Rus faiz patikasını rafinerilere düşen İHA'lar çiziyor

Gürültü sabit faizde, sinyal 2027 patikasında

Rusya Merkez Bankası 23 Ekim'de politika faizini %14'te tuttu ve Interfax'a göre analistlerin tamamı bu kararı bekliyordu. Banka eylülde de faizi sabit bırakmıştı; ondan önce art arda 10 toplantıda indirim yapmıştı. Basın bülteninin sinyali nötr kaldı ve aralık toplantısında indirim ya da sabit tutma seçeneği açık bırakıldı.

Asıl bilgi orta vadeli tahminde. Banka 2027 ortalama faiz aralığını 2 puan yukarı taşıyarak %12,5–13,5'e, 2028 aralığını %8–9'dan %9–10'a çıkardı. 2026 enflasyon tahmini temmuzdaki %6–7'den %7,1–7,6'ya yükseldi. Bu rakamlar, Rus ekonomisinin bir yıl daha çift haneli faizle yaşayacağı anlamına geliyor.

Kararın zamanlaması da anlamlı. Bloomberg'e dayanan Kyiv Independent haberine göre eylülde doğrulanan 15 rafineri isabetinden 5'i Rosneft'in batı Rusya'yı besleyen tesislerine düştü. Banka bu saldırıları bültende adıyla anmadı ve yalnızca geçici kapasite kaybından söz etti; Nabiullina ise yüksek fiyatların birçok mala yayılma biçimini ikinci tur belirsizlik olarak tanımladı. The Moscow Times'a göre aynı gün petrol fiyatı mayıstan bu yana ilk kez varil başına 116 doları aştı.

Kısıt 1 · Enflasyon talepten değil, kapasiteden geliyor

Banka ana eğilim enflasyonunun yıllıklandırılmış %5–6 bandından inmediğini ve bunun başlıca nedeninin bazı sektörlerdeki geçici kapasite kaybı olduğunu yazdı. Mevsimsellikten arındırılmış fiyat artışı ikinci çeyrekteki %4,8'den üçüncü çeyrekte %8,0'a sıçradı. Nabiullina, kapasitenin geri gelme hızının kendi başına bir belirsizlik unsuru olduğunu söyledi.

Bu kapasitenin adı rafineri. Bloomberg'e dayanan Kyiv Independent haberine göre Ukrayna Rus rafinerilerine en az 114 saldırı düzenledi ve ocak–ekim arasında doğrulanan isabetler 2025'in iki katını aştı. Ülkenin dördüncü büyük rafinerisi Ryazan mayıstaki isabetten bu yana zamanın yarısından fazlasında kapalı kaldı. Yıllık 9 milyon ton kapasiteli Syzran altı aydır ya kapalı ya da üçte bir kapasitenin altında; Tuapse nisandan beri çalışmıyor.

Kısıt 2 · Arz şoku bilançoya ve bütçeye yayılıyor

Rosneft Rusya'nın rafinaj kapasitesinin yaklaşık üçte birini işletiyor ve ilk yarı net kârı yaklaşık %20 düşerek 200 milyar rubleye indi. Şirketin net borç-kazanç oranı ilk yarıda 1,8 kat artarak beş yılı aşkın sürenin zirvesine çıktı. Yaptırımlar yedek parça erişimini kısıtladığı için bazı rafineriler maliyeti düşürmek amacıyla onarımı haftalara yayıyor.

Bütçe tarafı da baskı altında. The Moscow Times'a göre bu yılın açığı 7,3 trilyon rubleye, ilk hedefin iki katına ulaşacak. Merkez Bankası art arda 10 ay altın satarak rezervini 72,8 milyon onsa, 2019 sonundan bu yana en düşük seviyeye indirdi. Banka ise 2026 için Rus petrol fiyatı varsayımını varil başına 72 dolara yükseltti; yüksek petrol fiyatı ihracat gelirini artırıp açığın bir kısmını kapatıyor.

Hükümet tarafı tabloyu daha iyimser okuyor. Interfax'a göre Enerji Bakanlığı 22 Ekim'de Başbakan Yardımcısı Novak'a benzin ve dizel piyasasında olumlu eğilim bildirdi. Aynı toplantıda rekabet kurumunun 74 dava açtığı, 105 uyarı verdiği ve 45 bölgede bağımsız istasyonlarla 127 fiyat anlaşması imzalandığı açıklandı. Bu idari müdahaleler fiyatı kısa vadede bastırıyor, ama kapasite açığını kapatmıyor. Merkez Bankası'nın 2026 kredi büyümesi tahminini %8–11 bandında tutması, sıkı finansman koşullarının yatırımı da sınırlayacağını gösteriyor.

Ankara için okuma

Rus rafineri kapasitesi Türkiye'nin dizel arzını doğrudan ilgilendiriyor. Enerji Bakanı Bayraktar 23 Ekim'de Rusya ile dizel tedariki için genel bir mutabakat olduğunu, ancak şirketlerin sözleşmeleri teyit etmesi gerektiğini söyledi. Rusya'nın üreticiler için dizel ihracat yasağı 31 Ekim'e kadar sürüyordu ve 10 Ekim'de kısmen kaldırıldı. Kapasite saldırılarla daraldıkça Moskova iç piyasayı ihracata tercih etmek zorunda kalıyor; mutabakatın hacmi bu yüzden Rus rafinerilerinin onarım hızına bağlı.

Türkiye için ikinci kanal fiyattır. Rus kapasitesi daraldıkça küresel orta distilat arzı sıkılaşıyor; NBC News'e göre ABD'de dizelin galon fiyatı yılbaşından bu yana %78 artarak 6,32 dolara çıktı. Rus dizeline erişimi genişletme çabası, bu fiyat baskısını 31 Ekim sonrasında ne ölçüde yumuşatabileceğinin testi olacak; Bayraktar'ın mutabakatı henüz hacim içermiyor.

Bu okumayı ne çürütür

Ryazan ve Syzran'ın önümüzdeki 6 haftada tam kapasiteye dönmesi ve haftalık enflasyonda akaryakıt kaleminin gerilemesi, kapasite kısıtının gevşediğini gösterir. Bu durumda banka 18 Aralık'ta indirime dönebilir ve 2027 patikası yeniden aşağı çekilir. Tersine, 5 Kasım'da yayımlanacak tartışma özetinde faiz artışını savunan görüşlerin çoğalması, arz şokunun beklentilere yerleştiğini gösterir.