İçeriğe geç
TALAYINSIGHT
İstanbul Boğazı'ndan geçen bir ham petrol tankeri

I Jeo-Ekonomi ve Darboğazlar·Analiz·Türkiye ve Çevresi

Karadeniz'de savaş primi tanker savaşını aştı, muafiyet yalnızca kıyı sularında

Novorossiysk'teki KTK terminaline gidecek bazı gemilere gemi değerinin %20'si kadar savaş primi teklif edildi. 1980'lerin tanker savaşında tavan %7,5–10'du. Havzada primsiz kalan tek alan Türkiye, Romanya, Bulgaristan ve Gürcistan'ın kara suları.

Türkiye ve Çevresi Masası · 12 Kasım 2026 · 7 dk okuma · 7 kaynak

Talay Insight Analiz Masası·YZ destekli analiz, editör kontrolünden geçmiştir

Karadeniz trafiğinin geçiş noktası İstanbul Boğazı'nda bir ham petrol tankeri, Aralık 2014 — arşiv fotoğrafı, temsilîFotoğraf: Ank Kumar / Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0 · boyutlandırıldı · Kaynak

Önemi

Gürültü: %20'lik savaş primi manşeti; teklifin çoğu bu düzeyin çok altında ve rakam yalnızca KTK'ye uğrayan bazı gemiler için verildi. Sinyal: maliyet artık savaş bölgesine giren gemiyle sınırlı kalmıyor. CMA CGM 9 Kasım'dan itibaren Köstence ve Poti dahil bütün Karadeniz yüküne TEU başına 35 dolar ek ücret koydu. Ticareti ayakta tutan şey, Ortak Harp Komitesi'nin 16 Eylül'de çizdiği haritada dört kıyı ülkesinin kara sularının dışarıda kalması. Ankara'nın 7 Kasım'daki darboğaz girişimi bu şeridi korumaya dönük; şeride bir saldırı düşerse muafiyet ve kozu birlikte gider.

Etkiler

  • UkrAgroConsult'un 9 Kasım'da The Insurer'a dayandırdığı habere göre KTK terminaline uğrayan bazı gemilere gemi değerinin %20'si kadar savaş primi teklif edildi; tekliflerin çoğu bu düzeyin belirgin biçimde altında.
  • CMA CGM 9 Kasım'dan itibaren Karadeniz ülkelerine giden ve gelen tüm yüke TEU başına 35 dolar savaş riski ek ücreti uyguluyor; ABD, Avustralya ve Latin Amerika bağlantılı yükte başlangıç 1 Aralık.
  • Ortak Harp Komitesi 16 Eylül'de Karadeniz'in neredeyse tamamını yüksek riskli bölge listesine aldı; Türkiye, Romanya, Bulgaristan ve Gürcistan kara suları liste dışında kaldı.

Gürültü

Karadeniz'de savaş primi gemi değerinin %20'sine çıktı

Sinyal

Savaş maliyeti savaş bölgesinden bütün havzanın konteyner yüküne geçti

Sinyal ve Gürültü ›

Karadeniz'de savaş primi tanker savaşını aştı, muafiyet yalnızca kıyı sularında haritası

Prim tavanı kırıldı

UkrAgroConsult'un 9 Kasım'da The Insurer'a dayandırdığı habere göre Karadeniz'in en riskli seferlerinde savaş primi gemi değerinin %20'sine ulaştı. Savaş primi, gemi listelenmiş bir çatışma bölgesine girdiğinde olağan teminatın üstüne ayrıca ödenen bedeldir. Aynı habere göre 1980'lerin İran–Irak tanker savaşında bu oran %7,5 seviyesindeydi ve ancak ara sıra %10'u aşıyordu. 20 milyon dolarlık bir tanker için %20, tek seferde 4 milyon dolar demek; hesap Talay'a aittir.

Rakamı doğru boyutlandırmak gerekiyor. %20 yalnızca Novorossiysk'teki Hazar Boru Hattı Konsorsiyumu (KTK) terminaline uğrayan bazı gemiler için teklif edildi ve tekliflerin çoğu bu düzeyin belirgin biçimde altında kaldı. Haber, sefer başına ortalama bir oran vermiyor; kasım ortalaması doğrulanamadı. Manşet bu yüzden piyasanın tamamını değil, sigortacının kapıyı fiilen kapatmaya yaklaştığı uç noktayı gösteriyor.

Neden KTK terminali

The Times of Central Asia'nın derlediği kronolojiye göre KTK'ye giden tankerler 13 Ocak 2026'da İHA saldırısına uğradı ve 14 Mart'ta bir tanker Rus karasuları dışında vuruldu. Temmuz 2026'da terminal çevresinde 17, 19, 20, 23 ve 30 Temmuz'da saldırılar yaşandı. 8 Eylül'de bir İHA olayı iki şamandıradaki yüklemeyi kısa süreliğine durdurdu. KTK, Kazakistan petrol ihracatının %80'inden fazlasını taşıyor ve 2025'te 64,8 milyon ton aktardı.

Sigortacı açısından sorun saldırının sıklığı kadar konumu. Tankerler artık yalnızca terminalde değil, rotanın açık deniz kesiminde de vuruluyor; 14 Mart olayı bunun örneği. Bu durum, terminalden uzakta kalan kesimin de fiyatlamaya girmesine yol açıyor. Kazakistan Enerji Bakanlığı 25 Ağustos'ta 2026 üretim planını 98 milyon tondan 96 milyon tona indirdi; yaklaşık 3,5 milyon tonluk kaybı saldırılara bağladı.

Maliyet havzaya yayılıyor

UkrAgroConsult'un 3 Kasım haberine göre CMA CGM, 9 Kasım'dan itibaren Karadeniz ülkelerine giden ve gelen tüm yüke TEU başına 35 dolar savaş riski ek ücreti uyguluyor. TEU, 20 fitlik standart konteyner birimidir. Ek ücret şirketin kendi servisleriyle birlikte üçüncü taraf besleme hatlarının taşıdığı yükü de kapsıyor. Haberde Ukrayna yükünün aktarıldığı Köstence ve Poti limanları anılıyor; Türk limanlarının kapsamda olup olmadığı doğrulanamadı.

Bu kırılma, primin savaş bölgesine giren gemiden bütün havzanın konteyner yüküne geçtiğini gösteriyor. Aynı habere göre Ortak Harp Komitesi 16 Eylül'de Karadeniz'in neredeyse tamamını yüksek riskli bölge listesine aldı. Liste dışında kalan alan dört ülkenin kara suları: Türkiye, Romanya, Bulgaristan ve Gürcistan. Ekim'de yazdığımız gibi ticaretin bu kıyı şeridine kayması, listenin çizdiği sınırın doğrudan sonucu.

Ankara'nın masası

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan 7 Kasım'da İstanbul'daki TRT World Forum'da deniz darboğazlarını korumak için küresel bir girişim çağrısı yaptı ve 3 darboğaz saydı: Karadeniz, Hürmüz ve Babülmendep. Fidan, 2022'deki Karadeniz Tahıl Girişimi'ni çatışma sürerken diplomasinin sonuç verebileceğinin kanıtı olarak gösterdi. Yeni bir anlaşma metni ya da takvim açıklanmadı. Rus Savunma Bakanlığı 7–8 Kasım'da Odesa ve Çornomorsk yakınında dökme yük ve konteyner gemilerini vurduğunu açıkladı; gemilerin adı ve sayısı doğrulanamadı.

Ankara'nın elindeki araç Boğazlar. USM'nin aktardığı Bloomberg haberine göre Sahil Güvenlik 8 Ağustos'ta Novorossiysk'e giden bazı gemilere geçiş izninin verilmediğini ya da gecikeceğini bildirdi. Aynı gün 13:00 itibarıyla Bulgar ve Türk limanlarına giden gemiler Çanakkale'den kuzeye geçmeyi sürdürüyordu. Bu seçici fren, Türk kara sularındaki muafiyeti korumanın da bir yolu; risk taşıyan sefer Boğaz'da yavaşlatılıyor.

Muafiyetin bedeli de var. RFI'ın 21 Eylül haberine göre tahıl fiyatları %30'a kadar yükseldi ve Karadeniz'e girmeyen gemilerin bağlama ve mürettebat gideri ayda 50 bin euroyu buluyor. Türk armatörün kazancı kıyı şeridinde kalan taşımacılıkta, kaybı ise savaş bölgesindeki yüksek navlunu alamamasında. Kara sularına tek bir saldırı düşerse Ortak Harp Komitesi'nin haritayı genişletme olasılığı Talay'ın en büyük kuyruk riski.

Olasılıklar

Senaryolar

SenaryoOlasılıkTetikleyiciPiyasa etkisi
H1Kıyı şeridi tutuyor%55Saldırılar Rus ve Ukrayna limanları ile açık denizde kalır; Ortak Harp Komitesi haritası değişmez.Ticaret dört ülkenin kara sularına sıkışır, ek ücretler kalıcılaşır ama akış kesilmez.
H2Moratoryum ya da deniz ateşkesi%25Rusya–Ukrayna görüşmelerinden ya da Ankara'nın girişiminden ticari gemilere saldırıyı yasaklayan bir metin çıkar.Savaş primi teklifleri hızla geriler, ek ücretler birkaç hafta içinde kaldırılır.
H3Muafiyet delinir%20Türk, Romen ya da Bulgar kara sularında bir ticari gemi vurulur.Ortak Harp Komitesi listeyi genişletir; Boğaz geçişleri ve Türk limanları savaş primine girer.

Modül A

Kısıt Matrisi

YAPISAL ORT. 4,0 · OPERASYONEL ORT. 2,3Yapısal kısıtlar baskın: sonuç, aktörlerin tercihlerinden çok bu sınırlarla belirlenir.

Yapısal kısıtlarkalıcı · iradeden bağımsız

  • Harp listesi haritası

    5/5

    Ortak Harp Komitesi 16 Eylül'de Karadeniz'in neredeyse tamamını listeye aldı; yalnızca Türkiye, Romanya, Bulgaristan ve Gürcistan kara suları dışarıda kaldı.

  • KTK bağımlılığı

    4/5

    KTK, Kazakistan petrol ihracatının %80'inden fazlasını taşıyor ve 2025'te 64,8 milyon ton aktardı; alternatif rotalar bu hacmin küçük bir kısmını taşıyabiliyor.

  • Tarafların uzlaşmazlığı · Rusya

    4/5

    Rusya Ağustos'ta Ukrayna'nın ticari gemi ateşkesi önerisini reddetti ve daha geniş bir anlaşma istedi; Fidan 7 Kasım'da yeni bir metin açıklamadı.

  • Montrö ve geçiş yetkisi · Türkiye

    3/5

    Ankara Boğaz geçişini yavaşlatabiliyor: 8 Ağustos'ta Novorossiysk'e giden bazı gemilere geçiş izni verilmedi ya da geciktirildi.

Operasyonel sürtünmegeçici · zamanla çözülür

  • Doğrulanamayan saldırı iddiaları günler

    3/5

    Rus Savunma Bakanlığı 7–8 Kasım'da Odesa yakınında gemileri vurduğunu açıkladı; gemi adları ve hasar doğrulanamadı, bu da sigortacının ölçümünü zorlaştırıyor.

  • Konteyner ek ücreti haftalar

    2/5

    CMA CGM 9 Kasım'dan beri Karadeniz yüküne TEU başına 35 dolar ek ücret uyguluyor; ABD ve Latin Amerika bağlantılı yükte başlangıç 1 Aralık.

  • Atıl gemi maliyeti aylar

    2/5

    RFI'ın 21 Eylül haberine göre Karadeniz'e girmeyen bir geminin bağlama ve mürettebat gideri ayda 50 bin euroyu buluyor.

Modül B

Sinyal ve Gürültü

SİNYAL %60 · GÜRÜLTÜ %40

Modül C

Varlık Sınıfı ve Pozisyonlama Çıkarımları

Varlık sınıfıMaruziyetAktarım kanalıH1H2H3BeklenenKanaatVadeİzlenecek
Navlun ve sigortaKaradeniz konteyner ve dökme yük navlunuSavaş primi ve hat ek ücretleri yüke yansır+−−+++0,45●●●0–3 ayBüyük hatların Karadeniz ek ücreti duyuruları
EmtiaAkdeniz'e giden hafif ham arzıKTK kesintisi Kazakistan ihracatını durdurur+−+++0,70●●●0–3 ayKTK yükleme programı ve terminal kesinti bildirimleri
KrediTürkiye egemen risk primiKara sularına yayılan risk ülke primini artırır0−+++0,15●●●0–3 ayTR CDS 5 yıllık ve 260 baz puan eşiği
HisseTürk liman ve kıyı taşımacılığıListe dışı şeride kayan yük hacmi+−−−−0,10●●●3–12 ayTürk Boğazları geçiş sayısı ve liman elleçleme verisi

Okuma: ++ güçlü yapısal destek · + destek · 0 nötr · − baskı · −− güçlü baskı. “Beklenen”, senaryo olasılıklarıyla ağırlıklandırılmış yöndür. H1: Kıyı şeridi tutuyor · H2: Moratoryum ya da deniz ateşkesi · H3: Muafiyet delinir.

Varlık sınıfı düzeyinde, senaryoya koşullu genel analizdir. Belirli bir menkul kıymet, fiyat hedefi ya da işlem zamanlaması içermez; kişiye özel yatırım tavsiyesi değildir (6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu).

İkinci tur etkiler

Peki sonra ne olur?

Başlangıç

KTK terminaline uğrayan bazı gemilere gemi değerinin %20'si kadar savaş primi teklif ediliyor ve CMA CGM 9 Kasım'dan beri bütün Karadeniz yüküne TEU başına 35 dolar ek ücret koyuyor.

  1. 1

    Navlun ve sigortagünler içinde

    Diğer büyük konteyner hatları benzer ek ücretleri havzaya yayar; Köstence, Varna ve Poti yükünün maliyeti savaş bölgesine girmeden yükselir ve armatörler kara suları içinde kalan rotalara yönelir.

    İzlenecek: MSC ve Maersk'in Karadeniz ek ücreti duyuruları; 15 Kasım sonrası tarifeler

  2. 2

    Liman ve aktarmahaftalar içinde

    Kıyı şeridindeki trafik yoğunlaşır; Türk limanları ve Boğaz geçişleri, liste dışındaki tek büyük güvenli alan olarak daha fazla yük ve aktarma çeker.

    İzlenecek: Türk Boğazları aylık geçiş sayısı ve Samsun, İstanbul limanlarının konteyner elleçleme verisi

  3. 3

    Teminat haritasıaylar içinde

    Yoğunlaşan trafik, kara sularındaki bir saldırının etkisini büyütür; olası bir saldırıda Ortak Harp Komitesi listeyi genişletir ve Türk armatörünün maliyet avantajı tek kararla silinir.

    İzlenecek: Ortak Harp Komitesi'nin bir sonraki liste güncellemesi ve Türk kara sularında bildirilen olaylar

Zinciri kıran

Moskova ve Kiev'in ticari gemilere saldırı moratoryumuna imza atması ya da Rusya–Ukrayna görüşmelerinden deniz ateşkesi çıkması zinciri ilk adımda durdurur; prim teklifleri o durumda %1 bandına geri çekilebilir.

Tetikleyiciler

İzlenecek eşikler

GöstergeEşikBugünAnlamı
Türk Boğazları bekleme süresiKara suları listeye girerse—Ortak Harp Komitesi'nin Türkiye kara sularını listeye alması, Boğaz geçişlerine ve Türk limanlarına savaş primi bindirir; kıyı şeridindeki ticaretin dayanağı ortadan kalkar.
Brent ham petrol (vadeli)KTK yüklemesi 1 haftadan uzun durursa—KTK'nin bir haftadan uzun kapanması, Kazakistan ihracatının %80'inden fazlasını durdurur ve Akdeniz'e giden hafif ham arzını daraltır.
Türkiye 5 yıllık CDS> 260 bp—TR CDS'in 10 Kasım'daki 237,18 baz puandan 260'ın üstüne çıkması, Karadeniz riskinin ülke risk primine sıçradığını gösterir.

Kaynaklar

  1. UkrAgroConsult — Black Sea vessel insurance costs reach record 20% amid fresh attacks
  2. UkrAgroConsult — CMA CGM introduces additional war risk surcharge for Black Sea container shipments
  3. The Times of Central Asia — Attacks on CPC and Kazakhstan's oil exports
  4. Yeni Şafak — Türkiye calls for global initiative to secure maritime chokepoints
  5. USM — Turkey begins restricting ship passage to Black Sea amid attacks on merchant fleet (Bloomberg)
  6. Hellenic Shipping News (RFI) — Turkey seeks Black Sea shipping deal as attacks threaten grain trade
  7. Investing.com — Turkey CDS 5 Years USD historical data
Paylaş

Kaynak ve doğrulama kuralları: metodoloji · Hata bildirimi: iletişim

İlgili raporlar

IJeo-Ekonomi·Analiz·Orta Doğu ve Kuzey Afrika

Brent barışı fiyatladı, Hürmüz'ün sigortası hâlâ savaşı fiyatlıyor

Ocak ICE Brent 9 Kasım'da %5,85 düşüp 92,57 dolara indi. Aynı 48 saatte Hürmüz'de bir tanker daha vuruldu, Doğu-Batı boru hattında yangın çıktı ve haftalık geçiş savaş öncesinin yaklaşık %65 altında kaldı.

Enerji ve Deniz Yolları Masası · 11 Kasım 2026 · 7 dk

IJeo-Ekonomi·Analiz·Türkiye ve Çevresi

Hürmüz açılırken Ceyhan'ın pazarlık penceresi daralıyor

Brent 10 Kasım'da 91,49 dolara indi ve gün içinde 90 doların altını gördü. Ceyhan'a akan Irak petrolünün yaklaşık %40'ı kamyonla taşınan Basra hamı; o hacmi orada tutan şey boru değil, Körfez'deki savaş primi.

Türkiye ve Çevresi Masası · 11 Kasım 2026 · 7 dk

IVMakro ve Borç·Analiz·Türkiye ve Çevresi

Sıkı para kuru tutuyor, faturayı çek ve KOBİ kredisi ödüyor

Karşılıksız çek tutarı ocak–eylülde %50 artıp 270 milyar liraya çıktı. KOBİ takipteki alacakları yılbaşından 16 Ekim'e %65 büyüdü; faiz indirimi başladı ama geriye dönük reel faiz 6 puanın üzerinde.

Türkiye ve Çevresi Masası · 8 Kasım 2026 · 7 dk