Petrol 92 dolara çıktı, Rus bütçesi primi yakıt tazminatında kaybediyor

Gürültü fiyatta, sinyal tazminatta

Moscow Times'ın 5 Ekim haberine göre Rus enerji vergilerinde kullanılan petrol fiyatı eylülde ortalama 92,10 dolara çıktı; ağustosta 67,10 dolardı. Bu 25 dolarlık sıçrama, Hürmüz krizinin Moskova'ya bir gelir bayramı getirdiği anlatısını besliyor. Maliye Bakanlığı da 7 Ekim–6 Kasım arasında 279,4 milyar rublelik döviz ve altın alacağını açıkladı; bu, günde 12,7 milyar ruble demek.

Gerçekleşen gelir ise ters yönü gösteriyor: Ukrayinska Pravda'nın The Bell'e dayandırdığı Maliye verisine göre eylülde petrol ve gaz geliri 452,4 milyar rubleyle yıllık %22 düştü. Ağustostaki düşüş %16'ydı, yani fiyat yükselirken kayıp derinleşti. Ocak–eylül toplamı 5,47 trilyon rubleyle bir yıl öncesinin %17,2 altında. Eylül geliri bakanlığın beklentisini de 10 milyar ruble ıskaladı.

Kısıt 1 · Tazminat rafineri saldırısını bütçeye taşıyor

Eylüldeki farkı damper açıklıyor; iç piyasada akaryakıtı ihracat fiyatının altında satan rafinerilere devletin ödediği bu tazminat, aynı veriye göre ağustostaki 197,3 milyar rubleden eylülde 305,5 milyar rubleye çıktı, yani 108 milyar ruble arttı. Maden çıkarım vergisi aynı dönemde 702,7 milyar rubleden 807 milyar rubleye yükseldi; artış 104 milyar ruble. Fiyatın getirdiği 104 milyar rublelik ek verginin tamamı, üstüne 4 milyar ruble daha, rafinerilere geri döndü.

Tazminatı şişiren, 2026 boyunca süren iç yakıt kıtlığı; Moscow Times'a göre Ukrayna'nın rafineri saldırıları 2026'da iki büyük ulusal yakıt kıtlığı dalgası yarattı ve ortalama benzin fiyatı yıl başından bu yana %21'den fazla arttı. Sivastopol'de benzin 12 Ekim'de litre başına 131,76 rubleyle zirve yaptı; kısıtlamalar ancak 19 Ekim'de kalktı. Saldırılar da sürüyor ve 20 Ekim'de Tambov'da Druzhba hattı üzerindeki, günlük 300.000 ton pompalama kapasiteli Nikolskoye istasyonunda yangın çıktı.

Kısıt 2 · Tampon fiziki altına indi

Moscow Times'ın 1 Ekim haberine göre 2026 bütçe açığı tahmini 3,785 trilyon rubleden 7,345 trilyon rubleye, GSYH'nin %3,2'sine çıktı. 2027 için 5,443 trilyon rublelik açık ve %27 artışla 17,1 trilyon rublelik rekor savunma harcaması öngörülüyor. Verstka'ya göre 2027 harcamalarının %34,9'u gizli. Taslak 29 Ekim'de Duma'da ilk okumaya girecek.

Açığın finansmanı likit fondan fiziki rezerve de uzandı; Moscow Times'a göre Merkez Bankası'nın altın rezervi eylülde 200.000 ons azalarak 72,8 milyon onsa indi ve satış onuncu ayına girdi. Interfax 1 Eylül'de stoku 73 milyon ons, değerini 333,5 milyar dolar olarak vermişti. Moscow Times 20 Ekim'de bu satışların, Maliye Bakanlığı'nın açığı kapatmak için Ulusal Refah Fonu'ndan yaptığı satışların aynası olduğunu yazdı. Yani ekimdeki 279,4 milyarlık döviz alımı bir tahmine dayanıyor, eylülün altın satışı ise gerçekleşmiş bir açığa.

Kısıt 3 · Faiz bütçeye bağlandı

Rusya Merkez Bankası 11 Eylül'de politika faizini %14'te tuttu ve yıllık enflasyonu 7 Eylül itibarıyla %6,3, çekirdek enflasyonu %7,0 olarak verdi. Banka 11 Eylül metninde, hükümetin yeni bütçe projeksiyonları daha büyük bir yapısal birincil açık gösterirse daha sıkı bir politika gerekebileceğini yazdı. Bu projeksiyonlar 1 Ekim'de Duma'ya sunuldu ve 2026 açığı iki katına çıktı. Karar 23 Ekim'de Moskova saatiyle 13:30'da açıklanacak.

İzvestia'nın 16 Ekim'de görüştüğü ekonomistler faizin %14'te kalmasını ve indirimlerin 2027'nin ilk çeyreğinde dönmesini bekliyor. Aynı habere göre eylülde yıllık enflasyon %6,35, hanehalkı enflasyon beklentisi ise %14,2. Akaryakıt fiyatı beklentiyi besledikçe tazminat bütçeyi, bütçe de faizi bağlıyor; zincirin 3 halkası da aynı rafineri saldırılarından besleniyor.

Ankara ve bölge için okuma

Türkiye ve Çevresi Masası'nın 18 Ekim raporu, Ankara'nın dizel arzını Washington ile Moskova'nın pazarlığına bağlamıştı. Bu tablo o bağın ikinci yüzünü gösteriyor, çünkü Moscow Times'ın 20 Ekim haberine göre Tambov saldırısı, ABD'nin Rus dizel ihracatını artırma anlaşmasından hemen sonra geldi. Rus rafinerisi hem iç piyasayı hem 279,4 milyar rublelik alım planının dayandığı gelir tahminini aynı anda besleyemiyor. Bu, Rus rafine ürün ihracatının önümüzdeki 2–3 ayda taahhütten çok saldırı takvimine bağlı kalacağı anlamına geliyor.

Saldırı coğrafyası da genişliyor; Kyiv Independent'a göre Ukrayna 8–18 Ekim arasında enerji tesislerinin yanında 3 Yandex veri merkezini, bir Sberbank tesisini ve bir VK veri merkezini vurdu. Aynı habere göre Rusya da 19 Ekim'de Ukrayna'da 28 trafo merkezini hedef aldı, 20 Ekim'de ise 12 bölgede yeni kesintiler yaşandı. Moskova'nın tazminat faturası, Kiev'in de şebeke onarım faturası kış öncesi aynı anda büyüyor; bu yüzden Oslo'daki 20 Ekim görüşmesinin bir enerji duraklaması üretip üretmeyeceği, bütçe tablosunun en önemli dış değişkeni.

Bu okumayı ne çürütür

Önümüzdeki 6 haftada üç gelişme tezi zayıflatır: ekim petrol ve gaz geliri bakanlığın beklediği 289,5 milyar rublelik ek geliri tutturur ve damper 200 milyar rublenin altına inerse tazminat kısıtı gevşer. Kiev ile Moskova arasında rafinerileri kapsayan bir enerji ateşkesi 30 gün dayanırsa iç yakıt fiyatı ve tazminat birlikte düşer. Merkez Bankası 23 Ekim'de faizi indirir ve bütçe riskini öne çıkarmazsa, faiz halkasının zayıf olduğu ortaya çıkar.