Merkez bankaları kurtarıcı olmayı reddediyor, borç primi maliyeye kalıyor

Gürültü büyüme revizyonu, sinyal kurtarıcının yokluğu

IMF'nin 13 Ekim'deki Dünya Ekonomik Görünüm raporu manşette olumlu okundu: 2026 küresel büyüme tahmini temmuzdaki %3,0'dan %3,1'e çıktı. Fortune'a göre aynı raporda büyümenin %95'ini artık 32 ülke üretiyor, nisanda bu sayı 54'tü. Yukarı revizyonun tabanı 6 ayda daraldı; ABD ile Çin yapay zekâ ekipmanı ithalatındaki net talebin dörtte üçünden fazlasını taşıyor.

Asıl haber 13–14 Ekim'de merkez bankalarından geldi. Reuters'a göre Lagarde 14 Ekim'de Bangkok'ta Fransa'nın borçlanma maliyetindeki yükselişin birinci çözümünün Fransa'nın kendi maliye politikası olduğunu söyledi. Williams 13 Ekim'de Bloomberg'e 2026'da bir artırımın daha uygun olabileceğini, 2027'de ek artırım için neden görmediğini anlattı. İki mesaj tek bir çizgide birleşiyor: 2 büyük merkez bankası, egemen borcun fiyatını kendi bilançosuyla düzeltmeyeceğini söylüyor.

Paris'in kısıtı TPI'nin şartları

TPI, ECB'nin para politikası aktarımını bozan getiri sıçramalarında tahvil alabildiği araçtır ve 2022'de kurulduğundan beri hiç kullanılmadı. ActionForex'e göre Lagarde 14 Ekim'de müdahaleyi açıkça dışlamadı ama piyasa beklentisini geri itti. Euronews'e göre Fransa'nın borcu ikinci çeyrekte 3,6 trilyon euroyla GSYH'nin %119'una çıktı, 2026 açığı %5,4 bekleniyor ve 2027 için 340 milyar euroluk ihraç planlanıyor.

France 24'e göre Ulusal Meclis 13 Ekim'de 2027 bütçesini görüşmeye başladı; hükümet 43 milyar euroluk tasarrufla açığı %5'e indirmek istiyor ama mecliste çoğunluğu yok. Hükümet aynı hafta 10 milyon varillik stratejik dizel stoğunu maliyetine satma kararı aldı, yani bir yandan tasarruf ararken öbür yandan fiyat müdahalesine para harcıyor. Getiri farkının 152 baz puandan daralması için Lagarde'ın gösterdiği tek kanal bu bütçe sürecinden geçiyor.

Burada 4 yıllık bir çerçeve değişiyor. TPI 2022'de getiri farkındaki düzensiz açılmayı para politikasının aktarım sorunu sayan bir araç olarak kuruldu; 14 Ekim'deki çerçeve ise aynı farkı Fransa'nın mali tercihi olarak tanımlıyor. Bu ayrım küçük görünür, ama 152 baz puanlık farkın taşıyıcısını değiştirir: risk ECB bilançosundan çıkar, Fransız bütçesinin oylanacağı Ulusal Meclis'e taşınır. Euronews'e göre Fransa çalkantısı sırasında İtalya ve Yunanistan farkları da yaklaşık 15 baz puan açılmıştı; bulaşma kanalı yani zaten çalışıyor.

Fed'in kısıtı piyasanın kendisi

Fed eylülde faizi 25 baz puan artırarak %3,75–4,00 aralığına çekti. Williams 2027 için enflasyonun %2'ye yakın olacağını öngörüyor ve ekonominin genel olarak aşırı ısınmadığını söylüyor. ActionForex'e göre CME FedWatch'ta faizin 2027 sonunda bugünün en az 50 baz puan üzerinde olmasına yaklaşık %90 olasılık veriliyor.

Bu %90'lık fark önemli; politika faizinin zirvesi yakınsa, uzun vadeli getiriyi taşıyan kalem reel faiz değil vade primi olur. Vade primi, yatırımcının örneğin 10 ya da 30 yıllık tahvili elde tutmak için istediği ek getiridir. Reuters'ın 13 Ekim haberine göre Atlantic Council'dan Lipsky, ABD, Fransa ve Almanya'nın IMF'nin istediği mali konsolidasyondan uzaklaştığını söyledi. Merkez bankası alıcı olmayınca, 3 büyük ihraççının artan arzını fiyatlayan tek mekanizma piyasa kalıyor.

IMF'nin 2 olumsuz senaryosu bu tabloyu ağırlaştırıyor. Reuters'a göre petrol 2027'nin ilk çeyreğine kadar 130 doların üzerinde kalırsa gelecek yılın küresel büyümesi 0,5 puan düşüyor; yapay zekâ yatırımı geri çekilirse ABD üretimi 2028'e kadar %1,8 kaybediyor. Bu 2 senaryo da vergi gelirini azaltıp borç ihtiyacını büyütür. Merkez bankası alıcı olmadığında bu ek ihtiyacın faturası, 2026'da %4,7'lik küresel enflasyonla zaten yükselmiş faiz tabanının üzerine eklenir.

Gelişmekte olan ülkelerin ayrışması

IMF gelişmekte olan ekonomilerin büyümesini 2025'teki %4,5'ten 2026'da %3,7'ye indirdi. Brezilya'da 13 Ekim Focus anketinde 2026 enflasyon beklentisi dördüncü hafta üst üste artışla %5,22'ye çıkarken yıl sonu Selic beklentisi %13,50'den %13,25'e indi. Arjantin ise 869 milyon dolarlık IMF dilimini beklerken Hazine'nin dolar mevduatı 5 Ekim itibarıyla 1,177 milyar dolara geriledi.

Türkiye için IMF 2026 büyüme tahminini %2,9'dan %2,7'ye indirdi ve yıl sonu enflasyon tahminini %31,2'ye çekti. Dolar ve euro tarafında vade primi yükseldikçe, IMF'nin %3,7'lik büyüme öngördüğü gelişmekte olan ülkelerin dış borç çevirme maliyeti politika faizinden bağımsız olarak artıyor. TCMB'nin 22 Ekim toplantısı, bu dış tabanın içerideki indirim alanını ne kadar daralttığını gösterecek ilk test.

Brezilya örneği ters yönde öğretici ve 4 haftalık bir eğilime dayanıyor. 13 Ekim Focus anketine göre Selic %13,75'te, enflasyon beklentisi ise %4,5'lik tavanın 0,72 puan üzerinde. Piyasa buna rağmen kasım ve aralıkta 25'er baz puanlık 2 indirim bekliyor, çünkü yüksek reel faiz bir tampon sağlıyor. Fed aralıkta artırırsa bu tampon dış taraftan aşınır ve 3–4 Kasım Copom toplantısı, gelişmekte olan bir merkez bankasının ABD'den ayrışabilme sınırını gösteren bir test olur.

Ne izlenecek

Kısa vadede 3 tarih belirleyici. ABD eylül TÜFE'si 14 Ekim'de 15.30 TSİ'de açıklanacak; beklenti manşette %3,6, çekirdekte %2,5. Fransa'da bütçenin gelir bölümünün oylaması ve Sosyalistlerin önergesi 152 baz puanlık farkın yönünü belirleyecek; ECB'nin bir sonraki kararı 29 Ekim'de.