OrtaI Jeo-Ekonomi ve Darboğazlar26 Ekim 2026, Pazartesi

Girit–Kıbrıs kablosu Libya oyuyla yeni bir erteleme riskine girdi

Yunan basınına göre Fransa, Libya meclisinin Türkiye ile deniz yetki mutabakatını onaylamasının ardından Büyük Deniz Enterkonnektörü'nü ertelemeyi tartışıyor. Erdoğan 26 Ekim'de Türkiye–Libya ortak iradesine saygı istedi.

DOĞU AKDENİZ konumu

Türkiye Today'in 24 Ekim'de aktardığı Ta Nea haberine göre Fransa, Yunanistan ile Kıbrıs'ı birbirine bağlayacak Büyük Deniz Enterkonnektörü'nü (GSI) ertelemeyi önerdi; Atina takvimde değişikliği reddetti. Tetikleyici, Libya Temsilciler Meclisi'nin 20 Ekim'de 2019 tarihli mutabakatı oybirliğiyle onaylaması oldu. Fransa'dan resmî bir erteleme açıklaması 26 Ekim itibarıyla doğrulanamadı. Daily Sabah'a göre Türkiye bu arada Mersin'den Girne'ye uzanacak yaklaşık 101 kilometrelik gaz boru hattı için aralık sonuna kadar geçerli bir NAVTEX, yani denizcilere seyir uyarısı yayımladı.

Greek City Times'ın 24 Ekim haberine göre proje zaten kayıyor. Kıbrıs Enerji Düzenleme Kurumu başkanı 20 Ekim'de tamamlanma hedefini Ocak 2030'dan Ocak 2031'e öteledi ve 1,9 milyar avroluk bütçenin aşılacağını söyledi. Kablo üreticisi Nexans üretimin 2028'den önce yeniden başlamayabileceğini açıkladı; Girit–Kıbrıs arasındaki yaklaşık 900 kilometrelik güzergâhın yalnızca 280 kilometresi döşendi. Araştırma gemisi Abeille Marengo 27 Ekim'de Kandiye'ye varacak ve Yunanistan'ın kasım başında yayımlaması beklenen NAVTEX'i bekleyecek.

Dışişleri Bakanı Fidan, Greek City Times'a göre koordinatları içeren yazılı bildirim alırsa Ankara'nın araştırmalara itiraz etmeyeceğini söyledi. AA'ya göre Erdoğan 26 Ekim'deki kabine toplantısının ardından Türkiye'yi Doğu Akdeniz'den dışlamak isteyenleri iki ülkenin ortak iradesine saygıya çağırdı. Erdoğan, Türkiye'nin yalnızca deniz yetki alanlarındaki haklarını korumakla ilgilendiğini söyledi ve AB'den diyalog bekledi.

Talay değerlendirmesi

Sonuç

Libya oyu, Türkiye'nin GSI güzergâhındaki itirazını yazılı bir mutabakata dayandırıyor. Fransa'nın erteleme fikri doğrulanmasa da proje Nexans üretim takvimi ve araştırma izni yüzünden zaten 2031'e kaydı. En olası yol, kasım başındaki Yunan NAVTEX'iyle sahada yeni bir gerilim ve projenin bir kez daha ertelenmesi.

Olası etkiler

Kıbrıs elektrik arzıOlumsuzUzun vade
AB şebekesine bağlanmayı bekleyen Kıbrıs'ın izolasyonu en erken Ocak 2031'e kadar sürer; maliyet 1,9 milyar avroyu aşar.
TürkiyeOlumluOrta vade
Libya mutabakatı ve Mersin–Girne boru hattı NAVTEX'i, Ankara'nın Doğu Akdeniz'deki her proje için bildirim talebini güçlendirir.
Yunanistan–FransaOlumsuzKısa vade
Paris'in tereddüdü, Atina'da hükümet içinden 'siyasi yenilgi' eleştirilerini besleyen bir iç siyaset kalemine dönüşür.

İhtimaller

1
Sahada yeni gerilim ve erteleme%50
Yunan NAVTEX'i yayımlanır, Türk savaş gemileri araştırmayı izler, Kasos doğusunda çalışma yine durur.
İzlenecek: Kasım başında Yunanistan'ın GSI araştırması için NAVTEX'i ve Türkiye'nin karşı NAVTEX'i
2
Yazılı bildirim formülü%35
Nexans ya da Fransa koordinatları dolaylı yoldan Ankara'ya iletir, araştırma sınırlı alanda ilerler.
İzlenecek: Fidan'ın şartına uyan bir bildirimin kamuoyuna yansıması
3
Fransa resmen erteler%15
Paris projeyi askıya alır, Kıbrıs ilk 25 milyon avroluk ödemeyi bekletir.
İzlenecek: Fransız hükümeti ya da Meridiam'dan resmî erteleme açıklaması

Olasılıklar kaynaklara dayanan kalibre yargıdır, ölçüm değildir; yeni bilgiyle güncellenir. Yatırım tavsiyesi değildir.

Piyasa tepkisi

Etkilenen göstergeler

GSI tamamlanma hedefi▼ Ocak 2031
Döşenen kablo▲ 280 km / ~900 km

Kaynaklar

Paylaş