İçeriğe geç
Moskova’nın Kapotnya semtindeki rafinerinin demiryolu hattında TEM7 tipi bir manevra lokomotifi

VI Enerji Politiği ve Arz Güvenliği·Analiz·Avrasya

Rafineri vuruldukça Rus hamı limana akıyor, motorin açığı Türkiye'ye kalıyor

Rusya 15 Kasım haftasında günde 4,32 milyon varil ham sevk etti. Aynı ay kasım dizel kotası 2 milyon ton, ama vurulan rafineriler bu kotayı doldurmayı zorlaştırıyor.

Enerji ve Deniz Yolları Masası · 19 Kasım 2026 · 8 dk okuma · 11 kaynak

Talay Insight Analiz MasasıYZ destekli analiz, editör kontrolünden geçmiştirSorumlu yayıncı: Lu Apps LLCDoğruluk karnesiDüzeltme talebi

Moskova’daki Kapotnya rafinerisinin demiryolu, 12 Mayıs 2002 — arşiv fotoğrafı, temsilîFotoğraf: trolleway / Wikimedia Commons · CC BY 2.0 · boyutlandırıldı · Kaynak

Önemi

Gürültü, kapasitenin yarısından fazlası gitti manşeti; Brent buna rağmen 18 Kasım'da 91,95 dolara indi. Sinyal: Rafineri kaybı ham arzını kısmıyor, limana itiyor; daralan ürün, yani motorin. Bağlayıcı kısıt Rus rafineri kapasitesi. 2025'te motorin ithalatının %84,8'ini Rusya'dan yapan Türkiye için maliyet ham fiyatında değil, dizel makasında.

Etkiler

  • Rus deniz yolu ham ihracatı haftalık 4,32 milyon varille hazirandan beri en yükseğe çıktı; işlenemeyen varil Brent'teki fazla arzı derinleştiriyor.
  • Rusya kasım dizel ihracat kotasını 2 milyon tona çıkardı, ama Kpler sevkiyatın bu planın altında kalacağını bekliyor; Akdeniz dizel makası bir haftada 6,10 dolar açıldı.
  • Türkiye'nin Rus motorini payı 2025'teki %85'ten ağustosta %20'ye indi; açık daha uzun rotalı Hindistan ve ABD Körfezi kargolarıyla kapanıyor.

Gürültü

Rus rafinerilerinin yarısından fazlasının devre dışı kalması petrol fiyatını yukarı taşır.

Sinyal

Rafineri kaybı ham arzını kısmıyor, ihracata itiyor.

Sinyal ve Gürültü ›

Rafineri vuruldukça Rus hamı limana akıyor, motorin açığı Türkiye'ye kalıyor haritası

Gürültü savaş primi, sinyal limandaki varil

Piyasanın konuştuğu manşet Rus rafinerilerinin çöküşü. Zelenskiy kapasitenin %55'inden fazlasının devre dışı kaldığını söyledi; Bloomberg bu oranı doğrulayamadı. Reuters ise 10 Kasım'da kaybı yaklaşık %30 olarak hesapladı. Manşet bir arz şoku anlatıyor, fiyat başka bir şey söylüyor. ICE Brent vadeli 18 Kasım'da 91,95 dolarda kapandı. Euronext'teki Reuters metnine göre Brent ve WTI kasımda yaklaşık %20'lik düşüşe gidiyor.

Çelişkiyi çözen veri limanda duruyor. Oilprice'ın aktardığı Bloomberg gemi takibine göre Rusya 15 Kasım'a biten haftada günde 4,32 milyon varil ham sevk etti. Bu hazirandan beri en yüksek haftalık hız. Dört haftalık ortalama günde 3,9 milyon varille temmuz sonundan beri zirvede. Rafineri vuruldukça işlenemeyen ham ihracata gidiyor. Kısıt ham arzında değil, hamı ürüne çeviren kapasitede.

1 · Kısıt rafineride, daralan ürün

Ukrayna kasım başından beri 13 Rus rafinerisine saldırdı. Atlantic Council'in aktardığına göre on günde 35 büyük rafineriden 9'u vuruldu. Kasım başında bazı Rus bölgelerinde benzin karnesi başladı. Euromaidan Press'e göre yalnızca Kstovo, Novokuibyshevsk ve Ufa yılda yaklaşık 24 milyon ton ham işliyor. Bu üç tesis Rus rafinajının yaklaşık %10'unu ve dizelin %10'undan fazlasını üretiyor.

Ekim bu mekanizmanın ters yönde de çalıştığını gösterdi. Reuters'a göre saldırılar azalınca rafineri kullanımı ekim sonunda ay başına göre %25 arttı. Nominal dizel üretimi iç tüketimi yaklaşık %40 aşıyor; rafineri çalışınca fazla ürün ihracat ister. Moskova 10 Ekim'de dizel yasağını kısmen gevşetti. Ekimde 0,5 milyon ton olan kotayı kasımda 2 milyon tona, günde yaklaşık 0,5 milyon varile çıkardı. Saldırılar 30 Ekim'de yeniden başlayınca bu plan rafineri hızına bağlı kaldı.

2 · Eşik iki milyon ton dizel

Eşik kasım kotasının kendisi. Kpler en son değerlendirmesinde Rus dizel ihracatının 2 milyon tonu aşan planın altında kalacağını yazdı. Yaroslavl ve Ryazan'a yeni saldırılar ekimdeki toparlanmayı tehdit ediyor. Kpler aynı notta Akdeniz'de ULSD makasının bir haftada 6,10 dolar, Kuzeybatı Avrupa'da 3,25 dolar açıldığını kaydetti. Brent düşerken dizel makası genişliyor; iki seri ayrı kısıtları fiyatlıyor.

Yasak takvimi de açığı kalıcı kılıyor. Rus hükümeti 31 Ekim'de üreticilerin dizel ihracat yasağını 31 Ocak 2027'ye uzattı. Kota yalnız muaf tutulan rafinerilere ve hükümetler arası anlaşmalara açık. Bir yıl önce Rusya ayda yaklaşık 2,5 milyon ton dizel sevk ediyordu. Kasımda 2 milyon ton doldurulamazsa ürün piyasası yaz açığına geri döner; haziranda Rus dizel ihracatı 1 milyon tonun altına inmişti.

3 · Türkiye'nin açığı ham değil motorin

Türkiye bu zincirin en açık alıcısı. EPDK verisine göre Türkiye 2025'te 13,66 milyon ton motorin ithal etti, bunun %84,8'i Rusya'dandı. Kpler'e göre Rus motorini yıl başında günde 200 bin varilin üstündeydi. Yaz yasağıyla temmuzda yaklaşık 100 bin, ağustosta 80 bin varile indi. Rusya'nın payı ağustosta %20'ye geriledi. Boşluğu Hindistan ve ABD Körfezi doldurdu; iki rota da Karadeniz'den çok daha uzun.

Kpler aralık kargolarında Rus kaybının Türkiye ve Brezilya'yı vuracağını yazıyor. Alıcılar yine Hindistan'a ve ABD Körfezi'ne dönecek. Enerji Bakanı Bayraktar 23 Ekim'de Rus motorini için genel bir anlaşma olduğunu söyledi, ama hacim vermedi. Kerkük–Ceyhan hattı 17 Kasım'da günde 120 bin varille açıldı; bu ham tarafında seçenek ekliyor, motorin açığını kapatmıyor. Türkiye'nin kısıtı ürün ithalatında.

Pompada bu tablo Brent'ten kopuk görünüyor. İstanbul Avrupa yakasında motorin 6 Ekim'de 90,20 liradan 1 Kasım'da 100,50 liraya çıktı. Bu artışın bir kısmı ÖTV'nin litre başına 6 liradan 9 liraya yükselmesinden geliyor. Brent'teki yaklaşık %20'lik düşüş bu yüzden motorin faturasına tam geçmiyor. Dizel makası genişledikçe Türkiye ham fiyatı düşüşünün kazancını ürün tarafında geri veriyor.

4 · İkinci tur ve çürütücü

Zincir üç halkada işliyor. Önce vurulan rafineriler kasım dizel kotasını doldurmaz. Ardından Akdeniz dizel makası Brent'ten bağımsız açılır ve Türk alıcılar aralık kargolarını uzak rotalardan karşılar. Son halkada Türkiye'de motorin fiyatı ve ulaştırma enflasyonu ham fiyat düşüşüne rağmen yüksek kalır. Olasılıkları senaryo modülünde %55, %30 ve %15 olarak kalibre ettik.

Tezi çürütecek gelişme somut. Rus rafineri kullanımı ekimdeki gibi birkaç haftada %25 artar ve kasım dizel ihracatı 2 milyon tona ulaşırsa kısıt gevşemiş demektir. Akdeniz ULSD makası iki hafta üst üste daralırsa okuma zayıflar. Liman saldırıları Primorsk ya da Ust-Luga yüklemelerini keserse kısıt ürün tarafından ham tarafına geçer ve Brent yükselir.

Olasılıklar

Senaryolar

SenaryoOlasılıkTetikleyiciPiyasa etkisi
H1Ham bol, dizel dar%55Rafineri saldırıları kasım temposunda sürer; Rus ham ihracatı dört haftalık ortalamada günde 3,9 milyon varilin üstünde kalır.Dizel ihracatı 2 milyon tonluk kotanın altında kalır; Brent baskı altında kalırken Akdeniz dizel makası geniş seyreder.
H2Onarım kotayı doldurur%30Saldırı temposu düşer ve rafineri kullanımı birkaç haftada ekimdeki gibi %25 artar.Kasım ve aralık dizel ihracatı 2 milyon tona yaklaşır; ham ihracatı geriler, dizel makası daralır.
H3Liman da vurulur%15Primorsk, Ust-Luga ya da Novorossiysk yüklemeleri saldırılarla kesintiye uğrar.Kısıt ürün tarafından ham tarafına geçer; Rus ham ihracatı düşer, iki piyasa birlikte daralır.

Modül A

Kısıt Matrisi

YAPISAL ORT. 4,0 · OPERASYONEL ORT. 2,3Yapısal kısıtlar baskın: sonuç, aktörlerin tercihlerinden çok bu sınırlarla belirlenir.

Yapısal kısıtlarkalıcı · iradeden bağımsız

  • Rus rafineri kapasitesi · Rusya

    5/5

    Reuters'a göre kapasite yaklaşık %30 düştü; on günde 35 büyük rafineriden 9'u vuruldu. Hamı ürüne çeviren halka kırıldıkça varil ihracata gidiyor.

  • Rus dizel ihracat yasağı · Rusya

    4/5

    Üretici yasağı 31 Ocak 2027'ye uzatıldı; ihracat yalnız muaf rafinerilere verilen kotayla mümkün. Kota kasımda 2 milyon ton.

  • Türkiye'nin motorin ithalat bağımlılığı · Türkiye

    4/5

    Türkiye 2025'te 13,66 milyon ton motorin ithal etti; %84,8'i Rusya'dandı. Rus payı ağustosta %20'ye indi.

  • Alternatif arzın rota uzunluğu

    3/5

    Ağustosta Hindistan'dan günde 120 bin varili aşan, ABD'den 90 bin varil motorin geldi; iki rota da Karadeniz'den çok daha uzun.

Operasyonel sürtünmegeçici · zamanla çözülür

  • Aylık kota yönetimi haftalar

    3/5

    Moskova kotayı ay ay belirliyor; aralık planı kasım sonunda açıklanacak. Plan rafineri hızı netleşmeden kesinleşmiyor.

  • Parçalı kapasite verisi haftalar

    2/5

    Kapasite kaybı için %55 ve %30 gibi farklı rakamlar dolaşıyor; Bloomberg %55'i doğrulayamadı. Rus işleme verisi kamuya açık değil.

  • ABD–Rusya dizel düzenlemesi aylar

    2/5

    OFAC ekimde Rus dizeline geçici genel lisans verdi; ABD'ye giden kargolar kotanın bir kısmını Akdeniz alıcılarından uzaklaştırabilir.

Modül B

Sinyal ve Gürültü

SİNYAL %67 · GÜRÜLTÜ %33

Modül C

Varlık Sınıfı ve Pozisyonlama Çıkarımları

Varlık sınıfıMaruziyetAktarım kanalıH1H2H3BeklenenKanaatVadeİzlenecek
EmtiaHam petrol eğrisinin ön ucuİşlenemeyen Rus hamının ihracata gitmesi ve ABD stok artışı−−++−0,55●●●0–3 ayVadeli Brent'in 90 ve 100 dolar bantları
EmtiaOrta distilat makası (Akdeniz dizel)Rus dizel kotasının dolmaması ve yasağın ocak sonuna uzaması++−+++1,10●●●0–3 ayAkdeniz ULSD makasının haftalık değişimi
Navlun ve sigortaÜrün tankeri navlunu (Hindistan ve ABD Körfezi–Akdeniz)Türk alıcıların uzak rotalara yönelmesi+−++0,40●●●0–3 ayKpler Türkiye motorin ithalatı köken dağılımı
DövizPetrol ihracatçısı gelişen piyasa kurlarıDaha çok varil, daha az döviz getiren Rus ham ihracatı−0+−0,40●●●3–12 ayBloomberg haftalık Rus ham ihracat değeri (2,45 milyar dolar)
Egemen borçTürkiye yerel para tahvilleriMotorin fiyatı üzerinden ulaştırma enflasyonu ve enerji faturası−+−−−0,55●●●3–12 ayTÜİK ulaştırma alt endeksi ve EPDK motorin ithalatı

Okuma: ++ güçlü yapısal destek · + destek · 0 nötr · − baskı · −− güçlü baskı. “Beklenen”, senaryo olasılıklarıyla ağırlıklandırılmış yöndür. H1: Ham bol, dizel dar · H2: Onarım kotayı doldurur · H3: Liman da vurulur.

Varlık sınıfı düzeyinde, senaryoya koşullu genel analizdir. Belirli bir menkul kıymet, fiyat hedefi ya da işlem zamanlaması içermez; kişiye özel yatırım tavsiyesi değildir (6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu).

İkinci tur etkiler

Peki sonra ne olur?

Başlangıç

Ukrayna kasım başından beri 13 Rus rafinerisini vurdu; işlenemeyen ham ihracata gitti ve haftalık sevkiyat 15 Kasım'da günde 4,32 milyon varile çıktı.

  1. 1

    Rus ürün ihracatıhaftalar içinde

    Rafineri hızı düştüğü için Rusya kasımda 2 milyon tonluk dizel ihracat kotasını dolduramaz; ürün ihracatı plandan geride kalır, yasak 31 Ocak 2027'ye kadar sürer.

    İzlenecek: Kpler ve LSEG'in kasım Rus dizel yükleme verisi; Novak'ın kasım sonunda açıklayacağı aralık ihracat planı

  2. 2

    Ürün ticareti ve navlunhaftalar içinde

    Eksik Rus dizeli Akdeniz'de makası Brent'ten bağımsız açar; Türk alıcılar aralık kargolarını Hindistan ve ABD Körfezi'nden, daha uzun rotalarla karşılar.

    İzlenecek: Akdeniz ULSD makasının haftalık değişimi (son hafta +6,10 dolar); Kpler'in Türkiye motorin ithalatı köken dağılımı

  3. 3

    Enerji faturası ve enflasyonaylar içinde

    Brent düşse de Türkiye'de motorin fiyatı yüksek kalır; ÖTV artışıyla birlikte ulaştırma kalemi enflasyonu besler ve ham fiyatı düşüşünün kazancı ürün faturasında geri gider.

    İzlenecek: EPDK aralık petrol piyasası raporunda motorin ithalatı ve köken; İstanbul motorin pompa fiyatının 100,50 liraya uzaklığı

Zinciri kıran

Rafineri saldırıları durur ve kullanım ekimdeki gibi birkaç haftada %25 artarsa kota dolar, makas daralır. Liman saldırıları ham yüklemelerini keserse kısıt ham tarafına geçer ve zincir ilk halkada değişir.

Tetikleyiciler

İzlenecek eşikler

GöstergeEşikBugünAnlamı
Brent ham petrol (vadeli)< 90—Brent 90 doların altına inerse ham fazlası baskın kalır; dizel makasıyla ayrışma Türkiye'nin motorin faturasında belirginleşir.
Brent ham petrol (vadeli)> 100—Brent 100 doları aşarsa kısıt ürün tarafından ham tarafına geçmiş olabilir; Rus liman yüklemeleri kontrol edilmeli.
ABD ticari ham petrol stokları> 420 milyon varil412,5ABD ticari ham stoğu 420 milyon varili aşarsa Atlantik havzasındaki ham fazlası derinleşir, Rus varili Asya'ya daha da ucuza gider.

Kaynaklar

  1. Oilprice.com — Russian Crude Exports Hit Four-Month High
  2. Euronext (Reuters) — Oil prices tumble as traders weigh surplus supply outlook
  3. Atlantic Council — Ukraine's new drone blitz cuts Russian oil refining capacity by 30 percent
  4. Euromaidan Press — Three Russian refineries hit since Friday handle roughly 10% of Russia's refining
  5. Baird Maritime (Reuters) — Russia extends diesel export ban but leaves room for US shipments
  6. Baird Maritime (Reuters) — Turkey turns to US and India for diesel as Russian export ban bites
  7. Kpler — Distillates continue to drive support for margins
  8. Interfax — Turkey has general agreement on Russian diesel supplies
  9. Endeks24 — Rusya dizel ihracat yasağını Ocak 2027'ye uzattı
  10. Oilprice.com — Drone Strikes Cripple Half of Russia's Top Diesel Refineries
  11. BOE Report — US crude stocks, gasoline and distillate inventories rise, EIA says
Paylaş

Kaynak ve doğrulama kuralları: metodoloji · Hata bildirimi: iletişim

İlgili raporlar