
VI Enerji Politiği ve Arz Güvenliği·Analiz·Avrasya
Rafineri vuruldukça Rus hamı limana akıyor, motorin açığı Türkiye'ye kalıyor
Rusya 15 Kasım haftasında günde 4,32 milyon varil ham sevk etti. Aynı ay kasım dizel kotası 2 milyon ton, ama vurulan rafineriler bu kotayı doldurmayı zorlaştırıyor.
Enerji ve Deniz Yolları Masası · 19 Kasım 2026 · 8 dk okuma · 11 kaynak
Talay Insight Analiz MasasıYZ destekli analiz, editör kontrolünden geçmiştirSorumlu yayıncı: Lu Apps LLCDoğruluk karnesiDüzeltme talebi
Önemi
Gürültü, kapasitenin yarısından fazlası gitti manşeti; Brent buna rağmen 18 Kasım'da 91,95 dolara indi. Sinyal: Rafineri kaybı ham arzını kısmıyor, limana itiyor; daralan ürün, yani motorin. Bağlayıcı kısıt Rus rafineri kapasitesi. 2025'te motorin ithalatının %84,8'ini Rusya'dan yapan Türkiye için maliyet ham fiyatında değil, dizel makasında.
Etkiler
- Rus deniz yolu ham ihracatı haftalık 4,32 milyon varille hazirandan beri en yükseğe çıktı; işlenemeyen varil Brent'teki fazla arzı derinleştiriyor.
- Rusya kasım dizel ihracat kotasını 2 milyon tona çıkardı, ama Kpler sevkiyatın bu planın altında kalacağını bekliyor; Akdeniz dizel makası bir haftada 6,10 dolar açıldı.
- Türkiye'nin Rus motorini payı 2025'teki %85'ten ağustosta %20'ye indi; açık daha uzun rotalı Hindistan ve ABD Körfezi kargolarıyla kapanıyor.
Gürültü
Rus rafinerilerinin yarısından fazlasının devre dışı kalması petrol fiyatını yukarı taşır.
Sinyal
Rafineri kaybı ham arzını kısmıyor, ihracata itiyor.
Gürültü savaş primi, sinyal limandaki varil
Piyasanın konuştuğu manşet Rus rafinerilerinin çöküşü. Zelenskiy kapasitenin %55'inden fazlasının devre dışı kaldığını söyledi; Bloomberg bu oranı doğrulayamadı. Reuters ise 10 Kasım'da kaybı yaklaşık %30 olarak hesapladı. Manşet bir arz şoku anlatıyor, fiyat başka bir şey söylüyor. ICE Brent vadeli 18 Kasım'da 91,95 dolarda kapandı. Euronext'teki Reuters metnine göre Brent ve WTI kasımda yaklaşık %20'lik düşüşe gidiyor.
Çelişkiyi çözen veri limanda duruyor. Oilprice'ın aktardığı Bloomberg gemi takibine göre Rusya 15 Kasım'a biten haftada günde 4,32 milyon varil ham sevk etti. Bu hazirandan beri en yüksek haftalık hız. Dört haftalık ortalama günde 3,9 milyon varille temmuz sonundan beri zirvede. Rafineri vuruldukça işlenemeyen ham ihracata gidiyor. Kısıt ham arzında değil, hamı ürüne çeviren kapasitede.
1 · Kısıt rafineride, daralan ürün
Ukrayna kasım başından beri 13 Rus rafinerisine saldırdı. Atlantic Council'in aktardığına göre on günde 35 büyük rafineriden 9'u vuruldu. Kasım başında bazı Rus bölgelerinde benzin karnesi başladı. Euromaidan Press'e göre yalnızca Kstovo, Novokuibyshevsk ve Ufa yılda yaklaşık 24 milyon ton ham işliyor. Bu üç tesis Rus rafinajının yaklaşık %10'unu ve dizelin %10'undan fazlasını üretiyor.
Ekim bu mekanizmanın ters yönde de çalıştığını gösterdi. Reuters'a göre saldırılar azalınca rafineri kullanımı ekim sonunda ay başına göre %25 arttı. Nominal dizel üretimi iç tüketimi yaklaşık %40 aşıyor; rafineri çalışınca fazla ürün ihracat ister. Moskova 10 Ekim'de dizel yasağını kısmen gevşetti. Ekimde 0,5 milyon ton olan kotayı kasımda 2 milyon tona, günde yaklaşık 0,5 milyon varile çıkardı. Saldırılar 30 Ekim'de yeniden başlayınca bu plan rafineri hızına bağlı kaldı.
2 · Eşik iki milyon ton dizel
Eşik kasım kotasının kendisi. Kpler en son değerlendirmesinde Rus dizel ihracatının 2 milyon tonu aşan planın altında kalacağını yazdı. Yaroslavl ve Ryazan'a yeni saldırılar ekimdeki toparlanmayı tehdit ediyor. Kpler aynı notta Akdeniz'de ULSD makasının bir haftada 6,10 dolar, Kuzeybatı Avrupa'da 3,25 dolar açıldığını kaydetti. Brent düşerken dizel makası genişliyor; iki seri ayrı kısıtları fiyatlıyor.
Yasak takvimi de açığı kalıcı kılıyor. Rus hükümeti 31 Ekim'de üreticilerin dizel ihracat yasağını 31 Ocak 2027'ye uzattı. Kota yalnız muaf tutulan rafinerilere ve hükümetler arası anlaşmalara açık. Bir yıl önce Rusya ayda yaklaşık 2,5 milyon ton dizel sevk ediyordu. Kasımda 2 milyon ton doldurulamazsa ürün piyasası yaz açığına geri döner; haziranda Rus dizel ihracatı 1 milyon tonun altına inmişti.
3 · Türkiye'nin açığı ham değil motorin
Türkiye bu zincirin en açık alıcısı. EPDK verisine göre Türkiye 2025'te 13,66 milyon ton motorin ithal etti, bunun %84,8'i Rusya'dandı. Kpler'e göre Rus motorini yıl başında günde 200 bin varilin üstündeydi. Yaz yasağıyla temmuzda yaklaşık 100 bin, ağustosta 80 bin varile indi. Rusya'nın payı ağustosta %20'ye geriledi. Boşluğu Hindistan ve ABD Körfezi doldurdu; iki rota da Karadeniz'den çok daha uzun.
Kpler aralık kargolarında Rus kaybının Türkiye ve Brezilya'yı vuracağını yazıyor. Alıcılar yine Hindistan'a ve ABD Körfezi'ne dönecek. Enerji Bakanı Bayraktar 23 Ekim'de Rus motorini için genel bir anlaşma olduğunu söyledi, ama hacim vermedi. Kerkük–Ceyhan hattı 17 Kasım'da günde 120 bin varille açıldı; bu ham tarafında seçenek ekliyor, motorin açığını kapatmıyor. Türkiye'nin kısıtı ürün ithalatında.
Pompada bu tablo Brent'ten kopuk görünüyor. İstanbul Avrupa yakasında motorin 6 Ekim'de 90,20 liradan 1 Kasım'da 100,50 liraya çıktı. Bu artışın bir kısmı ÖTV'nin litre başına 6 liradan 9 liraya yükselmesinden geliyor. Brent'teki yaklaşık %20'lik düşüş bu yüzden motorin faturasına tam geçmiyor. Dizel makası genişledikçe Türkiye ham fiyatı düşüşünün kazancını ürün tarafında geri veriyor.
4 · İkinci tur ve çürütücü
Zincir üç halkada işliyor. Önce vurulan rafineriler kasım dizel kotasını doldurmaz. Ardından Akdeniz dizel makası Brent'ten bağımsız açılır ve Türk alıcılar aralık kargolarını uzak rotalardan karşılar. Son halkada Türkiye'de motorin fiyatı ve ulaştırma enflasyonu ham fiyat düşüşüne rağmen yüksek kalır. Olasılıkları senaryo modülünde %55, %30 ve %15 olarak kalibre ettik.
Tezi çürütecek gelişme somut. Rus rafineri kullanımı ekimdeki gibi birkaç haftada %25 artar ve kasım dizel ihracatı 2 milyon tona ulaşırsa kısıt gevşemiş demektir. Akdeniz ULSD makası iki hafta üst üste daralırsa okuma zayıflar. Liman saldırıları Primorsk ya da Ust-Luga yüklemelerini keserse kısıt ürün tarafından ham tarafına geçer ve Brent yükselir.
Olasılıklar
Senaryolar
| Senaryo | Olasılık | Tetikleyici | Piyasa etkisi |
|---|---|---|---|
| H1Ham bol, dizel dar | %55 | Rafineri saldırıları kasım temposunda sürer; Rus ham ihracatı dört haftalık ortalamada günde 3,9 milyon varilin üstünde kalır. | Dizel ihracatı 2 milyon tonluk kotanın altında kalır; Brent baskı altında kalırken Akdeniz dizel makası geniş seyreder. |
| H2Onarım kotayı doldurur | %30 | Saldırı temposu düşer ve rafineri kullanımı birkaç haftada ekimdeki gibi %25 artar. | Kasım ve aralık dizel ihracatı 2 milyon tona yaklaşır; ham ihracatı geriler, dizel makası daralır. |
| H3Liman da vurulur | %15 | Primorsk, Ust-Luga ya da Novorossiysk yüklemeleri saldırılarla kesintiye uğrar. | Kısıt ürün tarafından ham tarafına geçer; Rus ham ihracatı düşer, iki piyasa birlikte daralır. |
Modül A
Kısıt Matrisi
YAPISAL ORT. 4,0 · OPERASYONEL ORT. 2,3Yapısal kısıtlar baskın: sonuç, aktörlerin tercihlerinden çok bu sınırlarla belirlenir.
Yapısal kısıtlarkalıcı · iradeden bağımsız
Rus rafineri kapasitesi · Rusya
5/5Reuters'a göre kapasite yaklaşık %30 düştü; on günde 35 büyük rafineriden 9'u vuruldu. Hamı ürüne çeviren halka kırıldıkça varil ihracata gidiyor.
Rus dizel ihracat yasağı · Rusya
4/5Üretici yasağı 31 Ocak 2027'ye uzatıldı; ihracat yalnız muaf rafinerilere verilen kotayla mümkün. Kota kasımda 2 milyon ton.
Türkiye'nin motorin ithalat bağımlılığı · Türkiye
4/5Türkiye 2025'te 13,66 milyon ton motorin ithal etti; %84,8'i Rusya'dandı. Rus payı ağustosta %20'ye indi.
Alternatif arzın rota uzunluğu
3/5Ağustosta Hindistan'dan günde 120 bin varili aşan, ABD'den 90 bin varil motorin geldi; iki rota da Karadeniz'den çok daha uzun.
Operasyonel sürtünmegeçici · zamanla çözülür
Aylık kota yönetimi haftalar
3/5Moskova kotayı ay ay belirliyor; aralık planı kasım sonunda açıklanacak. Plan rafineri hızı netleşmeden kesinleşmiyor.
Parçalı kapasite verisi haftalar
2/5Kapasite kaybı için %55 ve %30 gibi farklı rakamlar dolaşıyor; Bloomberg %55'i doğrulayamadı. Rus işleme verisi kamuya açık değil.
ABD–Rusya dizel düzenlemesi aylar
2/5OFAC ekimde Rus dizeline geçici genel lisans verdi; ABD'ye giden kargolar kotanın bir kısmını Akdeniz alıcılarından uzaklaştırabilir.
Modül B
Sinyal ve Gürültü
SİNYAL %67 · GÜRÜLTÜ %33
- GÜRÜLTÜ
Rus rafinerilerinin yarısından fazlasının devre dışı kalması petrol fiyatını yukarı taşır.
Zelenskiy'nin %55 iddiasını Bloomberg doğrulayamadı. ICE Brent vadeli 18 Kasım'da 91,95 dolara indi; Brent kasımda yaklaşık %20 düşüşe gidiyor.
Veri: Brent ham petrol (vadeli) ›Euronext (Reuters) — Oil prices tumble as traders weigh surplus supply outlook
- SİNYAL
Rafineri kaybı ham arzını kısmıyor, ihracata itiyor.
15 Kasım haftasında Rus deniz yolu ham ihracatı günde 4,32 milyon varille hazirandan beri en yüksek; dört haftalık ortalama 3,9 milyon varil.
- SİNYAL
Brent düşerken dizel makası açılıyor; daralan ürün tarafı.
Kpler'e göre ULSD makası bir haftada Akdeniz'de 6,10 dolar, Kuzeybatı Avrupa'da 3,25 dolar arttı; Rus dizel ihracatının 2 milyon tonluk planın altında kalması bekleniyor.
- SİNYAL
Türkiye'nin Rus motorinine bağımlılığı kırıldı, açık uzak rotalara kaydı.
Rus payı 2025'te %85 (günde 281 bin varil) iken ağustosta %20'ye indi; Hindistan ve ABD hacimleri Kpler verisinin 2017'den beri en yükseği.
Baird Maritime (Reuters) — Turkey turns to US and India for diesel as Russian export ban bites
- GÜRÜLTÜ
Kasım kotasının 2 milyon tona çıkması Rus dizel açığını kapatıyor.
Kota ekimdeki 0,5 milyon tonun dört katı; saldırılar 30 Ekim'de yeniden başladı ve Kpler sevkiyatın planın altında kalacağını yazıyor.
Baird Maritime (Reuters) — Russia extends diesel export ban but leaves room for US shipments
- SİNYAL
Atlantik havzasında ham fazlası depoya yansıyor.
EIA'ya göre ABD ticari ham stoğu 13 Kasım haftasında 3,4 milyon varil artışla 417,8 milyon varile çıktı; anket 58 bin varil bekliyordu.
Veri: ABD ticari ham petrol stokları ›BOE Report — US crude stocks, gasoline and distillate inventories rise, EIA says
Modül C
Varlık Sınıfı ve Pozisyonlama Çıkarımları
| Varlık sınıfı | Maruziyet | Aktarım kanalı | H1 | H2 | H3 | Beklenen | Kanaat | Vade | İzlenecek |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Emtia | Ham petrol eğrisinin ön ucu | İşlenemeyen Rus hamının ihracata gitmesi ve ABD stok artışı | − | − | ++ | −0,55 | ●●● | 0–3 ay | Vadeli Brent'in 90 ve 100 dolar bantları |
| Emtia | Orta distilat makası (Akdeniz dizel) | Rus dizel kotasının dolmaması ve yasağın ocak sonuna uzaması | ++ | − | ++ | +1,10 | ●●● | 0–3 ay | Akdeniz ULSD makasının haftalık değişimi |
| Navlun ve sigorta | Ürün tankeri navlunu (Hindistan ve ABD Körfezi–Akdeniz) | Türk alıcıların uzak rotalara yönelmesi | + | − | + | +0,40 | ●●● | 0–3 ay | Kpler Türkiye motorin ithalatı köken dağılımı |
| Döviz | Petrol ihracatçısı gelişen piyasa kurları | Daha çok varil, daha az döviz getiren Rus ham ihracatı | − | 0 | + | −0,40 | ●●● | 3–12 ay | Bloomberg haftalık Rus ham ihracat değeri (2,45 milyar dolar) |
| Egemen borç | Türkiye yerel para tahvilleri | Motorin fiyatı üzerinden ulaştırma enflasyonu ve enerji faturası | − | + | −− | −0,55 | ●●● | 3–12 ay | TÜİK ulaştırma alt endeksi ve EPDK motorin ithalatı |
İkinci tur etkiler
Peki sonra ne olur?
Başlangıç
Ukrayna kasım başından beri 13 Rus rafinerisini vurdu; işlenemeyen ham ihracata gitti ve haftalık sevkiyat 15 Kasım'da günde 4,32 milyon varile çıktı.
- 1
Rus ürün ihracatıhaftalar içinde
Rafineri hızı düştüğü için Rusya kasımda 2 milyon tonluk dizel ihracat kotasını dolduramaz; ürün ihracatı plandan geride kalır, yasak 31 Ocak 2027'ye kadar sürer.
İzlenecek: Kpler ve LSEG'in kasım Rus dizel yükleme verisi; Novak'ın kasım sonunda açıklayacağı aralık ihracat planı
- 2
Ürün ticareti ve navlunhaftalar içinde
Eksik Rus dizeli Akdeniz'de makası Brent'ten bağımsız açar; Türk alıcılar aralık kargolarını Hindistan ve ABD Körfezi'nden, daha uzun rotalarla karşılar.
İzlenecek: Akdeniz ULSD makasının haftalık değişimi (son hafta +6,10 dolar); Kpler'in Türkiye motorin ithalatı köken dağılımı
- 3
Enerji faturası ve enflasyonaylar içinde
Brent düşse de Türkiye'de motorin fiyatı yüksek kalır; ÖTV artışıyla birlikte ulaştırma kalemi enflasyonu besler ve ham fiyatı düşüşünün kazancı ürün faturasında geri gider.
İzlenecek: EPDK aralık petrol piyasası raporunda motorin ithalatı ve köken; İstanbul motorin pompa fiyatının 100,50 liraya uzaklığı
Zinciri kıran
Rafineri saldırıları durur ve kullanım ekimdeki gibi birkaç haftada %25 artarsa kota dolar, makas daralır. Liman saldırıları ham yüklemelerini keserse kısıt ham tarafına geçer ve zincir ilk halkada değişir.
Tetikleyiciler
İzlenecek eşikler
| Gösterge | Eşik | Bugün | Anlamı |
|---|---|---|---|
| Brent ham petrol (vadeli) | < 90 | — | Brent 90 doların altına inerse ham fazlası baskın kalır; dizel makasıyla ayrışma Türkiye'nin motorin faturasında belirginleşir. |
| Brent ham petrol (vadeli) | > 100 | — | Brent 100 doları aşarsa kısıt ürün tarafından ham tarafına geçmiş olabilir; Rus liman yüklemeleri kontrol edilmeli. |
| ABD ticari ham petrol stokları | > 420 milyon varil | 412,5 | ABD ticari ham stoğu 420 milyon varili aşarsa Atlantik havzasındaki ham fazlası derinleşir, Rus varili Asya'ya daha da ucuza gider. |
Kaynaklar
- Oilprice.com — Russian Crude Exports Hit Four-Month High
- Euronext (Reuters) — Oil prices tumble as traders weigh surplus supply outlook
- Atlantic Council — Ukraine's new drone blitz cuts Russian oil refining capacity by 30 percent
- Euromaidan Press — Three Russian refineries hit since Friday handle roughly 10% of Russia's refining
- Baird Maritime (Reuters) — Russia extends diesel export ban but leaves room for US shipments
- Baird Maritime (Reuters) — Turkey turns to US and India for diesel as Russian export ban bites
- Kpler — Distillates continue to drive support for margins
- Interfax — Turkey has general agreement on Russian diesel supplies
- Endeks24 — Rusya dizel ihracat yasağını Ocak 2027'ye uzattı
- Oilprice.com — Drone Strikes Cripple Half of Russia's Top Diesel Refineries
- BOE Report — US crude stocks, gasoline and distillate inventories rise, EIA says
Kaynak ve doğrulama kuralları: metodoloji · Hata bildirimi: iletişim
İlgili raporlar
VIEnerji ve Arz·Analiz·Türkiye ve Çevresi
Kerkük hattı açıldı, kara rotasının tavanını boru değil yedek varil çiziyor
Irak 17 Kasım'da 2014'ten beri kapalı federal hattan Ceyhan'a günde 120 bin varil basmaya başladı. Hedef 500 bin varil. Ama Irak ekimde 4,6 milyon varil üretti; sürdürülebilir kapasitesine yalnız 270 bin varil kaldı.
Türkiye ve Çevresi Masası · 18 Kasım 2026 · 8 dk
VIEnerji ve Arz·Analiz·Avrupa
Avrupa'nın kış kilidi fiyat değil üç tarih
AB depoları 15 Kasım'da %70,5 doluydu; beş yıllık ortalamanın 18 puan altında. ABD'nin LNG akışı rekor kırdı, ama Katar'ın mücbir sebebi aralık sonuna uzadı ve Rus LNG yasağı 1 Ocak'ta başlıyor. Kışı fiyat değil bu takvim belirleyecek.
Enerji ve Deniz Yolları Masası · 17 Kasım 2026 · 7 dk
VIEnerji ve Arz·Analiz·Orta Doğu ve Kuzey Afrika
Körfez arzı döndü, tampon dönmedi
UEA'ya göre Körfez ham ihracatı savaş öncesinin %82'sine döndü. Ama OPEC+'nın efektif yedek kapasitesi günde 0,45 milyon varil, kara stokları da 2016'dan beri en düşük. Bab-ül Mendeb kıyısının Husilere kalması bu ince tamponu yeni bir riskle karşılaştırıyor.
Enerji ve Deniz Yolları Masası · 16 Kasım 2026 · 7 dk