Talay Günlük Brifing
Sıkılaşma dalgası genişliyor, petrolde ölçüm bulanıklaştı
30 Eylül 2026, Çarşamba · Talay Insight Editörlüğü · 8 temel kaynak
IYönetici özeti ve piyasa etkisi
29 Eylül'de Avustralya faizi %4,60'a çıkardı, İspanya'da enflasyon %4,9'a sıçradı ve piyasa Fed'in ekim artırımına %68 olasılık verdi. Aynı gün Brent'in kasım kontratı %2,8 düşüşle 102,35 $'a indi. Düşüşün arkasında artan arz yok: Hürmüz'de resmî ABD rakamı günde 13 milyon varil, gemi takip verisi 7,4 milyon varil. Putin de Rus enerji verisini gizli bilgi saydı.
Enerji şoku fiyat etiketinden para politikasına geçti. Avustralya Merkez Bankası 29 Eylül'de faizi oybirliğiyle 25 baz puan artırarak %4,60'a, yani 2011'den beri en yüksek düzeye çıkardı ve gerekçede küresel enerji fiyatlarını ilk sıraya yazdı. İspanya'da eylül öncü enflasyonu %4,3'ten %4,9'a sıçradı. İngiltere'de 10 yıllık getiri %5,42'ye çıktı, piyasa kasım artırımına %85 olasılık veriyor. ABD'de 28 Ekim toplantısı için artırım olasılığı %68, 2 yıllık getiri %4,93.
Petrol ise aynı gün geriledi: Brent'in kasım kontratı 29 Eylül'de 2,94 $ düşüşle 102,35 $'dan kapandı. Bu düşüş arzın düzeldiğini göstermiyor. ABD Enerji Bakanı Hürmüz'den günde 13 milyon varil geçtiğini söylerken gemi takip şirketi Kpler eylül ortalamasını 7,4 milyon varil hesaplıyor. İran yeni önerisini Katar üzerinden iletti, ancak Washington'dan yaptırım gevşemesi konusunda 2 çelişkili açıklama geldi. Putin 29 Eylül'de rafineri ve ihracat verilerini gizli bilgi sayan kararnameyi imzaladı.
Türkiye'de ekonomi yönetimi 29 Eylül'de fon tasfiyesi için Cumhurbaşkanı Yardımcısı başkanlığında kurul kurdu ve Fitch soruşturmadan sistemik risk beklemediğini açıkladı. Piyasa ikna olmadı: BIST 100 %2,40 düşüşle 12.290,58'e indi ve eylül kaybı %13,62'ye ulaştı. Ekonomistler eylülde aylık %2,18 enflasyon bekliyor; veri 5 Ekim'de açıklanacak. ABD Hazinesi aynı gün İran'ın silah tedarik ağında Türkiye'de kurulu 1 şirketi yaptırım listesine aldı.
48 saatlik katalizör takvimi
Zaman (TSİ)Olay ve izlenecek eşik
- 30 EylABD ağustos PCE fiyat endeksi; beklenti manşet yıllık %3,7, çekirdek %3,2. Üzerinde bir okuma ekim artırım olasılığını %68'in üstüne taşır.
- 30 EylICE Brent kasım kontratının son işlem günü; ön ay aralık kontratına geçecek ve manşet fiyat yaklaşık 7 $ düşük görünecek.
- 30 EylAlmanya eylül öncü enflasyonu; İspanya'daki %4,9'un ardından avro bölgesi toplamı için ikinci büyük veri.
- 1 EkiEşel mobil sisteminin sona ermesi ve akaryakıtta ÖTV kararı; 30 Eylül sabahı itibarıyla yeni bir karar doğrulanamadı. Sektör hesabı benzinde litre başına yaklaşık 12,48 TL.
- 1 EkiTCMB'nin 25 Eylül haftasına ait resmî rezerv verisi; hesaplamalardaki 171 milyar $'lık brüt düzeyin teyidi.
- 1 EkiHollanda merkezli güvenlik kuruluşu DIVD'nin, kendisine yönelik yapay zekâ ajanlı saldırıya dair ayrıntılı raporu; yöntemi ilk kez belgelenecek.
- 5 EkiTÜİK eylül enflasyonu; AA Finans anketinde 20 ekonomistin aylık beklentisi %2,18, yıllık %30,16.
- 5–7 EkiHindistan Merkez Bankası para politikası toplantısı; bir önceki toplantıda faiz %5,25'te tutulmuştu.
- 22 EkiTCMB Para Politikası Kurulu; Fitch yıl sonuna kadar 150 baz puan indirim olasılığından söz ediyor.
- 28 EkiFed FOMC kararı; vadeli piyasa 25 baz puanlık artırıma %68 olasılık veriyor.
Etkiler
- Enerji şoku ikinci tura geçti: Avustralya, İngiltere ve ABD'de merkez bankaları petrol kaynaklı enflasyonu artık geçici saymıyor; 29 Eylül'de ABD 30 yıllık getirisi %5,57'de kaldı.
- Petrol fiyatı doğrulanamayan akış verisi yerine başlıklara tepki veriyor; Brent'in kasım ve aralık kontratları arasındaki yaklaşık 7 $'lık fark kontrat geçişinde yanıltıcı bir düşüş görüntüsü yaratacak.
- Türkiye'de fon kurulu açıklaması borsayı durduramadı: BIST 100 29 Eylül'de %2,40 düştü, eylül kaybı %13,62'ye ulaştı ve dolar/TL 49,03'e çıktı.
·Beş sütunda gün
- Türkiye ve Çevresi
Ekonomi yönetimi 29 Eylül'de Fon Koordinasyon Kurulu'nu kurdu, ancak BIST 100 aynı gün %2,40 düştü ve faktoring endeksi %8,20 geriledi. ABD Hazinesi İran tedarik ağında Türkiye'deki 1 şirketi listeledi.
- Orta Doğu ve Kuzey Afrika
İran riyali serbest piyasada bir günde %3,84 değer kaybetti ve dolar 2,542 milyon riyale çıktı. Tahran yeni Hürmüz önerisini Katar üzerinden iletti; Washington nükleer dosyada taviz şartını yineledi.
- Avrupa
İspanya'da AB uyumlu enflasyon eylülde %5,0 ile Şubat 2023'ten beri zirvede. İngiltere'de piyasa kasım faiz artırımına %85 olasılık veriyor. Euro dolar karşısında 1,134 ile 3 ayın en düşük düzeyine indi.
- Avrasya
Putin'in 29 Eylül kararnamesi rafineri işleme hacimlerini, ihracat fiyatlarını ve alıcı kimliklerini gizliyor; kurumlara 10 gün süre verildi. Ukrayna'nın aylık elektrik tüketimi 5,6 TWh ile rekor düşük düzeyde.
- Asya-Pasifik
Avustralya 2026'daki dördüncü artırımla faizi %4,60'a çıkardı. Japonya'da 2 yıllık getiri 28 Eylül'de %1,975 ile 1995'ten beri zirveyi gördü; ekim artırımına %36 olasılık veriliyor.
- Güney Asya
Pakistan'ın kamu borcu 4 yılda %76 artarak 86,7 trilyon rupiye çıktı; brüt finansman ihtiyacı milli gelirin yaklaşık %20'si. Sri Lanka IMF uyarısına rağmen 126 milyon $'lık motorin sübvansiyonu açıkladı.
- Sahra Altı Afrika
Fas'ta 97 sandalyeli PAM'ın lideri ilk kadın başbakan olarak atandı; çoğunluk için 198 sandalye gerekiyor. Sudan ordusu Etiyopya'nın muhalefete destek suçlamasını reddedip İHA desteği iddiasıyla karşılık verdi.
- Amerika
ABD 30 yıllık getirisi Hazine'nin geri alımlarına rağmen %5,57'de. Meksika'da dolar/peso 18,04'e çıktı; Banxico ile Fed arasındaki faiz farkı 2,5 puana indi.
IIJeopolitik gerçeklik kontrolü
Fiyatı ve kararı değiştiren gelişmeler, gündemde yer kaplayıp davranışı değiştirmeyenlerden ayrılır; ardından ana akım anlatı sert veriyle sınanır.
Modül B
Sinyal ve Gürültü
SİNYAL %67 · GÜRÜLTÜ %33
- SİNYAL
Merkez bankaları enerji şokuna faizle yanıt vermeye başladı
Avustralya Merkez Bankası 29 Eylül'de faizi oybirliğiyle 25 baz puan artırarak %4,60'a çıkardı ve gerekçede küresel enerji fiyatlarını saydı.
- SİNYAL
Avrupa'da enflasyon yeniden hızlanıyor
İspanya'da eylül öncü TÜFE %4,9, AB uyumlu endeks %5,0 ile Şubat 2023'ten beri zirvede; enerji fiyatları yıllık %21,6 arttı.
- SİNYAL
Hürmüz'de akış savaş öncesinin yarısının altında
Kpler verisine göre boğazdan eylülde günde ortalama 7,4 milyon varil geçti; savaş öncesi akış yaklaşık 20 milyon varildi.
Veri: Hürmüz Boğazı geçişi ›Al Jazeera — Iran touts Hormuz attacks as oil flows increase despite tensions
- GÜRÜLTÜ
Brent'in 29 Eylül'deki düşüşü arzın düzeldiğini gösteriyor
Kasım kontratı %2,8 düşüşle 102,35 $'a indi, ancak kontrat 30 Eylül'de doluyor ve haftalık Hürmüz çıkışı 49,2 milyon varilden 33,7 milyon varile gerilemişti.
Veri: Brent ham petrol (vadeli) ›Anadolu Ajansı — US stocks end lower as Treasury yields rise
- GÜRÜLTÜ
Trump'ın rekor petrol çıkışı açıklaması
Trump 29 Eylül'de son günlerde tarihin en yüksek çıkışının yapıldığını söyledi; destekleyen bir rakam açıklanmadı ve Kpler'in 7,4 milyon varillik ortalaması bunu doğrulamıyor.
Anadolu Ajansı — Trump claims US took more oil out of Strait of Hormuz than ever before
- SİNYAL
Türkiye'de kaygı banka dışı finansa kaydı
BIST 100 29 Eylül'de %2,40 düşerken sınai endeksi %2,99 geriledi, bankacılık endeksi %0,10 yükseldi; endeksin aylık kaybı %13,62.
Birleşen sinyaller
Tek tek önemsiz, birlikte anlamlı
Dalga
Karar vericilerin dayandığı ölçümler aynı hafta içinde, birbirinden bağımsız 4 yerde güvenilirliğini yitirdi.
Zayıf sinyaller
Hürmüz'de ABD yetkililerinin verdiği günde 13–22 milyon varillik akış, Kpler'in 7,4 milyon varillik eylül ortalamasının neredeyse 2–3 katı.
29.09 · Washington'un Hürmüz rakamları gemi takip verisinin neredeyse iki katıPutin 29 Eylül'de rafineri işleme hacimlerini, ihracat fiyatlarını ve alıcı kimliklerini gizli bilgi sayan kararnameyi imzaladı.
29.09 · Putin petrol ihracatı ve rafineri verilerini gizli bilgi sayan kararnameyi imzaladıTürkiye'nin 10 yıllık getiri serisinde 28 Eylül değeri önce %35,67 olarak yayımlandı, ardından %32,92'ye revize edildi; 275 baz puanlık fark bir veri düzeltmesiydi.
Investing.com — Türkiye 10 yıllık tahvil getirisi geçmiş veriBrent'te manşet fiyat 30 Eylül'de kasımdan aralık kontratına geçiyor; 29 Eylül'de aralık 99,42 $, kasım 102,35 $ düzeyindeydi.
Anadolu Ajansı — Oil prices rise as conflicting US-Iran statements sustain supply risk
Birleşince
Tek tek bakıldığında her biri teknik bir ayrıntı. Birlikte okunduğunda petrol arzı, Rus ihracatı, Türk tahvil faizi ve manşet petrol fiyatı için kullanılan referansların hepsi aynı anda tartışmalı hâle geldi. Ölçüm bulanıklaştığında fiyat, doğrulanabilir akış yerine açıklamalara tepki verir ve oynaklık artar. Karar alıcı için sonuç, tek bir seriye dayanan eşiklerin bu dönemde yanlış alarm üretme olasılığının yükselmesidir.
Bu okumayı çürütecek
IMF PortWatch'ın gecikmeli Hürmüz geçiş verisi eylülün son haftası için Kpler ile resmî ABD rakamı arasındaki farkı günde 2 milyon varilin altına indirirse bu okuma zayıflar.
Anlatı ve veri çelişkisi
Anlatı: Petrol 29 Eylül'de %2,8 düştü; piyasa Hürmüz'de akışın normale döndüğünü fiyatlıyor.
Sert veri: Al Jazeera'ya göre ABD Enerji Bakanı boğazdan günde 13 milyon varil, Hazine Bakanı 15–22 milyon varil geçtiğini söyledi. Aynı haberde Kpler'in eylül ortalaması günde 7,4 milyon varil; savaş öncesi akış yaklaşık 20 milyon varildi. OE Digital'in aktardığı Kpler verisine göre 20 Eylül haftasında 25 Eylül itibarıyla 33,7 milyon varil çıktı, bir önceki tam haftada 49,2 milyon varil. Brent'in aralık kontratı 29 Eylül sabahı 99,42 $ iken kasım kontratı günü 102,35 $'dan kapattı.
Çıkarım: Düşüş, arzın düzelmesinden çok diplomasi başlıklarına ve kontrat geçişine bağlı. Takip verisi savaş öncesi akışın yarısının altını gösterirken kasım–aralık farkı yakın vadeli sıkışıklığın sürdüğünü söylüyor. Manşet fiyat 1 Ekim'de aralık kontratına geçtiğinde görülecek düşüş yeni bir bilgi taşımayacak.
Al Jazeera — Iran touts Hormuz attacks as oil flows increase despite tensionsOE Digital — Hormuz crude oil flows reach 33.7 million barrels this weekAnadolu Ajansı — Oil prices rise as conflicting US-Iran statements sustain supply risk
IIIKısıtlar matrisi
Liderlerin ne istediği değil, finansal, hukuki, coğrafi ve sistemik kısıtların onları ne yapmaya zorladığı. Tercih ucuzdur; kısıt bağlayıcıdır.
ABD · Fed ve HazineUS
Kısıt · Piyasa 28 Ekim'de artırıma %68 olasılık veriyor ve 2 yıllık getiri %4,93. 30 yıllık getiri, 9 Eylül'den beri büyütülen geri alımlara rağmen %5,57'de. Beyaz Saray ise Hürmüz'de akışın rekor düzeyde olduğunu söylüyor.
Dayattığı davranış · Enflasyona faizle yanıt verirken petrol cephesinde iyimser rakamlarla beklentiyi yönetmeye çalışıyor; iki mesaj birbirini zayıflatıyor.
Türkiye · Ekonomi yönetimiTR
Kısıt · BIST 100 eylülde %13,62 geriledi, dolar/TL 49,03, 5 yıllık CDS 249,98 baz puan. Eylül enflasyonu için beklenti aylık %2,18; 1 Ekim'de akaryakıtta vergi tamponu kalkıyor.
Dayattığı davranış · Fon krizini yargıdan ayırıp bir kurula bağladı, ancak takvim vermedi; faiz kararını 22 Ekim'e bırakırken kuru rezervle savunuyor.
İran · Dışişleri ve Merkez BankasıIR
Kısıt · Riyal bir günde %3,84 değer kaybederek dolar başına 2,542 milyona indi. Abluka kara sınırlarına da yansıyor; tırlar kapılarda günlerce bekliyor.
Dayattığı davranış · Katar üzerinden yeni öneri sunarak zaman kazanmaya çalışıyor; önce boğaz ve abluka, sonra nükleer dosya sıralamasında ısrar ediyor.
Rusya · KremlinRU
Kısıt · Ukrayna'nın rafineri saldırıları ve Batı yaptırımları ihracat zincirinin alıcı, aracı ve rota bilgisine dayanıyor. 29 Eylül kararnamesi bu bilgilerin 8'den fazla kategorisini gizliyor.
Dayattığı davranış · Veriyi karartarak hedef seçimini ve yaptırım denetimini zorlaştırıyor; bedeli, kendi arzının piyasada daha yüksek belirsizlik primiyle fiyatlanması.
Avustralya · RBA
Kısıt · Yıllık enflasyon temmuzda %3,5 ile %2–3 hedef aralığının üzerinde. Yaklaşık 1,8 milyon konut kredisi borçlusu kredi stresi riski altında.
Dayattığı davranış · 2026'daki dördüncü artırımı yaptı ve gerekirse devam edeceğini söyledi; hane halkı baskısını enflasyon riskinin gerisine koydu.
Sri Lanka · Hükümet
Kısıt · Enflasyon ağustosta %8,0 ile 38 ayın zirvesinde, akaryakıt şubattan beri yaklaşık %50 pahalandı. IMF programı sübvansiyonların eylül sonunda bitmesini öngörüyordu.
Dayattığı davranış · 3 aylık 126 milyon $'lık motorin desteğini geri getirdi; sokağın tepkisini IMF takviminin önüne koydu.
Matrisin söylediği
Altı aktörün ortak noktası, enerji şokunun maliyetini kimin üstleneceğine dair kararın artık ertelenememesi. Zengin ekonomiler faturayı faizle hane halkına, kırılgan ekonomiler bütçeyle devlete yazıyor. Avustralya ve ABD ilk yolu, Sri Lanka ikinci yolu seçti. Türkiye ikisinin arasında: vergi tamponu 1 Ekim'de kalkarken faiz kararı 22 Ekim'e bırakıldı. İran ve Rusya ise maliyeti gizleyerek ya da zamana yayarak yönetiyor. Bu dağılım, küresel faizlerin yüksek kaldığı her hafta IMF programlarındaki ülkeler için siyasi maliyetin büyüdüğünü gösteriyor.
Modül A
Kısıt Matrisi
YAPISAL ORT. 4,3 · OPERASYONEL ORT. 2,8Yapısal kısıtlar baskın: sonuç, aktörlerin tercihlerinden çok bu sınırlarla belirlenir.
Yapısal kısıtlarkalıcı · iradeden bağımsız
Hürmüz'de ölçülemeyen akış · İran
5/5Transponderi kapalı geçişler nedeniyle gerçek akış bilinmiyor; resmî rakam günde 13 milyon varil, takip verisi 7,4 milyon varil. Savaş öncesi düzey yaklaşık 20 milyon varildi.
Enflasyonun enerji bileşeni
4/5İspanya'da enerji fiyatları yıllık %21,6 arttı ve manşet enflasyon %4,9'a çıktı; Avustralya'da enflasyon %3,5 ile hedefin üzerinde. Merkez bankaları bu kalemi artık yok sayamıyor.
ABD uzun vadeli borçlanma maliyeti · ABD
4/530 yıllık getiri, Hazine'nin 9 Eylül'den beri büyüttüğü geri alımlara rağmen %5,57'de; 10 yıllık %5,253. Küresel finansman maliyetinin tabanı yükseliyor.
Türkiye'de güven ve takvim açığı · Türkiye
4/5BIST 100 eylülde %13,62 geriledi; fon kurulu kuruldu ancak ödeme takvimi ve tutarı açıklanmadı. CDS 249,98 baz puanda.
Operasyonel sürtünmegeçici · zamanla çözülür
Brent kontrat geçişi günler
3/5Kasım kontratı 30 Eylül'de doluyor; aralık kontratı yaklaşık 7 $ daha düşük. Manşet fiyattaki düşüş takvim etkisi olacak.
1 Ekim akaryakıt vergisi günler
3/5Eşel mobil sisteminin sona ermesiyle benzinde litre başına yaklaşık 12,48 TL'lik vergi etkisi hesaplanıyor; yeni karar doğrulanamadı.
Rus enerji verisinin gizlenmesi haftalar
3/529 Eylül kararnamesi rafineri ve ihracat verilerini gizliyor; kurumlara uygulama kuralları için 10 gün verildi. Arz tahminleri üçüncü taraf takibe kalacak.
IMF programlarında sübvansiyon baskısı aylar
2/5Sri Lanka 126 milyon $'lık motorin desteğini geri getirdi; Pakistan'ın brüt finansman ihtiyacı milli gelirin yaklaşık %20'si. İncelemeler gecikebilir.
IVAtlantik-dışı perspektif: kör noktalar
Batı analizinin gözden kaçırdığı noktalar, yazar ve kurum adıyla. Devlet medyası her seferinde ayrıca işaretlenir.
- 1
Ümit Burnu'na kayan trafik Güney Afrika'ya kazanç getirmedi
Timothy Walker, danışman, Institute for Security Studies (ISS Africa) · 25 Eylül 2026
Pretoria merkezli kurumda yazan Walker, 2023'ten beri Kızıldeniz'den kaçan konteyner gemilerinin Güney Afrika limanlarına uğramadığını savunuyor. Cape Town ve Durban, Dünya Bankası'nın konteyner limanı performans sıralamasında son sıralara yakın. Afrika ham petrolünün yaklaşık %75'ini ihraç edip rafine ürünü ithal ettiği için bölge akaryakıt zammıyla bedel ödüyor. Batı'da Kızıldeniz krizi navlun ve teslim süresi olarak okunurken bu yazı, rotanın kaydığı kıyıların paydan dışlandığını gösteriyor.
Not: Yazı gemi geçiş sayısı ya da liman geliri serisi sunmuyor; sav 2 temel rakama dayanıyor.
issafrica.org - 2
Irak Kalkınma Yolu'nun önündeki engel mühendislik değil üç Kürt dosyası
Özge Genç ve Berkay Mandıracı, Middle East Council on Global Affairs · 23 Eylül 2026
Doha merkezli kurumun notuna göre Basra'daki Fav Limanı'nı Türkiye'ye bağlayacak 17–20 milyar $'lık koridorun bağlayıcı kısıtı 3 siyasi süreç: Bağdat–Erbil güzergâh anlaşmazlığı, Ankara–PKK süreci ve SDG'nin Suriye devletine entegrasyonu. Kesinleşmiş tek büyük kaynak Dünya Bankası'nın 930 milyon $'lık demiryolu projesi. Batı'da Hürmüz'e alternatif tartışması boru hatları üzerinden yürürken bu not kara koridorunun siyasi ön koşullarını öne çıkarıyor.
Not: Maliyetin ne kadarının karşılandığı belirsiz; yük hacmi ve geçiş süresi tahmini verilmiyor.
mecouncil.org - 3
Kamerun–Çad koridorunda güvensizlik ticareti boğuyor
Célestin Delanga ve Remadji Hoinathy, araştırmacılar, Institute for Security Studies (ISS Africa) · 23 Eylül 2026
Yazarlara göre denize kıyısı olmayan Çad'ın can damarı olan Maroua–Kousséri–N'Djamena hattında Boko Haram bağlantılı gruplar ile silahlı çeteler birlikte çalışıyor. İki ülke arasındaki kayıt dışı sınır ticareti 174 milyar CFA frangı, yani 303 milyon $ değerinde. Alternatif Yagoua–Bongor yolunda 17 kontrol noktası var ve taşıma ücretleri 2 katına çıktı. Batı'da Sahel güvenliği terör başlığıyla izlenirken bu yazı asıl maliyetin ticaret koridorunda biriktiğini gösteriyor.
Not: Ticaret hacmi rakamının yılı ve kaynağı yazıda açık değil; saldırı sayısı verilmiyor.
issafrica.org
VOlasılıklı senaryolar ve varlık sınıfı çıkarımları
Kesin tahmin verilmez. Yüzdeler kalibre edilmiş kanaattir, ölçüm değildir. Rakip açıklamalar yan yana konur.
H1Sıkılaşma genişler, petrol yüksek kalır
%50- Tetikleyici
- PCE beklentinin üzerinde gelir, Hürmüz'de takip verisi günde 7–10 milyon varil bandında kalır.
- Etki
- Fed ve BoE ekim–kasımda faiz artırır, uzun vadeli getiriler yüksek kalır.
- Piyasa aktarımı
- Dolar güçlenir, gelişmekte olan ülke kurları ve tahvilleri baskı görür; Brent aralık kontratı 95–105 $ bandında kalır; TL varlıklarında risk primi yüksek seyreder.
H2Katar kanalı ara düzenleme üretir
%30- Tetikleyici
- ABD İran'ın yeni önerisine yazılı ve olumlu yanıt verir, boğazda kademeli açılış başlar.
- Etki
- Petrol risk primi geriler, merkez bankaları artırım sinyalini yumuşatır.
- Piyasa aktarımı
- Brent eğrisi aşağı kayar, enerji ithalatçısı ülkelerin kurları ve tahvilleri rahatlar; Türkiye'nin cari dengesi ve enflasyon beklentisi olumlu etkilenir.
H3Görüşmeler çöker, veri kararır
%20- Tetikleyici
- Taraflardan biri Katar kanalını kapatır ya da boğazda gemi saldırıları yeniden artar.
- Etki
- Petrol sert yükselir, enflasyon beklentileri bozulur, merkez bankaları daha sert adım atar.
- Piyasa aktarımı
- Brent ön ayı yeniden 105 $'ın üzerine çıkar, navlun ve savaş riski sigortası pahalanır; kırılgan ülkelerde CDS primleri açılır.
Yüzdeler kalibre edilmiş kanaattir, ölçüm değildir.
Modül C
Varlık Sınıfı ve Pozisyonlama Çıkarımları
| Varlık sınıfı | Maruziyet | Aktarım kanalı | H1 | H2 | H3 | Beklenen | Kanaat | Vade | İzlenecek |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Emtia | Ham petrol vadeli eğrisi | Hürmüz akışındaki belirsizlik ve kontrat geçişi yakın vadeli primi belirliyor | + | −− | ++ | +0,30 | ●●● | 0–3 ay | Brent kasım–aralık farkı ve Kpler haftalık Hürmüz çıkışı |
| Egemen borç | Gelişmiş ülke uzun vadeli tahvilleri | Enerji kaynaklı enflasyon ve faiz artırım beklentisi getirileri yukarı itiyor | −− | + | −− | −1,10 | ●●● | 0–3 ay | ABD 30 yıllık getirisi ve 30 Eylül PCE verisi |
| Döviz | Gelişmekte olan ülke para birimleri | Daralan faiz farkı ve güçlü dolar taşıma işlemlerini zayıflatıyor | − | + | −− | −0,60 | ●●● | 0–3 ay | Dolar/peso 18 eşiği ve dolar endeksi |
| Kredi | Türkiye ülke risk primi | Fon krizi, rezerv kaybı ve küresel faizler risk primini birlikte belirliyor | − | + | −− | −0,60 | ●●● | 0–3 ay | 5 yıllık CDS'te 250 baz puan ve 1 Ekim rezerv verisi |
| Hisse | Türkiye hisse senedi piyasası | Tasfiye takvimindeki belirsizlik ve banka dışı finans kaygısı | − | + | −− | −0,60 | ●●● | 0–3 ay | Fon Koordinasyon Kurulu'nun ödeme takvimi duyurusu |
| Oynaklık | Petrol ve faiz oynaklığı | Ölçüm belirsizliği fiyatı başlıklara duyarlı hâle getiriyor | + | − | ++ | +0,60 | ●●● | 0–3 ay | ABD–İran açıklamaları ve PortWatch Hürmüz verisi |
Ek 1Türkiye panosu
GöstergeSonOkuma
- Politika faizi
- %37,00
- Sonraki karar 22 Ekim; Fitch yıl sonuna kadar 150 baz puan indirim olasılığı görüyor
- Dolar/TL
- 49,03
- 29 Eylül kapanış; 28 Eylül'de 48,98
- BIST 100
- 12.290,58
- 29 Eylül, −%2,40; eylül kaybı %13,62
- 10 yıllık getiri
- %32,90
- 29 Eylül; 28 Eylül değeri %32,92'ye revize edildi
- 2 yıllık getiri
- %37,03
- 29 Eylül; 28 Eylül'le aynı, teyit gerektiriyor
- Türkiye CDS
- 249,98 bp
- 28 Eylül, 5 yıllık; 25 Eylül'de 248,08
- Brüt rezerv
- 171 milyar $
- 25 Eylül haftası, hesaplama; resmî veri 1 Ekim'de
- Yıllık enflasyon
- %31,51
- Ağustos; eylül beklentisi aylık %2,18, yıllık %30,16
- Yıl sonu enflasyon beklentisi
- %29,66
- AA Finans anketi, 20 ekonomist; önceki %29,49
- Fitch notu
- BB− durağan
- 29 Eylül; fon soruşturmasından sistemik risk beklenmiyor
·Metodolojik şeffaflık: bu sayının bilmediği
Doğrulanamayan kalemler
- 1 Ekim'de sona erecek eşel mobil sistemine ilişkin yeni bir ÖTV kararı 30 Eylül sabahı itibarıyla doğrulanamadı.
- Trump'ın son günlerde Hürmüz'den tarihin en yüksek petrol çıkışının yapıldığı iddiasını destekleyen bir akış rakamı açıklanmadı.
- SPK'nın fon yatırımcılarına ödeme takvimi ve tutarı açıklanmadı.
- TSMC'nin Teksas planı şirketçe doğrulanmadı; iki kaynak da aynı gazete haberine dayanıyor.
- Yemen ordusunun 24 saatte 414 saldırı düzenlediği iddiası tek kaynağa dayanıyor ve bağımsız olarak doğrulanamadı; bu nedenle olay kaydı yazılmadı.
- TCMB brüt rezervinin 171 milyar $ olduğu bilgisi piyasa hesaplamasına dayanıyor; resmî veri 1 Ekim'de.
Çelişen kaynaklar (ikisi de raporlandı)
- Hürmüz akışı: ABD Enerji Bakanı günde 13 milyon varil, Hazine Bakanı 15–22 milyon varil, Kpler eylül ortalaması 7,4 milyon varil veriyor.
- Yaptırım gevşemesi: adı açıklanmayan bir ABD'li yetkili Trump'ın bunu değerlendirebileceğini söyledi, Trump ise Tahran'a böyle bir teklif yapmadığını belirtti.
- Myanmar'daki hava saldırısında ölü sayısı: BM en az 50, Arakan Ordusu ilk gün 33 açıkladı.
- Fed ekim artırım olasılığı kaynağa göre %68 ile %73 arasında değişiyor; kayıtlarda %68 kullanıldı.
- Altının 28 Eylül kapanışı Investing'de 4.122,16 $'dan 4.115,27 $'a revize edilmiş görünüyor; serideki 28 Eylül değeri değiştirilmedi, 29 Eylül artışı revize değere göre hesaplandı.
Eskimiş veri uyarısı
- Türkiye CDS'i 28 Eylül kapanışıdır; 29 Eylül satırı henüz yayımlanmadı.
- IMF PortWatch'ın Hürmüz geçiş verisi 20 Eylül'de duruyor.
- Türkiye yıllık enflasyonu ağustos verisidir (%31,51).
Senaryo yüzdeleri kalibre edilmiş kanaatlerdir, ölçüm değildir. Devlet medyası kaynakları ayrıca işaretlenmiştir. Bu sayı bilgi amaçlıdır ve yatırım tavsiyesi değildir. Üretim hattı ve kurallar: metodoloji · kaynak evreni · Doğruluk karnesi
Başlıca kaynaklar
- Reserve Bank of Australia — Statement by the Monetary Policy Board: Monetary Policy Decision
- INE — İspanya eylül öncü TÜFE
- Anadolu Ajansı — US stocks end lower as Treasury yields rise
- Al Jazeera — Iran touts Hormuz attacks as oil flows increase despite tensions
- Anadolu Ajansı — Putin tightens Russia's energy data secrecy to hinder Western sanctions
- Investing.com — Wednesday's PCE inflation report may boost Fed hike bets
- Dünya — Fon soruşturmasına Fitch yorumu: Sistemik risk beklenmiyor
- ABD Hazinesi — Operation Economic Outcast Takes Down Iranian Military Procurement Networks