OrtaI Jeo-Ekonomi ve Darboğazlar22 Eylül 2026, Salı
Türk havayolları İran uçuşlarını Mart 2027'ye kadar durdurdu, Mahan Air'in İstanbul ve Ankara seferleri 21 Eylül'de kesildi
ABD Hazinesi'nin 8 Eylül'de 27 İran havayolunu yaptırım listesine almasının ardından Mahan Air'in Tahran–İstanbul ve Tahran–Ankara seferleri 21 Eylül'den itibaren durdu. Türk Hava Yolları, Pegasus ve AJet'in İran uçuşları rezervasyon sistemlerinde Mart 2027'ye kadar görünmüyor.
Mahan Air, Türkiye Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü'nün duyurusunun ardından Tahran–İstanbul ve Tahran–Ankara hatlarındaki son seferlerini 20 Eylül 2026'da yaptı; seferler 21 Eylül'den itibaren ikinci bir duyuruya kadar iptal edildi. Şirket aynı dönemde Umman seferlerini 17 Eylül'den, Gürcistan seferlerini 21 Eylül'den itibaren durdurdu. Karar, ABD Hazine Bakanlığı Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisi'nin 8 Eylül'de henüz yaptırım altında olmayan 27 İran havayolunu listeye almasıyla bağlantılı; Mahan Air 2011'den beri ABD yaptırım listesinde.
ABD Hazine Bakanı Scott Bessent 21 Eylül'de CNBC'ye verdiği mülakatta tüm İran havayollarının 23 Eylül'den itibaren dünya genelinde kapatılacağını söyledi: İran uçağına yakıt, iniş hizmeti ya da bilet satışı sağlayan havalimanı ve şirketler dolar sisteminden dışlanma riskiyle karşı karşıya. Aynı kampanya kapsamında Türkiye merkezli Golden Global Yatırım Bankası da daha önce yaptırım listesine alınmıştı. 22 Eylül'de yayımlanan habere göre Türk Hava Yolları, Pegasus ve AJet'in İran uçuşları Mart 2027'ye kadar askıda; Devlet Hava Meydanları İşletmesi verisine göre 2024'te İran hatlarında günde 50'den fazla sefer yapılıyordu.
Tablo tam olarak kapanmış değil. İran devlet medyası Tasnim'e göre 23 Eylül'den itibaren Tahran'dan Bağdat ve Maskat seferleri iptal edilirken İstanbul seferleri sürüyordu. Al Jazeera'ya göre devlete ait Iran Air ağırlıklı olarak Irak kentlerine ve İstanbul'a, Qeshm Air ise Türkiye'ye uçuyor. Türk makamlarının Mahan Air dışındaki İran taşıyıcıları için yazılı bir karar alıp almadığı bağımsız olarak doğrulanamadı.
Talay değerlendirmesi
Sonuç
Türkiye, İran havacılığına yönelik ikincil yaptırımlarda fiilen uyum yolunu seçti: yerli taşıyıcılar hattı Mart 2027'ye kadar kapattı, en büyük özel İran taşıyıcısı durduruldu. Belirleyici olan dolar sistemine erişim riski; Iran Air ve Qeshm Air'in İstanbul seferlerinin akıbeti, uyumun kısmi mi tam mı olduğunu gösterecek.
Olası etkiler
- Türkiye turizm ve aktarmaOlumsuzOrta vade
2024'te günde 50'yi aşan İran seferinin kesilmesi İstanbul aktarma trafiğini ve İranlı ziyaretçi gelirini daraltır; karayolu ve kara sınır kapıları öne çıkar.
- Türk finans kesimiOlumsuzKısa vade
Bir Türk yatırım bankasının listeye alınmış olması, İran bağlantılı ödeme ve hizmetlerde bankaların daha temkinli davranmasına yol açar.
- Türkiye–ABD ilişkisiBelirsizOrta vade
Ankara'nın uyumu, Washington ile savunma ve yaptırım gündeminde pazarlık alanı açabilir; İran ile ilişkide ise sürtünme yaratır.
İhtimaller
- 1Uyum genişler%55
Iran Air ve Qeshm Air'in İstanbul seferleri de durur, Türkiye İran havacılığı için fiilen kapanır.
İzlenecek: 23–30 Eylül arasında İstanbul Havalimanı'ndaki Iran Air seferlerinin iptal edilip edilmediği
- 2Kısmi uyum sürer%35
Mahan Air dışındaki devlet taşıyıcılarının sınırlı seferleri devam eder, Ankara resmi bir genel yasak açıklamaz.
İzlenecek: Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü'nden diğer İran taşıyıcılarına yönelik yazılı duyuru
- 3Muafiyet müzakeresi%10
Türkiye ve Irak ABD'den hac ve insani seferler için sınırlı muafiyet alır, bazı seferler yeniden açılır.
İzlenecek: ABD Hazinesi'nin genel lisans ya da muafiyet duyurusu
Olasılıklar kaynaklara dayanan kalibre yargıdır, ölçüm değildir; yeni bilgiyle güncellenir. Yatırım tavsiyesi değildir.
Piyasa tepkisi
Etkilenen göstergeler
- Yaptırım listesine alınan İran havayolu▼ 27
- 2024 günlük İran seferi▼ 50+
Kaynaklar
- Euronews Türkçe — İranlı havayolu şirketi Mahan Air Türkiye uçuşlarını durdurma kararı aldı
- Turizm Ekonomi — ABD ambargosu: Türkiye'den İranlı Mahan Air'e uçuş yasağı
- AirTurkHaber — THY, Pegasus, AJet İran uçuşlarını durdurdu
- Türkiye Today — US Treasury orders global shutdown of Iranian airlines from Sept. 23
- WION — Iranian airlines to shut worldwide on Sept 23, Bessent warns of US banking ban
- Al Jazeera — Can the US ban Iranian airlines worldwide and what would it mean?
- GV Wire (Reuters) — Iraq suspends Iranian flights to Baghdad after US sanctions threat