Atlantik'in iki yakası aynı petrol şokunu farklı okuyor

Gürültü notta, sinyal fiyatlama gücünde

Cuma akşamı piyasanın konuştuğu başlık Moody's oldu. Kurum 23 Ekim'de Fransa'nın Aa3 notunu negatif görünümle korudu, oysa ekonomistlerin çoğu A1'e indirim bekliyordu. Rahatlama gerçek ama koşullu: Moody's notu açığı azaltan bir 2027 bütçesinin kabulüne bağladı ve Ulusal Meclis aynı gün sosyal güvenlik bütçesinin gelir bölümünü reddetti. Not kararı bir tarih erteledi, bir kısıtı gevşetmedi.

Aynı gün yayımlanan öncü PMI'lar daha önemli bir şey söyledi. PMI, satın alma yöneticileri endeksidir ve 50'nin üstü genişlemeyi gösterir. ABD'de bileşik endeks 57,6'ya inse de satış fiyatı endeksi 59,8'e çıktı; bu Ağustos 2022'den beri en yüksek değer. Euro bölgesinde ise bileşik endeks 53,1'den 51,9'a, Fransa'da 51,1'den 48,4'e indi. investingLive'a göre euro bölgesinde girdi maliyeti enerji yüzünden mayıstan beri en hızlı arttı, satış fiyatı enflasyonu ise hafifçe yavaşladı. Aynı petrol şoku ABD'de fiyata, Avrupa'da kâr marjına ve talebe çarpıyor.

Kısıt: talebin gücü aktarımı belirliyor

Ayrışmanın kaynağı talep. ABD'de yeni siparişler artıyor, teslim süresi endeksi 38,1 ile dört yılı aşkın sürenin dibine indi; bu, arzın talebe yetişemediğini gösteriyor. Böyle bir ortamda şirket maliyeti fiyata ekleyebiliyor. Hanehalkı da bunu görüyor: Michigan anketinde 5–10 yıllık enflasyon beklentisi %3,5 ile mayıstan beri en yüksek, katılımcıların yaklaşık %70'i gelecek yıl faiz artışı bekliyor. Fed için en tehlikeli tablo budur, çünkü uzun vadeli beklenti bir kez kayarsa geri çekmek pahalıdır.

Avrupa'da tablo tersine dönüyor. Fransa'da yeni siparişler mayıstan beri en hızlı düştü, gelecek beklenti endeksi Nisan 2020'den beri en düşük düzeye indi. Almanya'da imalat 54,2'ye çıksa da hizmetler 52,9'dan 51,7'ye geriledi. İngiltere'de GfK tüketici güveni 11 puan düşüşle −24'e indi. Talep zayıfken şirket enerji faturasını fiyata yansıtamıyor; maliyet marjda kalıyor. Bu, ikinci tur fiyat etkisinin, yani enerji zammının ücret ve hizmet fiyatlarına yayılmasının Avrupa'da zayıf kalabileceği anlamına geliyor.

Merkez bankaları: aynı hafta, farklı soru

Fed'in politika aralığı %3,75–4,00 ve 27–28 Ekim toplantısında sabit faiz, aralıkta olası bir artırım bekleniyor. Eylül PCE enflasyonu için beklenti yıllık %3,7. Fiyat endeksi 59,8'deyken Fed'in aralık seçeneğinden vazgeçmesi için bir gerekçe görünmüyor. ABD 10 yıllık getirisi 22 Ekim'deki sığınak düşüşünden sonra 23 Ekim'de %4,96'dan %4,99'a döndü.

ECB'nin mevduat faizi %2,50. Nomura 29 Ekim'de oybirliğiyle sabit faiz, ardından Aralık 2026 ve Mart 2027'de artırımla %3,00'lük bir zirve bekliyor. Aynı banka, piyasanın Eylül 2027'ye kadar fiyatladığı yaklaşık 75 baz puanlık artırımı aşırı buluyor. PMI sonrası aralık artırım olasılığı yaklaşık %68. Satış fiyatları yavaşlarken ve Fransa daralırken bu olasılığın aşağı inmesi daha olası. Fed aralıkta artırır, ECB tereddüt ederse faiz farkı dolar lehine açılır. EUR/USD 23 Ekim'de 1,1195'e indi.

Türkiye için kanal iki yönlü. Euro bölgesi talebinin yavaşlaması en büyük ihracat pazarında sipariş kaybı demek. Euronun dolara karşı zayıflaması ise euro geliri dolar borcuna karşı küçültür. Brent 116,72 dolarken bu iki etki enerji ithalat faturasıyla aynı anda çalışır.

İzlenecek eşikler ve çürütücü

Bu okumanın ilk testi dört gün içinde geliyor. Fed 28 Ekim'de metnine fiyat baskısını ve beklenti kaymasını yazarsa ayrışma politika diline geçmiş olur. ECB ertesi gün aralık için bağlayıcı bir işaret vermezse, %68'lik olasılığın aşağı inmesi beklenir. İki karar aynı yöne bakarsa tez zayıflar: ECB aralık artırımını teyit eder ve Fed temkinli kalırsa faiz farkı açılmaz, euro 1,1195 civarında tutunur.

İkinci test kasım başındaki öncü veriler. Euro bölgesinde ekim öncü enflasyonu satış fiyatlarındaki yavaşlamayı doğrularsa, Avrupa'da ikinci tur etkinin zayıf kaldığı kanıtlanmış olur. ABD'de eylül PCE'nin yıllık %3,7 ya da üstü gelmesi aktarımın tüketici fiyatına ulaştığını gösterir. Tezi çürütecek gelişme açık: kasım PMI'larında ABD satış fiyatı endeksinin 57'nin altına inmesi ya da Fransa bileşik endeksinin 50'nin üzerine dönmesi. Brent'in 100 doların altına inmesi ise ayrışmanın kaynağını, yani enerji maliyetini ortadan kaldırır.

İngiltere bu iki uç arasında duruyor. Öncü bileşik PMI 53,1'e çıkarken GfK güveni −24'e çöktü ve perakende hacmi eylülde %0,4 düştü. BoE'nin kasım kararı, şirket verisine mi hanehalkı verisine mi ağırlık verileceğini gösterecek. Maliye Bakanı Healey'nin 28 Ekim bütçesi aynı hafta geliyor; bu da sterlinin euroya karşı 17 ayın zirvesindeki konumunu sınayacak.