Yabancı Türkiye'den değil liradan çıkıyor, indirimin kısıtı taşıma talebi

İstanbul'da bir döviz bürosunun dolar, euro ve diğer para birimlerinin alış-satış kurlarını kırmızı rakamlarla gösteren panosu — İstanbul'da bir döviz bürosunun kur panosu. Fotoğraf 13 Ağustos 2018 (arşiv fotoğrafı; panodaki kurlar bugünkü değerler değildir)Fotoğraf: Mark Lowen / Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0 · boyutlandırıldı · Kaynak

Önemi

Gürültü: 22 Ekim'de 100 baz puan mı, sabit mi tartışması. Sinyal: yabancı 2 Ekim haftasında DİBS'ten 484,7 milyon $ çıkıp genel yönetimin dolar cinsi tahvillerine 928,5 milyon $ girdi; üç haftalık DİBS çıkışı 1.008,2 milyon $. 5 yıllık CDS 7 Ekim'de 247,80 baz puanda sakin. Yabancı Türkiye'nin ödeme gücünü değil liranın değerini fiyatlıyor. 2 yıllık getiri %36,47 ile %37'lik politika faizinin altına indiği için liraya taşıma getirisi daralıyor; çıkışı swap hariç 37,9 milyar $'a inen rezerv karşılıyor.

Etkiler

Yabancı 2 Ekim haftasında DİBS'ten 484,7 milyon $ çıktı, Hazine eurobonduna 928,5 milyon $ girdi; yurt dışı ihraçlarda toplam net değişim +826,1 milyon $, yurt içi menkul kıymetlerde −734,6 milyon $.
Swap hariç net rezerv aynı hafta 39,9 milyar $'dan 37,9 milyar $'a indi; önceden belirlenmiş döviz yükümlülüğü %4,1 artışla 55,9 milyar $'a çıktı.
2 yıllık getiri 8 Ekim'de %36,47 ile %37'lik politika faizinin 53 baz puan altında; piyasa indirimi fiyatlıyor, ama Goldman Sachs'a göre yabancı bu fiyatlamaya tahvil alarak katılmıyor.

Gürültü

22 Ekim PPK'sında 100 mü 200 baz puan mı indirim yapılacağı tartışması

Sinyal

Yabancı lira tahvilinden çıkıp aynı haftada Hazine'nin dolar tahviline girdi

Sinyal ve Gürültü ›

Yabancı Türkiye'den değil liradan çıkıyor, indirimin kısıtı taşıma talebi haritası

Gürültü indirimin boyutunda, sinyal akımın bileşiminde

Piyasa 22 Ekim'deki Para Politikası Kurulu (PPK) toplantısını tartışıyor. Politikam'ın 5 Ekim'de derlediği görüşlere göre ekonomist Kutay Gözgör 100 baz puan indirimle %36 bekliyor, Ali Çufadar koşullar uygunsa 200 baz puan öneriyor. İşçi Haber'in 8 Ekim haberine göre Goldman Sachs ise faizin %37'de sabit kalmasını bekliyor ve tahminin risklerini oldukça yüksek buluyor. Bu tartışma gürültü; çünkü kararın boyutunu belirleyecek parametre manşette değil, yabancının portföyünün içinde.

TCMB'nin 8 Ekim'de yayımladığı haftalık menkul kıymet verisi o parametreyi gösterdi. Endeks24'e göre yabancı 2 Ekim haftasında 484,7 milyon $'lık DİBS, yani lira cinsi devlet iç borçlanma senedi elden çıkardı. Aynı hafta genel yönetimin yurt dışında ihraç ettiği dolar cinsi tahvillere, kısaca Hazine eurobonduna, 928,5 milyon $ net giriş oldu. Para ülkeden çıkmadı; liradan çıkıp aynı devletin dolar borcuna geçti.

Kredi riski tutuluyor, kur riski bırakılıyor

Ayrışma tek haftalık değil. Endeks24'ün tablosuna göre DİBS'ten 18 Eylül'de 113,6, 25 Eylül'de 409,9 ve 2 Ekim'de 484,7 milyon $ çıktı; üç haftalık toplam 1.008,2 milyon $. Yabancının DİBS stoku 17.121,1 milyon $'dan 16.659,2 milyon $'a indi. Foreks'in Bizim Menkul raporuna göre yılbaşından bu yana net DİBS girişi 1.001,9 milyon $'a geriledi; üç haftalık çıkış bu birikimle aynı büyüklükte.

Kredi riskinin fiyatı ise sakin. Investing.com verisine göre 5 yıllık CDS, yani Türkiye'nin dolar borcunu temerrüde karşı sigortalamanın yıllık maliyeti, 7 Ekim'de 247,80 baz puandı; 2 Ekim'deki 255,69'dan aşağıda. Yatırımx'in aktardığı TCMB verisine göre yurt dışı ihraçlarda toplam net değişim +826,1 milyon $ oldu. Yabancı Türkiye'nin borcunu ödeyeceğinden kuşku duymuyor; kuşkusu, lira getirisinin kur kaybını karşılayıp karşılamayacağı.

Kısıt taşıma talebi

Taşıma getirisi (carry), yatırımcının dolarla fonlanıp lira varlığa yatırarak kur sabit kaldığı sürece kazandığı faiz farkıdır. Bu talep, TCMB'nin rezerv harcamadan kuru dengede tutmasını sağlayan ana kanal. Investing.com'a göre 2 yıllık gösterge getiri 8 Ekim'de %36,47 ile politika faizinin 53 baz puan altında; 10 yıllık getiri %32,84. Bizim Menkul'e göre 2 yıllık getiri yalnızca 2 Ekim haftasında 41 baz puan düştü. Piyasa indirimi şimdiden fiyatladı ve tahvil tarafında taşıma marjı daraldı.

Goldman Sachs'ın 7 Ekim değerlendirmesi aynı noktaya işaret ediyor. İşçi Haber'in aktarımına göre banka, piyasa indirimi fiyatlarken yabancının tahvil pozisyonunu belirgin artırmadığını ve kıyı dışı fiyatlamanın lira üzerinde kayda değer baskı gösterdiğini yazdı. Bir indirim taşıma marjını daha da daraltır. Yabancı bu hafta eurobonda geçerek kendi tercihini zaten gösterdi; indirim bu tercihi hızlandırabilir.

Faturayı rezerv ödüyor

Dünya'nın 8 Ekim haberine göre resmî rezerv varlıkları 2 Ekim haftasında 3,8 milyar $ azalarak 167,4 milyar $'a indi. Swap hariç net rezerv, yani bankalarla yapılan döviz takasları düşüldükten sonra kalan tampon, 39,9 milyar $'dan 37,9 milyar $'a geriledi. Borsa Gündem'in aktardığı tabloya göre önceden belirlenmiş döviz yükümlülükleri %4,1 artışla 55,9 milyar $'a, TCMB swaplarından doğan net yükümlülük 19,3 milyar $'a ulaştı.

Mekanizma basit. Yabancı lira tahvilini satıp dövize döndüğünde karşı tarafta döviz arzı gerekir; arz piyasada yoksa TCMB'den gelir. Bloomberg HT'ye göre dolar/TL 8 Ekim akşamı 49,22'deydi. Trading Economics ise aynı gün için 49,3451 ve 49,35'lik rekor veriyor; iki kaynak farklı saatleri ölçüyor. Kur yatay kalırken rezervin erimesi, lira istikrarının bedelinin bilançoda ödendiğini gösteriyor.

Sırada ne var

Dünya'nın 7 Ekim haberine göre TCMB ağustos ödemeler dengesini 13 Ekim'de açıklayacak; AA Finans anketinde beklenti 3,5 milyar $ cari fazla, 2026 sonu beklentisi 48 milyar $ açık. Bir cari fazla dövizi kısa süre rahatlatır ama portföy çıkışını dengelemez. 15 Ekim 14.30'da gelecek 9 Ekim haftası menkul kıymet ve rezerv verisi, PPK'dan önceki son iki haftalık okumadan ilki olacak. Nefes'in aktardığı takvime göre S&P'nin Türkiye gözden geçirmesi 16 Ekim'de; kuruluşların takvimli tarihte açıklama yapma zorunluluğu yok.

Tez şu: yabancı DİBS'e dönmeden yapılacak bir indirim, kur dengesini rezerve daha fazla yaslar. Tezi çürütecek gelişme, 15 ve 22 Ekim'deki verilerde iki hafta üst üste net DİBS girişi ve swap hariç net rezervin 40 milyar $'ın üzerine dönmesi olur.

Olasılıklar

Senaryolar

Senaryo	Olasılık	Tetikleyici	Piyasa etkisi
H1Taşımasız indirim	%45	PPK 22 Ekim'de 100 baz puan indirir, yabancı DİBS'ten kademeli çıkışı sürdürür.	Kur rezerv harcanarak yatay tutulur, swap hariç net rezerv 35–37 milyar $ bandına iner; eurobond talebi sürer.
H2Bekle ve taşımayı onar	%35	PPK Goldman'ın beklediği gibi faizi %37'de tutar, 15 ve 22 Ekim verilerinde DİBS akımı dengelenir.	Taşıma marjı korunur, yabancı lira tahviline kademeli döner, rezerv erimesi yavaşlar.
H3Kur kanalı kırılır	%20	İndirim sonrası DİBS çıkışı hızlanır ve eurobonda yayılır, dolar/TL 50,50'yi aşar.	Lira riski kredi riskine sıçrar, TCMB ek sıkılaştırma ya da makro ihtiyati adım atmak zorunda kalır.

Modül A

Kısıt Matrisi

YAPISAL ORT. 4,0 · OPERASYONEL ORT. 2,3Yapısal kısıtlar baskın: sonuç, aktörlerin tercihlerinden çok bu sınırlarla belirlenir.

Yapısal kısıtlarkalıcı · iradeden bağımsız

Swap hariç net rezerv · Türkiye
5/5
2 Ekim haftasında 37,9 milyar $; bir haftada 2 milyar $ eridi. TCMB'nin kuru takas desteği olmadan savunabileceği öz tampon bu.
Taşıma marjı · Türkiye
4/5
2 yıllık getiri 8 Ekim'de %36,47 ile politika faizinin 53 baz puan altında. İndirim marjı daha da daraltır, yabancının lira tahviline girme gerekçesini zayıflatır.
Takvimli döviz yükümlülükleri · Türkiye
4/5
Önceden belirlenmiş döviz yükümlülükleri %4,1 artışla 55,9 milyar $; swaplardan doğan net yükümlülük 19,3 milyar $. Rezervden çıkacak tutar takvime bağlı.
Enflasyon farkı · Türkiye
3/5
Eylül yıllık enflasyonu %29,73; %37'lik politika faiziyle reel faiz yaklaşık 7,3 puan. Her 100 baz puanlık indirim bu tamponu 1 puan inceltir.

Operasyonel sürtünmegeçici · zamanla çözülür

Fon tasfiyesi takvimi haftalar
3/5
131 fonun 17'sinde ödeme yapıldı; 1 milyon TL'ye kadar ara ödemeyi düzenleyecek 10 maddelik teklif gelecek hafta TBMM'ye sunulacak.
Kur ölçümü farkı günler
2/5
Dolar/TL 8 Ekim için Bloomberg HT'de 49,22, Trading Economics'te 49,3451; farklı saatler kur baskısının gün içinde yoğunlaştığını gösteriyor.
Not gözden geçirmesi günler
2/5
S&P'nin takvimli Türkiye gözden geçirmesi 16 Ekim'de; kuruluşun o tarihte açıklama yapma zorunluluğu yok.

Modül B

Sinyal ve Gürültü

SİNYAL %67 · GÜRÜLTÜ %33

GÜRÜLTÜ
22 Ekim PPK'sında 100 mü 200 baz puan mı indirim yapılacağı tartışması
Politikam'a göre Gözgör 100 baz puanla %36, Çufadar koşullar uygunsa 200 baz puan bekliyor; Goldman Sachs ise sabit faiz öngörüyor. Tartışma indirimin boyutunu konuşuyor, indirimi kimin finanse edeceğini değil.
Politikam — Faiz indirimi beklentisi güçlendi
SİNYAL
Yabancı lira tahvilinden çıkıp aynı haftada Hazine'nin dolar tahviline girdi
2 Ekim haftasında DİBS'ten 484,7 milyon $ çıkış, Hazine eurobonduna 928,5 milyon $ giriş; üç haftalık DİBS çıkışı 1.008,2 milyon $, DİBS stoku 16.659,2 milyon $.
Endeks24 — Yabancılar DİBS'ten üç haftada 1,01 milyar dolar çıktı
SİNYAL
Kredi riski fiyatı sakin, kaygı kura odaklı
5 yıllık CDS 7 Ekim'de 247,80 baz puan; 2 Ekim'deki 255,69'un altında. Aynı dönemde lira tahvilinden çıkış hızlandı.
Veri: Türkiye 5 yıllık CDS ›Investing.com — Turkey CDS 5 Years USD historical data
SİNYAL
Swap hariç net rezerv 40 milyar $'ın altına kalıcı olarak yerleşiyor
Resmî veriye göre 2 Ekim haftasında 37,9 milyar $; bir önceki hafta 39,9 milyar $. Net rezerv ise 410 milyon $ artışla 53,8 milyar $.
Dünya — TCMB açıkladı: Rezervler yaklaşık 4 milyar dolar azaldı
GÜRÜLTÜ
BIST 100'ün 8 Ekim'deki toparlanması stresin geçtiğini gösteriyor
Endeks %0,75 yükselip 12.213,58'e çıktı ama faktoring-leasing endeksi %5,93 düştü ve 17 işlem günüdür ekside; bankacılık endeksi %1,54 geriledi.
Endeks24 — BIST 100 günü yüzde 0,75 yükselişle 12.213 puandan kapattı
SİNYAL
Piyasa indirimi fiyatlarken yabancı tahvil pozisyonunu artırmıyor
Goldman Sachs 7 Ekim'de yabancının tahvil pozisyonunu belirgin artırmadığını ve kıyı dışı fiyatlamanın lira üzerinde baskı gösterdiğini yazdı; 2 yıllık getiri haftada 41 baz puan düştü.
İşçi Haber — Goldman Sachs'tan TCMB faiz kararı tahmini

Modül C

Varlık Sınıfı ve Pozisyonlama Çıkarımları

Varlık sınıfı	Maruziyet	Aktarım kanalı	H1	H2	H3	Beklenen	Kanaat	Vade	İzlenecek
Egemen borç	Lira cinsi devlet tahvili, kısa vade	İndirim getiriyi düşürür ama yabancı çıkışı fiyatı baskılar	+	−	−−	−0,30	●●●	0–3 ay	Haftalık DİBS akımı ve 2 yıllık getirinin politika faizine farkı
Egemen borç	Hazine'nin dolar cinsi tahvilleri	Yabancının kredi riskini tutması talebi destekliyor; kur şoku CDS'e sıçrarsa tersine döner	+	+	−−	+0,40	●●●	3–12 ay	Genel yönetim yurt dışı ihraç akımı ve 5 yıllık CDS
Döviz	Dolar/TL kur yolu	Rezerv harcanarak tutulan kur, tampon inceldikçe kırılgan hâle gelir	−	+	−−	−0,50	●●●	0–3 ay	Swap hariç net rezerv ve dolar/TL'nin 50,50 eşiği
Kredi	Türk bankalarının yurt dışı borçlanması	Bankaların yurt dışı ihraçlarından haftada 143,3 milyon $ çıktı; lira riski bankaların dış fonlama maliyetine yansır	−	+	−−	−0,50	●●●	3–12 ay	Bankaların yurt dışı ihraç akımı
Oynaklık	Lira kur oynaklığı	Kur rezervle sabitlendikçe zımni oynaklık bastırılır, tampon bitince sıçrar	+	−	++	+0,50	●●●	0–3 ay	22 Ekim PPK sonrası iki haftalık kur hareketi

İkinci tur etkiler

Peki sonra ne olur?

Başlangıç

2 Ekim haftasında yabancı DİBS'ten 484,7 milyon $ çıkıp Hazine eurobonduna 928,5 milyon $ girdi; aynı hafta swap hariç net rezerv 2 milyar $ azalarak 37,9 milyar $'a indi.

1
Portföy akımıhaftalar içinde
PPK 22 Ekim'de indirim yapar ve 2 yıllık getiri politika faizinin altında kalmayı sürdürür; taşıma marjı daralınca yabancının DİBS çıkışı haftalık 500 milyon $ civarında devam eder.
İzlenecek: 22 ve 29 Ekim'de yayımlanacak haftalık menkul kıymet istatistiklerinde DİBS akımı
2
Rezerv ve kurhaftalar içinde
Lira tahvilinden çıkan yabancı dövize döner, döviz talebini TCMB karşılar; swap hariç net rezerv 35 milyar $'a doğru iner ve takvimli döviz yükümlülükleri tamponu daha da sıkıştırır.
İzlenecek: Haftalık uluslararası rezerv tablosunda swap hariç net rezerv ve önceden belirlenmiş döviz yükümlülüğü
3
Dış borçlanma maliyetiaylar içinde
Rezerv tamponu inceldikçe lira riski kredi riskine sıçrar; CDS yükselir, eurobond girişi tersine döner ve Hazine'nin dış borçlanma maliyeti artar.
İzlenecek: 5 yıllık CDS'in 275 baz puanı aşması ve genel yönetim yurt dışı ihraç akımının eksiye dönmesi

Zinciri kıran

Zincir, yabancının PPK sonrası DİBS'e geri dönmesiyle kırılır: iki hafta üst üste net giriş ve swap hariç net rezervin 40 milyar $'ın üzerine çıkması taşıma talebinin yeniden kurulduğunu gösterir.

Tetikleyiciler

İzlenecek eşikler

Gösterge	Eşik	Bugün	Anlamı
USD/TRY	> 50,50	49,22	Dolar/TL 8 Ekim'deki 49,22–49,35 bandından 50,50'yi aşarsa rezerv savunması kuru tutamıyor demektir; H3 güçlenir.
Türkiye 5 yıllık CDS	> 275 bp	248	CDS 7 Ekim'deki 247,80'den 275'i aşarsa yabancının lira kaygısı kredi riskine de sıçramış olur; eurobond girişi tersine döner.
Türkiye 10 yıllık getiri	> %34,00	32,84	10 yıllık getiri 8 Ekim'deki %32,84'ten %34'ü aşarsa piyasa indirimi değil lira riskini fiyatlamaya başlamış olur.

Kaynaklar

Kaynak ve doğrulama kuralları: metodoloji · Hata bildirimi: iletişim

İlgili raporlar

IVMakro ve Borç·Derin analiz·Avrupa

Avrupa savunmayı borç kuralının dışına aldı, faturayı vade primi ödüyor

AB mali kuralları savunma ve enerji harcamasını yıllık %1,5 GSYH'ye kadar sayım dışı bırakıyor. ECB tutanağına göre euro bölgesi açığı 2027'de %3,7'ye çıkıyor; disiplini artık Brüksel değil, reel vade primi dayatıyor.

Makro ve Borç Piyasaları Masası · 9 Ekim 2026 · 11 dk

IVMakro ve Borç·Analiz·Amerika

ABD'nin uzun ucu küresel borcun tabanı oldu, onu yabancı alıcı tutuyor

ABD 10 yıllık ihalesi 7 Ekim'de %5,300 ile 2000'den beri en yüksek getiriden kapandı ve kâğıdın %80,3'ünü yabancı ağırlıklı alıcılar aldı. Aynı gün 30 yıllık gilt %6'yı aştı, Avrupa bankaları %3,5 düştü, Arjantin primi 600'e dokundu.

Makro ve Borç Piyasaları Masası · 8 Ekim 2026 · 8 dk

IVMakro ve Borç·Analiz·Türkiye ve Çevresi

İç borçta faiz anaparayı geçti, Hazine faizi yeni borçla ödüyor

Ekimdeki 436,6 milyar TL'lik iç borç servisinin 247,8 milyar TL'si faiz. Hazine'nin 414,8 milyar TL'lik planı 226 milyar TL net yeni borç yaratıyor; faizin %91'i yeni kâğıtla ödeniyor. 22 Ekim PPK'si bu maliyeti ve rezervi aynı terazide tartacak.

Türkiye ve Çevresi Masası · 8 Ekim 2026 · 7 dk