DüşükI Jeo-Ekonomi ve Darboğazlar29 Ekim 2026, Perşembe

Türkiye ve Özbekistan tercihli ticaret anlaşmasının kapsamını genişletti

Erdoğan ile Mirziyoyev'in 29 Ekim'deki görüşmesinin ardından Ankara'da 5 belge imzalandı; bunlardan biri tercihli ticaret anlaşmasını genişleten protokol. İki ülkenin ticaret hacmi 2025'te 3,1 milyar $ oldu, liderlerin hedefi 5 milyar $.

ANKARA konumu

Hürriyet Daily News'e göre 29 Ekim'de imzalanan 5 belge arasında tercihli ticaret protokolü, üst düzey iş konseyi, sosyal güvenlik anlaşması, onun uygulama anlaşması ve sınır bilgi protokolü var. Ticaret protokolünü Ticaret Bakanı Ömer Bolat ile Özbek Yatırım, Sanayi ve Ticaret Bakanı Laziz Kudratov imzaladı. Anadolu Ajansı'na göre sınır protokolü, sınırdan geçen araç ve eşyanın verisini önceden elektronik olarak paylaşarak gümrük işlemlerini ve kapıdaki bekleme süresini 2 taraf için de kısaltmayı amaçlıyor. Protokolün hangi ürünleri kapsadığı 2 kaynakta da açıklanmadı; bu yüzden tarife etkisi doğrulanamadı.

Rakamlar ticaretten çok müteahhitliğin ağır bastığını gösteriyor. AA'ya göre Türk müteahhitleri Özbekistan'da toplam değeri 9,5 milyar $'ı aşan 333 proje üstlendi; bu, 2025'teki 3,1 milyar $'lık yıllık ticaretin 3 katından fazla. Yeni kurulan İş ve Yatırım Konseyi'nin Türk tarafına Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz başkanlık edecek. İmzalar, Türk Devletleri Teşkilatı'nın 30 Ekim'de Ankara'da toplanan 13. zirvesinin arifesinde atıldı; Türkiye bu zirvede dönem başkanlığını Azerbaycan'dan devralıyor. Bir gün önce, 28 Ekim'de, Kazakistan Cumhurbaşkanı Tokayev'in ziyaretinde SSB Başkanı Haluk Görgün savunma sanayii işbirliğinin genişletileceğini söyledi, ancak sözleşme ya da tutar açıklanmadı.

Talay değerlendirmesi

Sonuç

Protokol kapsamı açıklanmadığı için tarife etkisi bilinmiyor; sınır verisi protokolü ise somut ve ölçülebilir bir lojistik kazanç vaat ediyor. 3,1 milyar $'dan 5 milyar $'a çıkış, ürün listesi genişlemeden ve sınır geçişleri hızlanmadan zor görünüyor. Türkiye'nin Orta Asya'daki ağırlığı ticaretten çok 9,5 milyar $'ı aşan müteahhitlik portföyünde duruyor ve dönem başkanlığı bu ağırlığı kurumsallaştırmanın aracı olacak.

Olası etkiler

Türk ihracatçısıOlumluOrta vade
Tercihli ticaret kapsamı genişlerse Özbek pazarında tarife avantajı artar; ürün listesi açıklanmadan kazanç ölçülemez.
Kara taşımacılığıOlumluOrta vade
Araç ve eşya verisinin önceden paylaşılması gümrük kapılarındaki bekleme süresini kısaltabilir; bu, 5 belge içinde maliyeti doğrudan düşüren tek somut adım.
MüteahhitlikOlumluUzun vade
333 projelik portföy, yeni İş ve Yatırım Konseyi'yle Cevdet Yılmaz düzeyinde siyasi koruma kazanıyor.

İhtimaller

1
Kademeli artış%60
Ticaret hacmi 2026'da 3,1 milyar $'ın üzerine çıkar ama 5 milyar $ hedefi birkaç yıla yayılır.
İzlenecek: TÜİK'in 2026 yıllık Özbekistan dış ticaret verisi ve protokolün Resmî Gazete'de yayımlanan ürün listesi
2
Hızlı sıçrama%25
Ürün kapsamı geniş çıkar ve TDT zirvesinden gümrük kolaylığı kararları gelir, ticaret hedefe hızla yaklaşır.
İzlenecek: 30 Ekim Ankara Bildirisi'nde gümrük ve transit maddeleri
3
Kâğıt üzerinde kalır%15
Protokol yürürlüğe girmekte gecikir, ticaret 3,1 milyar $ çevresinde kalır.
İzlenecek: Protokolün TBMM onay takvimi

Olasılıklar kaynaklara dayanan kalibre yargıdır, ölçüm değildir; yeni bilgiyle güncellenir. Yatırım tavsiyesi değildir.

Piyasa tepkisi

Etkilenen göstergeler

Türkiye–Özbekistan ticareti (2025)▲ 3,1 milyar $
Hedef ticaret hacmi▲ 5 milyar $
Türk müteahhit projeleri▲ 333 / 9,5 mlr $

Kaynaklar

Paylaş