ISSI'ye göre Pakistan'ın dijital ihracatı küçük serbest çalışan işlerine sıkıştı

ISSI araştırmacısı Mian Ahmad Naeem Salik, 4 Kasım tarihli brifinde Pakistan'ın bilgi teknolojisi (BT) ihracatındaki büyümenin rekabetçi bir dijital ekonomi anlamına gelmediğini savunuyor. Merkez bankası SBP verisine göre telekom, bilgisayar ve bilgi hizmetleri ihracatı 2025 mali yılında 3,814 milyar dolardan 2026 mali yılında yaklaşık 4,6 milyar dolara çıktı. Bu rakam, yaklaşık 10 milyar dolarlık toplam hizmet ihracatının %46'sı. Ekonomi Araştırması yıllık 15 milyar dolarlık hedef koyuyor; Ağustos 2026'daki Google mutabakatı ise 2030 için 30 milyar dolarlık daha geniş bir hedef çiziyor. Yazar iki hedefin aynı şeyi ölçmediğini not ediyor.

Brifin ağırlık merkezi ihracatın niteliği. Pakistan İş Konseyi PBC'nin çalışmasına göre 2025 mali yılında serbest çalışan işlemleri kayıtlı BT ihracatı kalemlerinin %90,8'ini, değerin ise yalnızca %24,1'ini oluşturdu. Ortalama serbest çalışan işlemi 359 dolar, yazılım danışmanlığında ise 12.618 dolar. Medyan serbest çalışan tahsilatı 2021 mali yılında 106 dolardan 2025'te 63 dolara indi. Yazar yapay zekânın bu baskıyı artırabileceğini söylüyor, ama düşüşün nedeninin otomasyon olduğunun kanıtlanmadığını da ekliyor.

İkinci kısıt altyapı. Mart 2026 itibarıyla 160,9 milyon geniş bant aboneliğinin yalnızca yaklaşık 4,29 milyonu sabit hat. Mart 2026'daki 5G frekans ihalesi yaklaşık 509,6 milyon dolar getirdi; yazara göre ek frekans zayıf omurga bağlantısını telafi edemez. PBC'ye göre yıllık BT mezunlarının yalnızca %10–12'si ek eğitim almadan istihdam edilebiliyor, Ar-Ge harcaması GSYH'nin %0,16'sında. Öneriler 3 başlıkta toplanıyor: fiber izinlerinin hızlanması, yazılım varlıklarını teminat sayan kredi ve yüksek katma değerli ihracata bağlı teşvik.