Körfez petrolünün tamponu doldu, ama tek bir boru hattına yığıldı

Gürültü rakamda, sinyal yığılmada

Manşetteki rakam 5,8 milyon varil. Suudi Enerji Bakanı Abdulaziz bin Selman 6 Ekim'de Manama'da Doğu-Batı hattının o sabah 5,8 milyon varile döndüğünü söyledi. Türkiye Today bunu günlük akış olarak yazdı; OilPrice aynı gün rakamı hattın 22 Eylül'deki yeniden açılışından beri taşıdığı toplam gibi aktardı. Kümülatif okuma doğruysa 14 günlük ortalama akış günde yaklaşık 0,41 milyon varile iner. Günlük okuma doğruysa hat 7 milyon varillik kapasitesinin %83'üne dönmüş olur ve iki okuma arasında 14 kattan fazla fark var.

Bu rapor rakamın hangisi olduğunu çözmeye çalışmıyor; 7 Ekim itibarıyla resmî bir netleştirme yok. Asıl sinyal, Körfez'in Hürmüz dışındaki tamponunun 1 sistemde toplanması. OilPrice'ın 6 Ekim haberine göre İran hariç Körfez varillerinin eylülde yalnızca %60'ı Hürmüz'den geçti; savaştan önce bu pay %83'tü. Kayan 23 puanlık yük boru hatlarına, alternatif limanlara ve gemiden gemiye aktarmalara bindi; bu yükün omurgası 1.200 kilometrelik Doğu-Batı hattı.

Kısıt kapasite değil, tek nokta

Türkiye Today'e göre hat doğudaki Abkayk'tan Kızıldeniz'deki Yanbu'ya uzanıyor ve günde 7 milyon varil taşıyabiliyor. Shafaq News'in aktardığı sektör kaynaklarına göre sistemde 11 pompa istasyonu ve 2 basınç tahliye istasyonu var. 10–11 Eylül'deki İHA saldırısı 3 pompa istasyonunu doğrudan vurdu ve hat yaklaşık 11 gün kapalı kaldı. Riyad saldırının kaynağını Irak olarak gösterdi; Irak İslami Direnişi suçlamayı reddetti ve 2 tarafın iddiası da bağımsız doğrulanamadı.

Kırılganlık 5 Ekim'de yeniden sınandı. Anadolu Ajansı'na göre Hureys pompa istasyonuna yeni bir saldırının hattı durdurduğu iddia edildi ve fiyatlar %1,2 yükseldi. Bloomberg'in hattın normal çalıştığını, akışın kapasitenin %80'inin üzerinde olduğunu bildirmesiyle kazanç geri verildi. Hureys iddiası doğrulanamadı; ama doğrulanmamış tek bir habere %1,2'lik tepki, 11 istasyondan birinin Körfez'in yedek çıkışını kapatmaya yettiğini piyasanın bildiğini gösteriyor.

Hattın taşıdığı toparlanmanın büyüklüğünde de 3 kaynak ayrışıyor. OilPrice'a göre Suudi ham ihracatı ağustostaki günlük 2,45 milyon varilden eylülde yaklaşık 6,9 milyon varile çıktı; Türkiye Today eylül için 6,6 milyon varil veriyor. 6 Ekim raporumuzda kullandığımız Kpler verisi ağustos için 4,2 milyon varil gösteriyordu. Toparlanmanın büyüklüğü kaynağa göre günde 2,4 ile 4,45 milyon varil arasında değişiyor; yönü ise 3 kaynakta da aynı.

Hürmüz ölçülemezken tek kapı pahalanıyor

Hürmüz'deki akış 6 Ekim itibarıyla ölçülemez durumda. Al Jazeera'ya göre Devrim Muhafızları komutanı boğazdan günde yalnızca 3–4 milyon varil geçtiğini söyledi. Global Energy Flow'un derlemesine göre Tankertrackers 3,7, Bloomberg 6–8 milyon varil tahmin ediyor; CENTCOM'un açıklaması ise günde yaklaşık 16,4 milyon varile işaret ediyor. En düşük ve en yüksek tahmin arasındaki fark 5 katı aşıyor. Windward'a göre 30 Eylül'de biten haftadaki 119 ticari geçişin %37'si konum vericisi kapalı yapıldı.

Akış ölçülemedikçe alıcı, ölçülebilen tek büyük kapıya daha yüksek değer biçer; bu kapı 7 milyon varillik Yanbu hattı. Fiyat bunu 100 $ civarındaki ham petrol düzeyiyle değil, deniz yoluyla taşınan varilin primiyle gösteriyor. Investing.com verisine göre ICE Brent vadelisi 6 Ekim'i %0,76 artışla 101,08 $'dan, WTI vadelisi %0,37 artışla 89,76 $'dan kapattı. Brent ile ABD iç piyasa varili arasındaki makas 11,32 $; bu fark, riskin Atlantik dışındaki deniz rotalarına yüklendiği okumasıyla uyumlu.

Yemen cephesi Kızıldeniz kıyısına indi

The National'ın 6 Ekim haberine göre Suudi destekli Yemen güçleri Bab-ül Mendeb kıyısını, Zübab bölgesini ve Muha limanını aldıklarını açıkladı. Koalisyon 100 savaş uçağıyla 324 Husi hedefini imha ettiğini söylüyor; Husiler kayıp iddiasını reddediyor. The New Arab'a göre 6 Ekim'e uzanan 24 saatte 115 hükümet askeri ve 160 Husi savaşan öldü, çatışmalar 184 bin kişiyi yerinden etti. 2 tarafın kontrol iddiası da bağımsız doğrulanamadı.

Cephe 6 Ekim'de hattın batı ucuna da yaklaştı. The National'a göre Husiler 6 Ekim'de Riyad'daki Kral Halid Havalimanı'nı ve Yanbu ile aynı Kızıldeniz kıyısındaki Rabigh'de bir Aramco rafinerisini hedef aldıklarını iddia etti; bu iddia doğrulanamadı. Suudi İçişleri Bakanlığı 6 Ekim'de önleme görüntülerini çekip paylaşmanın yasal sorumluluk doğuracağını duyurdu. Bu yasak, 1 boru hattının ve 1 limanın güvenliğini izlemeye yarayan bağımsız saha verisini daraltıyor. OilPrice'ın 25 Eylül haberine göre Bab-ül Mendeb'den günlük geçiş normaldeki 80'den 30 civarına inmişti.

İkinci tur · Poliçeden Türkiye faturasına

Yığılmanın fiyatı 2 poliçe kaleminde, gemi ve yük teminatında görünüyor. Marine Insight'a göre Londra'daki Ortak Harp Komitesi 31 Temmuz itibarıyla Kızıldeniz bildirim hattını kuzeye taşıdı ve Yanbu ile Cidde'yi yüksek riskli bölgeye aldı. OilPrice ve Ship Universe'ün 25 Eylül tarihli verisine göre Yanbu'ya yanaşan Suudi bağlantılı tankerde harp riski primi temmuz başındaki %1'in altından gemi değerinin %3'üne çıktı. Güney Suudi limanlarında prim %7'ye, Hürmüz'de %6–9'a ulaşıyor; Suudi bağlantısı olmayan Kızıldeniz seferinde ise %0,2–0,3'te kalıyor. 100 milyon $'lık bir tanker için bu, 7 günlük teminatta yaklaşık 3 milyon $ ediyor; 2 milyon varil taşıyan bir VLCC'de kaba hesapla varil başına 1,5 $.

Riyad eylülde sigortalanabilirliği, yani bir riskin piyasada makul fiyatla teminat bulabilmesini, devlet bilançosuna taşımaya başladı; onay haberi hattın kapandığı 11 Eylül'den 1 gün önce yayımlandı. Asharq Al-Awsat'ın 10 Eylül haberine göre kabine Saudi Re liderliğinde ulusal bir harp riski sigorta havuzunu onayladı; havuz gemi gövdesi, yük ve P&I sorumluluğunu kapsıyor. Havuzun kapasitesi 7 Ekim itibarıyla açıklanmadı. Aynı habere göre Hindistan'ın 2026 havuzu 1,5 milyar $ kapasite ve 1,4 milyar $ devlet garantisiyle primleri %35–40 düşürmüştü. Havuz da aynı tek noktaya bağlı: Yanbu'da bir isabet hem akışı hem de teminatı veren devletin bilançosunu aynı anda 2 yerden vurur.

Yanbu'daki %3'lük prim navluna, navlun da ithalatçının faturasına geçiyor. Capital'in aktardığı TÜİK ve Ticaret Bakanlığı verisine göre Türkiye'nin enerji ithalatı ağustosta yıllık %33,8 artışla 6,46 milyar $'a çıktı; bir yıl önce 4,83 milyar $'dı. Aynı ayda ham petrol ithalatı miktarı %1,1 azalarak 2,84 milyon tona geriledi. Hacim düşerken faturanın büyümesi, Türkiye'nin enerji maliyetinin artık varilin kendisinden çok teslim primine bağlandığını gösteriyor; eylül dış ticaret verisi 7 Ekim itibarıyla elimizde değil.

Bu okumayı ne çürütür

Tezimiz, Körfez'in yedek kapasitesinin önümüzdeki 3 ayda tek hatta ve tek limanda yığılı kalacağı ve bu riskin fiyatının poliçe üzerinden taşınacağı; bu yolu %55 olasılıkla en olası görüyoruz. Birinci çürütücü: ekim gemi takip verisinde Körfez varillerinin Hürmüz'den geçen payı %60'tan %70'in üzerine dönerse yük tek hattan çözülür. İkinci çürütücü: Yanbu'daki harp riski primi %1'in altına inerse sigorta piyasası yığılmayı artık fiyatlamıyor demektir.

Üçüncü çürütücü: Bab-ül Mendeb'den günlük geçiş 25 Eylül'deki 30 civarından 60'ın üzerine çıkarsa Kızıldeniz rotası çoğullaşır ve Yanbu'nun tekel konumu zayıflar. Ters yönde risk de net: 11 istasyondan herhangi birinde ya da Yanbu terminalinde doğrulanmış bir isabet, 10–11 Eylül'deki 11 günlük kesintiyi bu kez Hürmüz'ün de ölçülemez olduğu bir ortamda tekrarlar.