III Kinetik Çatışmalar ve SavunmaSahra Altı Afrika
PCNS'ye göre çifte veto Batı Sahra'da hukuki değil operasyonel boşluk açtı
- Kurum
- Policy Center for the New South (PCNS)
- Yazar
- Mohammed Loulichki
- Ülke · dil
- Fas · Fransızca
- Bağ
- OCP destekli düşünce kuruluşu (Rabat)
Özet
Rabat'taki Policy Center for the New South'tan Mohammed Loulichki 4 Kasım tarihli politika notunda BM'nin Batı Sahra misyonu MINURSO'nun sonunu inceliyor. Güvenlik Konseyi 30 Ekim'de iki rakip taslağı veto etti ve misyonun yetkisi 1 Kasım'dan itibaren düştü. Yazara göre Konsey 35 yılda ilk kez Sahra konusunda karar alamadı. Bir yetki de yerine bir şey konmadan ilk kez sona erdi.
ABD taslağı 11 olumlu oy, 3 çekimser oy (Çin, Pakistan, Somali) aldı ve Rusya'nın vetosuyla düştü. Taslak misyonun adından referandum ifadesini çıkarıyor, Fas'ın özerklik planını en uygulanabilir çözüm olarak tanımlıyordu. İlk sürüm misyonu 30 Nisan 2027'de bitirip siyasi misyona dönüştürüyordu; bu hüküm müzakerede düşürüldü. Rusya'nın bir yıllık teknik uzatma taslağı yalnızca 3 olumlu oy aldı ve ABD vetosuyla düştü. Yazara göre bu taslak veto olmasa da gereken 9 oya ulaşamazdı.
Loulichki 1991'deki ateşkes düzenlemelerinin misyondan ayrı bir taahhüde dayandığını, bu yüzden kendiliğinden düşmediğini savunuyor. Asıl kaybın izleme ve gerilimi düşürme kapasitesi olduğunu söylüyor. Fas Kraliyet Kabinesi misyon personelinin günler içinde ayrılmasını istedi ve BM'nin yürüttüğü siyasi süreci askıya aldı. BM sözcüsü 1 Kasım'da tasfiye döneminin başladığını duyurdu. Yazar Genel Sekreter'den özel bir rapor ve bölgesel aktörlerin desteklediği geçici bir gözlem mekanizması öneriyor.
Kör nokta
Not Fas'ın bakışından yazılıyor ve özerklik planına verilen desteği sayarken Sahravi tarafının referandum talebini yalnızca Rusya ve Cezayir üzerinden aktarıyor. Oy dökümü de tartışmalı: El Salto, Rus taslağına Çin ve Pakistan'ın olumlu oy verdiğini yazdı; PCNS bu üç oyu Çin, Rusya ve Somali olarak veriyor. Misyonun personel sayısı ve sahadaki ateşkes ihlalleri rakamla verilmiyor.
Talay değerlendirmesi
Sonuç
Çifte veto Batı Sahra'yı BM gözetiminden çıkardı. Fas bunu süreci kendi koşullarına çekmek için kullanıyor, Polisario ise yetki boşluğunu tek taraflı adıma karşı kalkan olarak görüyor. Sahada izleme kapasitesi kalkınca düşük yoğunluklu çatışmanın sayılmayan bir çatışmaya dönüşme riski var. En olası yol, tasfiye sürerken yeni bir yetki yerine gayriresmî düzenlemelerin aranması.
Olası etkiler
- Batı Sahra güvenliğiOlumsuzKısa vade
BM tasfiye dönemine girdiği için ateşkes hattında ihlalleri bağımsız olarak kayda geçirecek bir mekanizma kalmıyor.
- Güvenlik Konseyi işleyişiOlumsuzOrta vade
Aynı oturumda iki rakip taslağın veto edilmesi, ABD ile Rusya arasındaki çekişmenin Afrika'daki barış misyonlarına da taşındığını gösteriyor.
- Fas-Cezayir ilişkisiOlumsuzOrta vade
Fas'ın BM sürecini askıya alması ve Cezayir'in Rus vetosunu açıkça desteklemesi, iki ülke arasındaki diplomatik kopuşu derinleştiriyor.
İhtimaller
- 1Gayriresmî boşluk%55
Tasfiye tamamlanır, yeni yetki çıkmaz ve diplomasi Washington ile Madrid'deki dörtlü görüşme formatına kayar.
İzlenecek: Genel Sekreter'in Konsey'e Batı Sahra için özel rapor sunup sunmadığı
- 2Geçici gözlem mekanizması%30
Konsey ya da bölgesel aktörler daha küçük bir gözlem ve doğrulama yapısında uzlaşır.
İzlenecek: Güvenlik Konseyi gündemine yeni bir Batı Sahra taslağının gelmesi
- 3Sahada tırmanma%15
İzleme kalkınca ateşkes hattında çatışmalar artar ve Fas meşru müdafaa hakkına başvurur.
İzlenecek: Fas ordusu ya da Polisario'nun ateşkes hattında yeni saldırı açıklaması
Olasılıklar kaynaklara dayanan kalibre yargıdır, ölçüm değildir; yeni bilgiyle güncellenir. Yatırım tavsiyesi değildir.
Orijinal yayın: policycenter.ma · 4 Kasım 2026
Bu sayfa kurumun görüşünü özetler ve Talay Insight'ın görüşünü yansıtmaz. Doğrudan alıntı yapılmamıştır.