bağlı−++−−−0,25●●●0–3 ayHaftalık yabancı DİBS akımı ve 10 Aralık PPK kararı
Egemen borçTL cinsi kısa vadeli devlet tahviliTaşıma getirisi beklenen kur kaybının üstünde, yabancı bu uçta kalıyor++−−+0,55●●●0–3 ay2 yıllık getiri ve 12 ay sonrası dolar beklentisi
KrediTürkiye egemen risk primiRezerv toparlanması dolar alacaklısının temerrüt korkusunu azaltıyor++−−+0,55●●●0–3 ay5 yıllık CDS'in 250 baz puan eşiği ve swap hariç net rezerv
KrediBanka dışı özel sektör borçlanma araçlarıYıl sonu vadeleri daha yüksek yerel faizle çevriliyor, ihraç hacmi daralmış−+−−−0,55●●●0–3 ayHaftalık ihraç sayısı ve KAP itfa yapılmadı bildirimleri
DövizTürk lirası kuruKısa uçtaki taşıma kuru destekliyor, türev pozisyonu ise azalıyor0+−−0,00●●●3–12 ayUSD/TRY'nin 52 eşiği ve TL lehine türev pozisyonu

Okuma: ++ güçlü yapısal destek · + destek · 0 nötr · − baskı · −− güçlü baskı. “Beklenen”, senaryo olasılıklarıyla ağırlıklandırılmış yöndür. H1: Ayrışma sürer · H2: Ayrışma kapanır · H3: İki prim birlikte bozulur.

Varlık sınıfı düzeyinde, senaryoya koşullu genel analizdir. Belirli bir menkul kıymet, fiyat hedefi ya da işlem zamanlaması içermez; kişiye özel yatırım tavsiyesi değildir (6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu).

İkinci tur etkiler

Peki sonra ne olur?

Başlangıç

5 yıllık CDS 3–12 Kasım'da 24,3 baz puan düşerken 10 yıllık TL getirisi 4–13 Kasım'da 52 baz puan yükseldi, 2 yıllık 10 baz puan geriledi.

  1. 1

    Faiz patikası ve portföy akımıhaftalar içinde

    Ara hedef %21'e kayınca piyasa aralık indirimini küçük fiyatlar; yabancı kısa uçta ve türevde kalır, uzun DİBS'e dönmez ve 10 yıllık %33–34 bandında takılır.

    İzlenecek: 19 Kasım haftalık menkul kıymet verisinde yabancı DİBS kalemi ve 10 Aralık PPK kararı

  2. 2

    Banka dışı borçlanmahaftalar içinde

    Uzun uç yüksek kaldıkça bankalar kredi faizini bu tabana göre kurar. Banka dışı ihraççılar yıl sonuna kadar dolan 26,5 milyar TL'yi daha pahalı krediyle çevirir ya da çeviremez.

    İzlenecek: Haftalık özel sektör borçlanma aracı ihraç sayısı ve KAP'taki itfa yapılmadı bildirimleri

  3. 3

    Kredi ve kur riskiaylar içinde

    Temerrüt riski dış primden yerel kredi makasına taşınır; CDS düşük kalırken şirketler döviz cinsi borçlanmaya yönelir ve kur riski özel sektör bilançosuna geri döner.

    İzlenecek: Ocak 2027 PPK kararı ve TCMB kısa vadeli dış borç verisinde özel sektör kalemi

Zinciri kıran

Yabancı DİBS'e art arda net giriş yapar ve swap hariç net rezerv 30 milyar $'ı aşarsa uzun uç düşer; ayrışma ilk adımda kapanır.

Tetikleyiciler

İzlenecek eşikler

GöstergeEşikBugünAnlamı
Türkiye 5 yıllık CDS> 250—CDS 250 baz puanı yeniden aşarsa 3–12 Kasım düşüşü risk azalması değil likidite etkisiydi; ayrışma tezi çöker
Türkiye 10 yıllık getiri> %34—10 yıllık %34'ü aşarsa vade primi politika faizine yaklaşır, banka dışı borç çevirme maliyeti sıçrar
USD/TRY> 5250,37Kur 51,61'lik yıl sonu beklentisini aşıp 52'ye çıkarsa taşıma getirisi erir, kısa uçtaki yabancı da çıkar

Kaynaklar

  1. Investing.com — Turkey CDS 5 Years USD Historical Data
  2. Investing.com — Turkey 10-Year Bond Yield Historical Data
  3. Investing.com — Turkey 2-Year Bond Yield Historical Data
  4. Investing.com — USD/TRY Historical Data
  5. GCM Yatırım — 26-30 Ekim haftalık menkul kıymet istatistikleri
  6. Bloomberg HT — Yabancıların TL lehine türev pozisyonu ağustos sonundan bu yana 14,4 milyar dolar azaldı
  7. Bloomberg HT — 7 başlıkta geçen hafta
  8. Euronews Türkçe — Piyasanın yıl sonu enflasyon beklentisi yüzde 30'u aştı
  9. Capital — Merkez Bankası'nın ekim 2026 faiz kararı belli oldu
  10. Dünya — Merkez Bankası rezervlerinde üç haftalık düşüş sona erdi
  11. CNBC-e — Bulls Yatırım, 982 milyon liralık bono ödemesini gerçekleştiremedi
  12. Hürriyet Daily News — Central bank moves to support corporate bond market liquidity
  13. Endeks24 — Borçlanma aracı ihraç sayısı fon krizinden sonra yarıya indi
Paylaş

Kaynak ve doğrulama kuralları: metodoloji · Hata bildirimi: iletişim

İlgili raporlar