
IV Makro Politika ve Borç Piyasaları·Analiz·Türkiye ve Çevresi
Dış risk primi daralıyor, yerel vade primi genişliyor
Türkiye'nin 5 yıllık CDS'i 3–12 Kasım'da 257'den 233 baz puana indi. Aynı günlerde 10 yıllık TL getirisi %33,00'ten %33,52'ye çıktı, 2 yıllık yerinde saydı. Dolar alacaklısı daha az korkuyor, lira tahvilini tutan daha çok.
Makro ve Borç Piyasaları Masası · 16 Kasım 2026 · 7 dk okuma · 13 kaynak
Talay Insight Analiz MasasıYZ destekli analiz, editör kontrolünden geçmiştirSorumlu yayıncı: Lu Apps LLCDoğruluk karnesiDüzeltme talebi
Önemi
Gürültü: CDS'nin 24 baz puanlık düşüşü "Türkiye riski azalıyor" diye okunuyor; CDS yalnızca dolar borcunun riskini ölçüyor. Sinyal: 10 yıllık getiri 52 baz puan yükselirken 2 yıllık 10 baz puan geriledi. Uzun ucun yabancı alıcısı DİBS'ten çıkıyor, kalan yerli alıcı %36'lık politika faizinin altında eksi taşıma yapıyor. Ara hedefin %21'e çekilmesi bu alıcının indirim takvimine güvenini zayıflattı; yükselişin 31 baz puanı ise hedeften bir gün önce geldi.
Etkiler
- 5 yıllık CDS 3–12 Kasım'da 257,22'den 232,93 baz puana indi. 10 yıllık getiri 4–13 Kasım'da %33,00'ten %33,52'ye çıktı (Talay hesabı: −24,3 ve +52 baz puan).
- Yurt dışı yerleşikler 26–30 Ekim haftasında DİBS'ten 750,4 milyon $, son altı haftada 1,41 milyar $ çıktı. TL lehine türev pozisyonu ağustos sonundan beri 14,4 milyar $ azaldı.
- Bulls Yatırım'ın 982 milyon TL'lik temerrüdü, yıl sonuna kadar dolan 26,5 milyar TL'lik banka dışı vadenin daha yüksek yerel faizle çevrileceğini gösteriyor.
Gürültü
CDS'nin 233'e inmesi Türkiye riskinin genel olarak azaldığını gösteriyor
Sinyal
Eğrinin uzun ucu kısa uçtan ayrıştı, vade primi açılıyor
Gürültü CDS'de, sinyal eğrinin uzun ucunda
Türkiye'nin 5 yıllık CDS'i 3 Kasım'da 257,22 baz puandı. CDS, ülkenin dolar borcunu sigortalamanın yıllık maliyeti. 12 Kasım'da 232,93'e indi; dokuz işlem gününde 24,3 baz puan düşüş (Talay hesabı). Manşet bunu "Türkiye riski azalıyor" diye okudu. Oysa CDS yalnızca dolar alacaklısının temerrüt korkusunu ölçüyor. 13 Kasım'a ait CDS gözlemi kaynakta yok; son veri 12 Kasım.
Lira tahvili tutan yatırımcı ters yönde fiyatlıyor. 10 yıllık TL getirisi 4 Kasım'da %33,00'tü, 13 Kasım'da %33,52'ye çıktı. Aynı günlerde 2 yıllık getiri %36,36'dan %36,26'ya indi. Eğri ters duruyor, yani kısa vade uzun vadeden fazla ödüyor. Ters eğrinin derinliği 336 baz puandan 274'e indi (Talay hesabı). Kısa uç indirim beklentisini koruyor; uzun uç ise süre riski için daha fazla ek getiri istiyor. Buna vade primi deniyor: yatırımcının uzun vadeli tahvil için istediği ek getiri.
1 · Tetikleyici yalnız ara hedef değil
TCMB 12 Kasım'da 2027 ara hedefini %15'ten %21'e, 2028 hedefini %9'dan %13,5'e çekti. Ertesi gün açıklanan ankette katılımcılar 2027 sonu için %23,57 bekledi. 10 yıllık getiri 13 Kasım'da 16 baz puan arttı.
Yükselişin büyük kısmı ise bir gün önce geldi. 10 yıllık getiri 11 Kasım'da %33,05'ten %33,36'ya, yani 31 baz puan sıçradı. Bloomberg HT, BDDK Başkanı'nın istifasını aynı hafta verdi; istifanın günü kaynakta net değil, doğrulanamadı. Hedef revizyonu uzun ucu kendi başına itmedi. Yerel yatırımcının kurumsal güven primi hedeften önce açılmıştı; hedef bu primi kalıcı hâle getirdi.
2 · Kısıt: uzun ucun yabancı alıcısı yok
Bağlayıcı kısıt, uzun vadeli lira kağıdını kimin taşıyacağı. GCM Yatırım'ın derlediği TCMB verisine göre yurt dışı yerleşikler 26–30 Ekim haftasında DİBS'ten 750,4 milyon $ çıktı. Son altı haftadaki çıkış 1,41 milyar $. Yılbaşından 30 Ekim'e kadarki net giriş 802,8 milyon $'a geriledi. Bu veri iki hafta eski; 6 Kasım haftasının DİBS rakamı bu gece doğrulanamadı.
Yabancı lirayı tamamen terk etmedi, ama vadeyi kısalttı. Bloomberg HT'ye göre yabancıların TL lehine türev pozisyonu ağustos sonundan beri 14,4 milyar $ azaldı. 12 ay sonrası dolar beklentisi 60,77; 13 Kasım'daki 50,35'lik kura göre bu yaklaşık %20,7 değer kaybı (Talay hesabı). 2 yıllık %36,26'lık getiri bu kaybın 15,6 puan üstünde kalıyor. 10 yıllıkta fark 12,8 puana iniyor ve üstüne süre riski biniyor (Talay hesabı). Taşıma yatırımcısı için kısa uç daha cazip.
Uzun ucun kalan alıcısı yerli bilançolar. Politika faizi %36, gecelik borç verme faizi %39. Bu seviyeden fonlanan bir bilanço için %33,52'lik 10 yıllık tahvil bugün eksi taşıma demek. Bu alıcı tahvili ancak indirim takvimine güvendiği ölçüde tutar. Ankette 12 ay sonrası politika faizi beklentisi %28,90. Ara hedef yükselince bu takvim belirsizleşti ve yerli alıcı daha yüksek getiri istedi.
3 · Zincir banka dışı borçlanmaya uzanıyor
Uzun uçtaki fiyat, özel sektörün borçlanma maliyetine taban oluşturuyor. Bulls Yatırım 13 Kasım'da 982 milyon TL nominal, %42,75 basit faizli bonosunu ödeyemedi. SPK şirketin faaliyetini 21 Ekim'den beri durdurmuştu. Endeks24'e göre 22 Eylül'de Uşak Seramik, 5 Ekim'de Tera Yatırım Bankası ödeme aksatmıştı. Fon krizinden sonraki iki haftada haftalık ihraç sayısı 36 haftalık ortalamanın %54,4 altına indi.
TCMB 26 Ekim'de bir vana açtı. Yıl sonuna kadar vadesi dolan banka dışı tahvili ödemek için verilen TL kredi büyüme sınırına takılmıyor. Bakan Şimşek'e göre yıl sonuna kadar 26,5 milyar TL vade doluyor; piyasanın toplamı yaklaşık 1 trilyon TL. Vana yalnızca bankadan kredi bulan ihraççıyı kurtarıyor. Yeniden fiyatlanan uzun uç, bu kredinin de faizini yükseltiyor.
Sonuç şu: temerrüt riski dış primden çıkıp yerel kredi makasına taşınıyor. Dolar alacaklısı rezervin toparlandığını görüyor; swap hariç net rezerv 6 Kasım haftasında 27,44 milyar $'a çıktı. Lira alacaklısı ise küçük ihraççıların çevirme riskini ve indirim takviminin uzamasını fiyatlıyor. İki prim aynı ülkeye ait, ama farklı yatırımcının bilançosunda duruyor.
Türkiye etkisi ve çürütücü
Ayrışma sürerse Hazine ve şirketler dış borcu daha ucuza, lira borcunu daha pahalıya çevirir. Bu fark, döviz cinsi borçlanmayı yeniden cazip kılar ve kur riskini özel sektör bilançosuna geri taşır. 10 Aralık PPK kararı bu zincirin ilk testi.
Okuma üç gelişmeyle çürür. 19 Kasım'daki haftalık menkul kıymet verisinde yabancı DİBS'e art arda net giriş yaparsa uzun uç düşer. Swap hariç net rezerv 30 milyar $'ı aşarsa dış prim iç prime de yansır. CDS yeniden 250 baz puanın üstüne çıkarsa, 3–12 Kasım düşüşü bir risk azalması değil, likidite etkisi olarak okunmalı.
Olasılıklar
Senaryolar
| Senaryo | Olasılık | Tetikleyici | Piyasa etkisi |
|---|---|---|---|
| H1Ayrışma sürer | %55 | Yabancı DİBS'e dönmez, aralık PPK'da indirim 100 baz puanı geçmez | CDS 225–245 baz puanda kalır, 10 yıllık %33–34 bandında takılır, banka dışı ihraççıların çevirme maliyeti yükselir |
| H2Ayrışma kapanır | %30 | 19 Kasım ve sonraki haftalık verilerde yabancı DİBS'e net giriş, swap hariç net rezerv 30 milyar $ üstü | Dış prim düşüşü uzun uca geçer, ters eğri yeniden derinleşmeden 10 yıllık %33'ün altına iner |
| H3İki prim birlikte bozulur | %15 | Banka dışı temerrütler fon soruşturması dışına yayılır ya da kur 52'yi aşar | CDS 250 baz puanın üstüne döner, 10 yıllık %34'ü aşar, kısa uçtaki yabancı da çıkar |
Modül A
Kısıt Matrisi
YAPISAL ORT. 3,7 · OPERASYONEL ORT. 2,7Yapısal kısıtlar baskın: sonuç, aktörlerin tercihlerinden çok bu sınırlarla belirlenir.
Yapısal kısıtlarkalıcı · iradeden bağımsız
Uzun ucun yabancı alıcısı yok
4/5Yurt dışı yerleşikler son altı haftada DİBS'ten 1,41 milyar $ çıktı (30 Ekim'e kadar); TL lehine türev pozisyonu ağustos sonundan beri 14,4 milyar $ azaldı.
Politika faizi uzun getirinin üstünde · Türkiye
4/5Politika faizi %36, gecelik borç verme %39; 10 yıllık %33,52. Yerli alıcı uzun kağıdı eksi taşımayla tutuyor ve indirim takvimine bağımlı.
Ara hedefin yukarı kayması · Türkiye
3/5TCMB 12 Kasım'da 2027 ara hedefini %15'ten %21'e çekti; ankette 2027 sonu beklentisi %23,57 ve 12 ay sonrası faiz beklentisi %28,90.
Operasyonel sürtünmegeçici · zamanla çözülür
Banka dışı ihraç piyasası daraldı haftalar
3/5Fon krizinden sonra haftalık ihraç sayısı ortalamanın %54,4 altına indi; Bulls Yatırım 13 Kasım'da 982 milyon TL'lik bonoyu ödeyemedi.
Yıl sonu vade yığılması haftalar
3/5Yıl sonuna kadar 26,5 milyar TL banka dışı tahvil vadesi doluyor; TCMB muafiyeti yalnızca banka kredisine erişen ihraççıya yarıyor.
Veri boşluğu günler
2/513 Kasım CDS gözlemi kaynakta yok; 6 Kasım haftasının yabancı DİBS rakamı doğrulanamadı. Ayrışmanın ölçümü iki eksik seriye dayanıyor.
Modül B
Sinyal ve Gürültü
SİNYAL %57 · GÜRÜLTÜ %43
- GÜRÜLTÜ
CDS'nin 233'e inmesi Türkiye riskinin genel olarak azaldığını gösteriyor
CDS 3–12 Kasım'da 257,22'den 232,93'e indi; aynı dönemde 10 yıllık TL getirisi %33,00'ten %33,52'ye çıktı. CDS yalnızca dolar borcunun temerrüt riskini ölçüyor.
Veri: Türkiye 5 yıllık CDS ›Investing.com — Turkey CDS 5 Years USD Historical Data
- SİNYAL
Eğrinin uzun ucu kısa uçtan ayrıştı, vade primi açılıyor
4–13 Kasım'da 10 yıllık 52 baz puan yükseldi, 2 yıllık %36,36'dan %36,26'ya indi; ters eğrinin derinliği 336 baz puandan 274'e daraldı (Talay hesabı).
Veri: Türkiye 10 yıllık getiri ›Investing.com — Turkey 2-Year Bond Yield Historical Data
- SİNYAL
Uzun ucun yabancı alıcısı çekiliyor
Yurt dışı yerleşikler 26–30 Ekim haftasında DİBS'ten 750,4 milyon $, son altı haftada 1,41 milyar $ çıktı.
GCM Yatırım — 26-30 Ekim haftalık menkul kıymet istatistikleri
- SİNYAL
Yabancı lirada vadeyi kısalttı
TL lehine türev pozisyonu ağustos sonundan beri 14,4 milyar $ azaldı; 2 yıllık getiri beklenen %20,7 değer kaybının 15,6 puan üstünde (Talay hesabı).
Veri: USD/TRY ›Bloomberg HT — Yabancıların TL lehine türev pozisyonu ağustos sonundan bu yana 14,4 milyar dolar azaldı
- GÜRÜLTÜ
Getiri artışını yalnızca ara hedef revizyonu tetikledi
10 yıllık getiri hedef açıklanmadan bir gün önce, 11 Kasım'da %33,05'ten %33,36'ya çıktı; 13 Kasım'daki artış 16 baz puanda kaldı.
Veri: Türkiye 10 yıllık getiri ›Investing.com — Turkey 10-Year Bond Yield Historical Data
- SİNYAL
Yerel kredi riski küçük ihraççılarda birikiyor
Bulls Yatırım 13 Kasım'da 982 milyon TL nominal, %42,75 faizli bonoyu ödeyemedi; yıl sonuna kadar 26,5 milyar TL vade doluyor.
CNBC-e — Bulls Yatırım, 982 milyon liralık bono ödemesini gerçekleştiremedi
- GÜRÜLTÜ
Rezervin 27,44 milyar $'a dönmesi lira tahviline de güven getirdi
Swap hariç net rezerv 6 Kasım haftasında 24,28'den 27,44 milyar $'a çıktı; aynı hafta 10 yıllık getiri düşmedi, 13 Kasım'a kadar yükseldi.
Dünya — Merkez Bankası rezervlerinde üç haftalık düşüş sona erdi
Modül C
Varlık Sınıfı ve Pozisyonlama Çıkarımları
| Varlık sınıfı | Maruziyet | Aktarım kanalı | H1 | H2 | H3 | Beklenen | Kanaat | Vade | İzlenecek |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Egemen borç | TL cinsi uzun vadeli devlet tahvili | Yabancı alıcı yokken vade primi yerli bilançonun indirim beklentisine bağlı | − | ++ | −− | −0,25 | ●●● | 0–3 ay | Haftalık yabancı DİBS akımı ve 10 Aralık PPK kararı |
| Egemen borç | TL cinsi kısa vadeli devlet tahvili | Taşıma getirisi beklenen kur kaybının üstünde, yabancı bu uçta kalıyor | + | + | −− | +0,55 | ●●● | 0–3 ay | 2 yıllık getiri ve 12 ay sonrası dolar beklentisi |
| Kredi | Türkiye egemen risk primi | Rezerv toparlanması dolar alacaklısının temerrüt korkusunu azaltıyor | + | + | −− | +0,55 | ●●● | 0–3 ay | 5 yıllık CDS'in 250 baz puan eşiği ve swap hariç net rezerv |
| Kredi | Banka dışı özel sektör borçlanma araçları | Yıl sonu vadeleri daha yüksek yerel faizle çevriliyor, ihraç hacmi daralmış | − | + | −− | −0,55 | ●●● | 0–3 ay | Haftalık ihraç sayısı ve KAP itfa yapılmadı bildirimleri |
| Döviz | Türk lirası kuru | Kısa uçtaki taşıma kuru destekliyor, türev pozisyonu ise azalıyor | 0 | + | −− | 0,00 | ●●● | 3–12 ay | USD/TRY'nin 52 eşiği ve TL lehine türev pozisyonu |
İkinci tur etkiler
Peki sonra ne olur?
Başlangıç
5 yıllık CDS 3–12 Kasım'da 24,3 baz puan düşerken 10 yıllık TL getirisi 4–13 Kasım'da 52 baz puan yükseldi, 2 yıllık 10 baz puan geriledi.
- 1
Faiz patikası ve portföy akımıhaftalar içinde
Ara hedef %21'e kayınca piyasa aralık indirimini küçük fiyatlar; yabancı kısa uçta ve türevde kalır, uzun DİBS'e dönmez ve 10 yıllık %33–34 bandında takılır.
İzlenecek: 19 Kasım haftalık menkul kıymet verisinde yabancı DİBS kalemi ve 10 Aralık PPK kararı
- 2
Banka dışı borçlanmahaftalar içinde
Uzun uç yüksek kaldıkça bankalar kredi faizini bu tabana göre kurar. Banka dışı ihraççılar yıl sonuna kadar dolan 26,5 milyar TL'yi daha pahalı krediyle çevirir ya da çeviremez.
İzlenecek: Haftalık özel sektör borçlanma aracı ihraç sayısı ve KAP'taki itfa yapılmadı bildirimleri
- 3
Kredi ve kur riskiaylar içinde
Temerrüt riski dış primden yerel kredi makasına taşınır; CDS düşük kalırken şirketler döviz cinsi borçlanmaya yönelir ve kur riski özel sektör bilançosuna geri döner.
İzlenecek: Ocak 2027 PPK kararı ve TCMB kısa vadeli dış borç verisinde özel sektör kalemi
Zinciri kıran
Yabancı DİBS'e art arda net giriş yapar ve swap hariç net rezerv 30 milyar $'ı aşarsa uzun uç düşer; ayrışma ilk adımda kapanır.
Tetikleyiciler
İzlenecek eşikler
| Gösterge | Eşik | Bugün | Anlamı |
|---|---|---|---|
| Türkiye 5 yıllık CDS | > 250 | — | CDS 250 baz puanı yeniden aşarsa 3–12 Kasım düşüşü risk azalması değil likidite etkisiydi; ayrışma tezi çöker |
| Türkiye 10 yıllık getiri | > %34 | — | 10 yıllık %34'ü aşarsa vade primi politika faizine yaklaşır, banka dışı borç çevirme maliyeti sıçrar |
| USD/TRY | > 52 | 50,37 | Kur 51,61'lik yıl sonu beklentisini aşıp 52'ye çıkarsa taşıma getirisi erir, kısa uçtaki yabancı da çıkar |
Kaynaklar
- Investing.com — Turkey CDS 5 Years USD Historical Data
- Investing.com — Turkey 10-Year Bond Yield Historical Data
- Investing.com — Turkey 2-Year Bond Yield Historical Data
- Investing.com — USD/TRY Historical Data
- GCM Yatırım — 26-30 Ekim haftalık menkul kıymet istatistikleri
- Bloomberg HT — Yabancıların TL lehine türev pozisyonu ağustos sonundan bu yana 14,4 milyar dolar azaldı
- Bloomberg HT — 7 başlıkta geçen hafta
- Euronews Türkçe — Piyasanın yıl sonu enflasyon beklentisi yüzde 30'u aştı
- Capital — Merkez Bankası'nın ekim 2026 faiz kararı belli oldu
- Dünya — Merkez Bankası rezervlerinde üç haftalık düşüş sona erdi
- CNBC-e — Bulls Yatırım, 982 milyon liralık bono ödemesini gerçekleştiremedi
- Hürriyet Daily News — Central bank moves to support corporate bond market liquidity
- Endeks24 — Borçlanma aracı ihraç sayısı fon krizinden sonra yarıya indi
Kaynak ve doğrulama kuralları: metodoloji · Hata bildirimi: iletişim
İlgili raporlar
IVMakro ve Borç·Analiz·Amerika
Güvenli borcun arzı büyüdükçe riskli egemenler resmî kasaya kayıyor
ABD'de 20 yıllık getiri %5,52 ile 30 yıllığı geçti, Almanya 2027 için 210,4 milyar euro yeni borç onayladı. Güvenli borç pahalılaşırken Arjantin ve Kolombiya piyasaya çıkamıyor; finansman IMF'ye, takasa ve Çin hattına kayıyor.
Makro ve Borç Piyasaları Masası · 16 Kasım 2026 · 7 dk
IVMakro ve Borç·Analiz·Türkiye ve Çevresi
Beklentiler yüzde 30'u aştı, dezenflasyonun kilidi ocak endekslemesinde
TCMB'nin 13 Kasım'da yayımladığı ankette yıl sonu enflasyon beklentisi %30,04'e, 12 ay sonrası dolar beklentisi 60,77 liraya çıktı. Piyasa 2027 sonu için %23,57 bekliyor; yeni ara hedef %21.
Türkiye ve Çevresi Masası · 15 Kasım 2026 · 7 dk
IVMakro ve Borç·Analiz·Amerika
Getiri artışını enflasyon değil reel faiz taşıyor, dolar rejimi tamponu daraltıyor
ABD 10 yıllık getirisi 6–13 Kasım arasında 29 baz puan artıp %5,15'e çıktı. Aynı sürede 10 yıllık reel getiri 23 baz puan yükseldi, başabaş enflasyon ise %2,22'den %2,24'e ancak kıpırdadı. Dolar endeksi Nisan 2025'ten beri zirvede, yen 160 sınırında.
Makro ve Borç Piyasaları Masası · 15 Kasım 2026 · 8 dk