Talay Günlük Brifing
Uzun vade 1993 zirvesinde, Türkiye'de iki yıllık getiri politika faizini aştı
25 Eylül 2026, Cuma · Talay Insight Editörlüğü · 6 temel kaynak
Gürültü
Düşük VIX piyasada stres olmadığını gösteriyor
Sinyal
Uzun vadeli dolar borçlanmasına yabancı talebi zayıflıyor
IYönetici özeti ve piyasa etkisi
24 Eylül'de ABD'nin 7 yıllık tahvil ihalesi %5,085 ile Nisan 1993'ten beri en yüksek getiriyle kapandı; dolaylı talep ortalamanın 7 puan altındaydı, 30 yıllık getiri %5,47'ye çıktı. Aynı gün Türkiye'de 2 yıllık getiri %37,09 ile %37'lik politika faizini aştı, BIST 100 %2,74 düştü ve TCMB net rezervinin bir haftada 6,41 milyar dolar azaldığı açıklandı. Husiler Yanbu'ya füze attıktan sonra vadeli Brent %3,4 artışla 106,60 dolardan kapandı. Xi–Trump zirvesi ortak bildiri olmadan bitti; tarife ateşkesi yalnızca 10 Ocak'a uzatıldı.
Günün asıl olayı gelişmiş ülke tahvil piyasasında yaşandı. ABD Hazinesi 24 Eylül'de 44 milyar dolarlık 7 yıllık tahvili %5,085'ten sattı; bu Nisan 1993'ten beri en yüksek getiri. Kuyruk 0,7 baz puanla küçüktü, ama teklif/karşılama oranı 2,50'den 2,42'ye indi ve dolaylı katılım %57,2 ile son ihalelerin %64,6'lık ortalamasının 7 puan altında kaldı. Bu, iki günde ikinci zayıf ihaleydi; 23 Eylül'deki 5 yıllık satışta getiri %5,033, dolaylı katılım %54,31'di. Hazine'nin par eğrisinde 10 yıllık getiri %5,18'e, 30 yıllık %5,47'ye çıktı. New York Fed Başkanı Williams yıl sonuna kadar bir artırımın daha makul olduğunu söyledi; CNBC'nin aktardığı FedWatch verisine göre 28 Ekim'de artırım ihtimali %77,5.
Hareket küresel. Almanya'da Ifo iş iklimi endeksi 89,9 ile Mayıs 2023'ten beri en yüksek seviyeye çıktı, 10 yıllık Bund getirisi 2009 ortasından beri zirvesi olan %3,60'a ulaştı. Fransa–Almanya makası iki günde 102 baz puandan 112 civarına açıldı. Norges Bank faizi %4,50'ye çıkardı, Riksbank yıl içinde artırım sinyali verdi; İsviçre %0'da, Meksika %6,50'de bekledi. Arjantin'in ülke riski temmuz sonundaki 400 baz puandan 23 Eylül'de 566'ya yükseldi.
Türkiye bu dalgaya 24 Eylül'de üç veriyle girdi: 2 yıllık getiri %36,43'ten %37,09'a çıkarak politika faizini aştı; BIST 100 %2,74 düşüşle 12.888,33 puana indi; TCMB verisine göre net rezerv 18 Eylül haftasında 6,41 milyar dolar azalarak 55,84 milyar dolara, brüt rezerv 174,4 milyar dolara geriledi. Piyasanın 23 Eylül için 174,5 milyar dolarlık brüt rezerv tahmini resmî veriyle büyük ölçüde doğrulandı. Motorine 24 Eylül'de yaklaşık 5,5 lira indirim yapıldı, 25 Eylül'de 2,55 lira zamla İstanbul'da 93,45 liraya çıktı. EBRD Türkiye için 2026 büyüme tahminini %3,5'ten %3'e indirdi.
Enerji ve jeopolitik cephede, 24 Eylül'de Husiler Suudi Arabistan'ın yeniden açılan Doğu-Batı boru hattının ihracat terminali Yanbu'ya ve Taif'e 6 balistik füze attı; Suudi liderliğindeki koalisyon hepsinin düşürüldüğünü açıkladı. Vadeli Brent %3,4 artışla 106,60 dolardan kapandı. Hürmüz Boğazı'ndan 23 Eylül'de 10 emtia gemisi geçti; Kpler'in 22 Eylül rakamı 3'ten 7'ye revize edildi. İran ABD'ye 60 günlük bölgesel ateşkes ve Hürmüz'ün kademeli açılmasını içeren bir yol haritası sundu. Washington'da Xi–Trump zirvesi ortak bildiri olmadan bitti; ateşkes 10 Ocak'a uzatıldı, çip kontrolleri ve Tayvan paketi için karar açıklanmadı.
48 saatlik katalizör takvimi
Zaman (TSİ)Olay ve izlenecek eşik
- 25 Eyl 15.30 TSİABD ağustos dayanıklı mal siparişleri; güçlü veri ekim artırım ihtimalini (%77,5) ve uzun vade getirilerini yeniden yukarı itebilir.
- 25 EylArjantin'in IMF'ye 803 milyon dolarlık ödemesi; Hazine'nin döviz mevduatı 2,341 milyar dolardan 1,538 milyar dolara indi, ülke riski 566 baz puan.
- 28–29 Eylİran'ın 60 günlük ateşkes ve Hürmüz'ün kademeli açılması yol haritasına yanıt için ABD'ye verdiği 4–5 günün dolması.
- 1 Eki 14.30 TSİTCMB haftalık rezerv verisi; 55,84 milyar dolardan 5 milyar doları aşan yeni bir düşüş, lirayı savunmanın maliyetini doğrular.
- 28 EkiFOMC kararı; FedWatch artırım ihtimalini %70–78 bandında veriyor. Fed faizi 16 Eylül'den beri %3,75–4,00.
- 3 KasABD ara seçimleri; İran'la Hürmüz anlaşmasının zamanlaması için belirleyici görülüyor.
- 12 AraHindistan–Bangladeş Ganj su paylaşım anlaşmasının süresinin dolması; Dakka kuru dönem garantili yeni bir metin istiyor.
- 10 Oca 2027ABD–Çin tarife ateşkesinin yeni bitiş tarihi ve Çin'in 7 ek nadir toprak metalindeki kısıtının ertelendiği tarih.
Etkiler
- Küresel sıkılaşma politika faizinden vade primine kayıyor: ABD 30 yıllık getirisi günde 7 baz puan artarak %5,47'ye, Almanya 10 yıllığı %3,60'a, Japonya 30 yıllığı %4,164'e çıktı; VIX oynaklık endeksi ise 15,67'de kaldı.
- Türkiye'de piyasa TCMB'nin bir sonraki adımını faiz kararından önce fiyatlıyor: 2 yıllık getiri politika faizinin üzerinde, net rezerv 55,84 milyar dolar, swap hariç net rezerv 43,1 milyar dolar, dolar/TL 48,87.
- Büyük pazarlıklar kalıcı anlaşmayla değil süreli ertelemeyle ilerliyor: ABD–Çin ateşkesi 10 Ocak'a, Çin'in 7 ek nadir toprak kısıtı 10 Ocak 2027'ye kaydı; İran, 60 günlük ateşkes yol haritasına yanıt için ABD'ye 4–5 gün verdi.
·Beş sütunda gün
- Türkiye ve Çevresi
TCMB net rezervi 18 Eylül haftasında 6,41 milyar dolar azalarak 55,84 milyar dolara indi; swap hariç net rezerv 43,1 milyar dolar. 2 yıllık getiri %37,09 ile politika faizini aştı, BIST 100 %2,74 düştü. Erdoğan, Ankara'nın F-35 konusunda ABD'den somut adım beklediğini söyledi.
- Orta Doğu ve Kuzey Afrika
Husilerin Yanbu'ya füze saldırısı, 22 Eylül'de düşük kapasiteyle yeniden açılan Doğu-Batı boru hattının ihracat terminalini hedef hâline getirdi. Hürmüz'den 23 Eylül'de 10 gemi geçti. İran'ın ABD'ye verdiği 4–5 gün 28–29 Eylül civarında doluyor.
- Avrasya
Krasnodar 23 Eylül'de olağanüstü hâl ilan etti; tahıl ihracat kapasitesinin yaklaşık %90'ı devre dışı. Rusya'nın 2027 bütçe taslağı GSYH'nin %2–2,2'si kadar açık öngörüyor ve yeni vergiler getiriyor.
- Avrupa
Ifo 89,9 ile Mayıs 2023'ten beri zirvede; 10 yıllık Bund %3,60. Norveç faizi %4,50'ye çıkardı, İsveç artırım sinyali verdi, İsviçre frank zayıflarken %0'da bekledi.
- Asya-Pasifik
Xi–Trump zirvesi ortak bildiri olmadan bitti. Çin'in 7 ek nadir toprak metalindeki kısıtı 10 Ocak 2027'ye ertelendi; 14 milyar dolarlık Tayvan silah paketi için karar açıklanmadı.
- Güney Asya
Pakistan 24 Eylül'de Afganistan'da 10 noktayı vurdu; Kabil misilleme sözü verdi. Hindistan'da Sensex 1.247,71 puan düştü, rupi 96 eşiğine yaklaştı. Bangladeş 12 Aralık'ta süresi dolan Ganj anlaşması için garantili yeni bir metin istiyor.
- Sahra Altı Afrika
Etiyopya'da çatışma Afar ve Amhara'ya yayıldı; ordu 272 TPLF savaşçısını öldürdüğünü açıkladı, bu rakam doğrulanamadı. Aynı gün Etiyopya ve Cibuti bir yakıt boru hattının temelini attı.
- Amerika
Banxico faizi %6,50'de tuttu. Arjantin'in ülke riski 566 baz puana çıktı; ülke 25 Eylül'de IMF'ye 803 milyon dolar ödeyecek.
IIJeopolitik gerçeklik kontrolü
Fiyatı ve kararı değiştiren gelişmeler, gündemde yer kaplayıp davranışı değiştirmeyenlerden ayrılır; ardından ana akım anlatı sert veriyle sınanır.
Modül B
Sinyal ve Gürültü
SİNYAL %60 · GÜRÜLTÜ %40
- SİNYAL
Uzun vadeli dolar borçlanmasına yabancı talebi zayıflıyor
7 yıllık ihalede dolaylı katılım %57,2; son dönem ortalaması %64,6. 5 yıllıkta %54,31.
Veri: ABD 30 yıllık getiri ›investingLive — 7 yıllık ihale %5,085
- SİNYAL
Türkiye'de kısa vadeli faizler politika faizini aştı
2 yıllık getiri 24 Eylül'de %37,09; politika faizi %37. Net rezerv haftalık −6,41 milyar dolar.
Veri: Türkiye 10 yıllık getiri ›Investing.com — Türkiye 2 yıllık getiri
- SİNYAL
Yeniden açılan Suudi boru hattının çıkışı hedefte
Husiler 24 Eylül'de Yanbu ve Taif'e 6 balistik füze attı; vadeli Brent %3,4 artışla 106,60 dolara çıktı.
Veri: Brent ham petrol (vadeli) ›Al Jazeera — Koalisyon 6 balistik füzeyi düşürdü
- GÜRÜLTÜ
Düşük VIX piyasada stres olmadığını gösteriyor
VIX 24 Eylül'de 15,67'ydi; aynı gün ABD 30 yıllık getirisi 7 baz puan arttı. Stres borç piyasasında birikiyor.
Veri: VIX oynaklık endeksi ›Yahoo Finance — Piyasa günü, 24 Eylül
- GÜRÜLTÜ
Hürmüz'den geçişler hızla artıyor
23 Eylül'de 10 gemi geçti, ama bu Kpler öncü verisi; 10 günlük ortalama 15–17 ve 40 gemilik eşiğin çok altında.
Veri: Hürmüz Boğazı geçişi ›MarineLink — Hürmüz trafiği ortalamanın altında
Birleşen sinyaller
Tek tek önemsiz, birlikte anlamlı
Dalga
Kalıcı anlaşma yerine süreli erteleme: riskler ortadan kalkmıyor, kasım ile ocak arasındaki birkaç tarihe yığılıyor.
Zayıf sinyaller
ABD–Çin tarife ateşkesi bir yıl yerine yalnızca iki ay uzatıldı; yeni bitiş tarihi 10 Ocak ve Çin'in 7 ek nadir toprak metalindeki kısıtı aynı tarihe ertelendi.
24.09 · Xi–Trump zirvesinde ortak bildiri açıklanmadı:tarife ateşkesi 10 Kasım'dan 10 Ocak'a yalnızca 2 ay uzatıldı, çip ve nadir toprakta yeni karar yokİran'ın ABD'ye sunduğu yol haritası kalıcı barış değil, 60 günlük bölgesel ateşkes ve Hürmüz'ün kademeli açılmasını öneriyor; yanıt için 4–5 gün verildi.
24.09 · İran ABD'ye 60 günlük bölgesel ateşkes ve Hürmüz'ün aşamalı açılışını içeren yol haritası sundu; Rezai Washington'a 4–5 gün süre verdiRusya ve ABD, tahıl ve enerji altyapısını kapsayan sınırlı bir ateşkese ilgi gösterdi; Krasnodar'da tahıl ihracat kapasitesinin %90'ı devre dışı.
23.09 · Rusya'nın Krasnodar bölgesi Karadeniz limanlarına saldırılar nedeniyle olağanüstü hal ilan etti: ağustosta tahıl ihracat kapasitesinin %90'ı devre dışı kaldıBangladeş, 12 Aralık'ta süresi dolan 1996 Ganj anlaşmasını uzatmak yerine kuru dönem garantili yeni bir metin istiyor; müzakere için üç aydan az süre kaldı.
24.09 · Bangladeş, 12 Aralık'ta sona erecek 1996 Ganj Su Paylaşım Anlaşması'nı uzatmak yerine kuru dönem garantili yeni anlaşma istiyorRusya benzin ihracat yasağını 31 Ocak 2027'ye uzattı; iç yakıt kıtlığı da süreli idari tedbirlerle yönetiliyor.
The Moscow Times — Russian regions slowly reimpose fuel purchase limits amid ongoing refinery attacks
Birleşince
Tek tek bakıldığında her erteleme gerilimi azaltan bir adım gibi duruyor. Birlikte okunduğunda ise riskin zamana yayılmadığı, belirli bir pencereye sıkıştığı görülüyor: önerilen 60 günlük İran ateşkesi kasım sonuna, ABD ara seçimi 3 Kasım'a, Ganj anlaşması 12 Aralık'a, ABD–Çin ateşkesi ve nadir toprak kısıtı 10 Ocak'a, Rusya'nın benzin yasağı 31 Ocak'a denk geliyor. Piyasa risk primini bugün tahvil vadesinde fiyatlıyor; bu takvim, primin kasım ile ocak arasında yeniden yükselmesi için birden fazla tetikleyici barındırıyor.
Bu okumayı çürütecek
ABD ile Çin 10 Ocak'tan önce tarife indirimi ve nadir toprak kısıtlarının kaldırılmasını içeren kalıcı bir paket imzalarsa ya da İran ile ABD süre sınırı olmayan bir Hürmüz anlaşmasına varırsa bu okuma çürür.
Anlatı ve veri çelişkisi
Anlatı: Güçlü büyüme verisi iyi haberdir: PMI ve Ifo yükseliyor, hisseler sakin, oynaklık endeksi düşük; ekonomi enerji şokunu atlatıyor.
Sert veri: ABD öncü bileşik PMI 23 Eylül'de 58,4'e, Ifo 24 Eylül'de 89,9'a çıktı. Aynı iki günde ABD 5 ve 7 yıllık ihaleleri %5,033 ve %5,085'ten, %54,31 ve %57,2 dolaylı katılımla kapandı; 30 yıllık getiri 23 Eylül'deki %5,40'tan 24 Eylül'de %5,47'ye, 10 yıllık Bund %3,60'a çıktı. S&P 500 24 Eylül'ü %0,02 düşüşle yatay kapatırken VIX 15,67'de kaldı. FedWatch'a göre ekim artırım ihtimali %77,5.
Çıkarım: Enerji şoku sürerken güçlü veri, merkez bankalarının sıkılaşmayı uzatacağı anlamına geliyor ve yatırımcı vade için daha yüksek karşılık istiyor. Stres hisse oynaklığında değil tahvil ihalelerinde görünüyor; dış finansman ihtiyacı büyük ekonomiler için asıl maliyet buradan çıkıyor.
investingLive — US Treasury sells 44 billion dollars of 7-year notes at a high yield of 5.085%ifo — İş iklimi, Eylül 2026Yahoo Finance — Piyasa günü, 24 Eylül
IIIKısıtlar matrisi
Liderlerin ne istediği değil, finansal, hukuki, coğrafi ve sistemik kısıtların onları ne yapmaya zorladığı. Tercih ucuzdur; kısıt bağlayıcıdır.
Türkiye · TCMB ve HazineTR
Kısıt · Net rezerv 18 Eylül haftasında 6,41 milyar dolar azalarak 55,84 milyar dolara, swap hariç net rezerv 43,1 milyar dolara indi. Merkezi yönetim borç stokunun %51'i döviz cinsinden; 2 yıllık getiri %37,09 ile %37'lik politika faizinin üzerinde.
Dayattığı davranış · Politika faizine dokunmadan likiditeyi sıkma ve lirayı rezervle kontrol altında tutma eğilimi; rezerv kaybı sürerse faiz hamlesi gündeme gelir.
ABD · Fed ve HazineUS
Kısıt · Fed faizi %3,75–4,00; ekim artırım ihtimali %70–78. Hazine, zayıf yabancı talebe rağmen iki günde 5 ve 7 yıllık ihalelerle 114 milyar dolar borçlanmak zorunda kaldı.
Dayattığı davranış · Enflasyon beklentisini çıpalamak için sıkılaşmayı sürdürme; getiriler yükselirken bile ihale takvimi değişmiyor.
Çin · Xi yönetimiCN
Kısıt · Çin mallarına uygulanan ortalama ABD tarifesi %36,5; tarım alımları 17 milyar dolarlık taahhüdün yarısından az, yılda yaklaşık 6,7 milyar dolar düzeyinde.
Dayattığı davranış · Kalıcı taviz vermeden kısa uzatmalarla zaman kazanma; nadir toprak kısıtını ertelenmiş bir koz olarak elde tutma.
İran · Tahran yönetimiIR
Kısıt · Hürmüz geçişleri günde 10 gemi civarında; BAE, Bank Melli Iran'ın 8 şubesini dış ticaret işlemlerinden men etti ve finansman kanalları daralıyor.
Dayattığı davranış · Süreli teklif ve şartlarla pazarlık gücünü koruma: 60 günlük ateşkes yol haritası ve ABD'ye 4–5 günlük süre.
Rusya · Kremlin ve Maliye BakanlığıRU
Kısıt · Rafineri kapasitesinin %45'inden fazlası ve Krasnodar'da tahıl ihracat kapasitesinin yaklaşık %90'ı devre dışı; 2026 açığının GSYH'nin %3'üne çıkması bekleniyor.
Dayattığı davranış · Savaş finansmanını iç vergi tabanına kaydırma ve tahıl–enerji ateşkesi için Türkiye ile ABD kanallarını açık tutma.
Suudi Arabistan · Aramco ve koalisyonSA
Kısıt · Doğu-Batı boru hattı 22 Eylül'de düşük kapasiteyle yeniden açıldı ve tam kapasiteye ulaşması haftalar alacak; ihracat terminali Yanbu 24 Eylül'de Husi füzelerinin hedefi oldu.
Dayattığı davranış · Kızıldeniz çıkışını hava savunmasıyla koruma ve Hürmüz'ü baypas eden ihracatı sürdürme önceliği.
Matrisin söylediği
Matris iki ayrı zaman ölçeğinde bir sıkışma gösteriyor. Yakın vadede (günler-haftalar) belirleyici olan taban faiz: Fed'in ekim hamlesi ve ABD ihalelerindeki talep, Türkiye'nin rezerv ve getiri eğrisi üzerindeki baskıya doğrudan geçiyor. Orta vadede (aylar) ise bütün büyük aktörler kalıcı karar yerine süreli erteleme seçiyor: Çin ve ABD 10 Ocak'a, İran 60 günlük ateşkese, Rusya sınırlı bir tahıl–enerji ateşkesine. Bu ertelemeler bugünün riskini azaltmıyor; onu belirli tarihlerin üstüne yığıyor.
Modül A
Kısıt Matrisi
YAPISAL ORT. 4,0 · OPERASYONEL ORT. 3,0Yapısal kısıtlar baskın: sonuç, aktörlerin tercihlerinden çok bu sınırlarla belirlenir.
Yapısal kısıtlarkalıcı · iradeden bağımsız
Hürmüz kısıtı · İran
5/523 Eylül'de 10 emtia gemisi geçti; boğazın yeniden açılması İran–ABD yol haritasına bağlı.
Türkiye'nin rezerv tamponu · Türkiye
4/5Net rezerv 55,84 milyar dolar, swap hariç 43,1 milyar dolar; haftalık 6,41 milyar dolarlık kayıp hızı lirayı ne kadar savunabileceğini sınırlıyor.
Fed'in sıkılaşma patikası · ABD
4/5Faiz %3,75–4,00; ekim artırım ihtimali %70–78; New York Fed Başkanı yıl sonuna kadar bir artırımı daha makul buluyor.
Nadir toprak kozu · Çin
3/5Çin'in 7 ek metaldeki kısıtı iptal edilmedi, 10 Ocak 2027'ye ertelendi.
Operasyonel sürtünmegeçici · zamanla çözülür
Kızıldeniz çıkışına tehdit haftalar
4/5Husiler Yanbu'ya balistik füze attı; yeniden açılan boru hattının ihracat terminali hedefte.
Zayıf ihale talebi günler
3/5ABD 5 ve 7 yıllık ihalelerinde dolaylı katılım %54,31 ve %57,2; ortalama %64,6.
Veri revizyonları günler
2/5Kpler'in öncü Hürmüz verisi ertesi gün iki katına kadar revize ediliyor; günlük okuma yanıltabilir.
IVAtlantik-dışı perspektif: kör noktalar
Batı analizinin gözden kaçırdığı noktalar, yazar ve kurum adıyla. Devlet medyası her seferinde ayrıca işaretlenir.
- 1
Lahey'in İndus kararı hukuken kazanıldı ama sahada uygulatmak zor
Mian Ahmad Naeem Salik, Institute of Strategic Studies Islamabad (ISSI) · 21 Eylül 2026
İslamabad merkezli enstitünün değerlendirmesine göre Tahkim Mahkemesi 31 Ağustos'ta oybirliğiyle İndus Suları Anlaşması'nın yürürlükte olduğuna ve Hindistan'ın tek taraflı askıya almasının geçersizliğine hükmetti. Yazar, Pakistan'ın hukuki zemininin güçlendiğini ama bir uygulama mekanizması bulunmadığını, asıl mücadelenin 850 MW'lık Ratle projesi ve veri paylaşımı üzerinden süreceğini vurguluyor. Batı'da Güney Asya su gerilimi çoğunlukla ikincil bir başlık; bu okuma su anlaşmalarının Hindistan–Pakistan ve Hindistan–Bangladeş eksenlerinde aynı anda sınandığını gösteriyor.
Not: Pakistan'ın resmî pozisyonuna yakın, devlet destekli bir enstitü. Hindistan kararı tanımıyor.
issi.org.pk - 2
Yeni ABD yaptırım yasası Rusya'dan çok üçüncü ülkeleri hedefliyor
Ivan Timofeev, Russian International Affairs Council (RIAC) · 22 Eylül 2026
Moskova merkezli konseyin analizine göre yeni ABD Rusya yaptırım yasası büyük ölçüde mevcut başkanlık kararnamelerini kanunlaştırıyor; asıl yenilik %100'lük ikincil tarife ve finansal mesajlaşmaya yönelik yaptırımlar. Yazara göre yük, Rus enerjisi alan üçüncü ülkelere kayıyor ve ilk sınav Hindistan. Batı yasayı Rusya'ya karşı bir baskı aracı olarak okurken, bu yorum asıl maliyetin Rus petrolü alan ülkelere, dolayısıyla Türkiye gibi enerji ithalatçılarına düşebileceğini gösteriyor.
Not: Rusya dışişleri ve eğitim bakanlıklarının kurucuları arasında olduğu bir konsey; Moskova'nın pozisyonuna yakın.
russiancouncil.ru - 3
Pekin'in zirve beklentisi: taviz değil, stratejik istikrar çerçevesi
Global Times (başyazı) · 25 Eylül 2026devlet medyası
Çin devlet medyasındaki başyazı, zirveden somut taviz yerine yapıcı bir stratejik istikrar çerçevesinin onaylanmasını beklediklerini söylüyor ve rekabetin sınırlı ve sağlıklı tutulmasını öneriyor. Temmuz 2026 itibarıyla Çin'de 84 binden fazla ABD sermayeli şirket bulunduğunu ve ABD–Çin İş Konseyi anketindeki şirketlerin %92'sinin 2025'te kâr ettiğini öne çıkarıyor. Metin tarifelerden, ihracat kontrollerinden ve Tayvan'dan hiç söz etmiyor; bu sessizlik Pekin'in iki aylık uzatmayı neden kabul edilebilir bulduğunu açıklıyor.
Not: Devlet medyası başyazısı; rakamlar bağımsız olarak doğrulanmadı.
globaltimes.cn - 4
Çin'in ticaret fazlası başkalarını dışlıyor mu? Pekin'in yanıtı
Global Times (başyazı) · 22 Eylül 2026devlet medyası
Başyazı, Çin'in ticaret fazlasının ağustos itibarıyla dört ay üst üste 100 milyar doları aştığını kabul ediyor, ama bunu ABD ve Avrupa'daki yüksek tüketime, düşük tasarrufa ve büyük bütçe açıklarına bağlıyor; aşırı kapasite tezini reddedip korumacılık yerine açıklığı savunuyor. Bugünkü tahvil piyasası tablosuyla birlikte okunduğunda bu değerlendirme çarpıcı: fazla veren ülkelerin tasarrufu, açık veren ülkenin tahvillerine olan talebi besliyordu. ABD ihalelerinde dolaylı talebin ortalamanın altına inmesi bu dengenin gevşediğine işaret ediyor.
Not: Devlet medyası başyazısı; dolaylı talep ile Çin tasarrufu arasındaki bağ bizim çıkarımımızdır.
globaltimes.cn
VOlasılıklı senaryolar ve varlık sınıfı çıkarımları
Kesin tahmin verilmez. Yüzdeler kalibre edilmiş kanaattir, ölçüm değildir. Rakip açıklamalar yan yana konur.
H1Vade primi yüksek kalır, ertelemeler sürer
%50- Tetikleyici
- Fed 28 Ekim'de artırır ve ABD ihalelerinde dolaylı talep zayıf kalır; İran ve Çin dosyalarında süreli uzatmalar sürer.
- Etki
- ABD 30 yıllık getirisi %5,5'e yaklaşır, TCMB likiditeyi sıkar, Hürmüz geçişleri düşük kalır.
- Piyasa aktarımı
- Uzun vadeli tahvil getirileri yüksek kalır; dolar güçlü; Türkiye'de kısa vadeli lira getirileri politika faizinin üstünde, petrol 100–110 dolar bandında.
H2Hürmüz açılır, faiz baskısı hafifler
%30- Tetikleyici
- ABD İran'ın 60 günlük ateşkes yol haritasını kabul eder ve Hürmüz kademeli olarak açılır; güçlü veri serisi zayıflar.
- Etki
- Brent 100 doların altına iner, enflasyon beklentileri geriler, Fed'in ek artırım ihtimali azalır.
- Piyasa aktarımı
- Petrol ve navlun geriler; ABD getirileri %5'in altına döner; lira varlıkları ve Türkiye CDS'i rahatlar.
H3Çifte kırılma
%20- Tetikleyici
- İran süresi yanıtsız dolar ve Kızıldeniz'de ikinci saldırı dalgası gelir; ABD 30 yıllık getirisi %5,5'i aşar.
- Etki
- Petrol ve uzun vadeli faizler birlikte yükselir; gelişmekte olan ülkelerde rezerv ve kur baskısı şiddetlenir.
- Piyasa aktarımı
- Brent 110 doların üstüne çıkar, dolar güçlenir, Türkiye CDS'i 250 baz puanı aşar, oynaklık endeksleri sıçrar.
Yüzdeler kalibre edilmiş kanaattir, ölçüm değildir.
Modül C
Varlık Sınıfı ve Pozisyonlama Çıkarımları
| Varlık sınıfı | Maruziyet | Aktarım kanalı | H1 | H2 | H3 | Beklenen | Kanaat | Vade | İzlenecek |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Egemen borç | ABD uzun vadeli hazine getirileri | Vade primi ve ihale talebi | ++ | −− | ++ | +0,80 | ●●● | 0–3 ay | 30 yıllık getiride %5,5 eşiği ve ihalelerde dolaylı katılım |
| Egemen borç | Lira tahvil eğrisinin ön ucu | Rezerv baskısı ve faiz dışı sıkılaşma | − | + | −− | −0,60 | ●●● | 0–3 ay | 2 yıllık getirinin %37'lik politika faizine göre yeri |
| Emtia | Ham petrol eğrisi | Hürmüz ve Kızıldeniz çıkışı | + | −− | ++ | +0,30 | ●●● | 0–3 ay | Günlük Hürmüz geçiş sayısı ve İran süresine ABD'nin yanıtı |
| Döviz | Dolar/TL | Güçlü dolar ve rezerv kullanımı | + | − | ++ | +0,60 | ●●● | 0–3 ay | Haftalık net rezerv ve kurda 50 seviyesi |
| Kredi | Gelişen ülke egemen kredi makasları | Küresel taban faiz ve dolar | + | − | ++ | +0,60 | ●●● | 0–3 ay | Türkiye CDS'inin 250'ye, Arjantin ülke riskinin 566 baz puana göre seyri |
| Navlun ve sigorta | Kızıldeniz ve Körfez tanker navlunu | Yanbu ve Hürmüz'ü hedef alan saldırılar | + | −− | ++ | +0,30 | ●●● | 0–3 ay | Yanbu'dan yüklemeler ve savaş riski primi |
Ek 1Türkiye panosu
GöstergeSonOkuma
- Politika faizi
- %37,00
- 10 Eylül'de sabit tutuldu; gecelik borç verme %40, borçlanma %35,5.
- 2 yıllık getiri
- %37,09
- 24 Eylül'de 23 Eylül'deki %36,43'ten yükselerek politika faizini aştı.
- 10 yıllık getiri
- %32,64
- 24 Eylül; 23 Eylül'de %32,52.
- Dolar/TL
- 48,87
- 24 Eylül; 22–23 Eylül'ün 48,82–48,84 rekor bandında.
- 5 yıllık CDS
- 240,86 bp
- 23 Eylül; 18 Eylül'de 232,80. 250 eşiğinin altında.
- Brüt rezerv
- 174,4 milyar $
- 18 Eylül haftası, haftalık değişim −4,32 milyar dolar.
- Net rezerv
- 55,84 milyar $
- Haftalık −6,41 milyar dolar; temmuz sonundan beri ilk kez 60 milyar doların altında.
- Swap hariç net rezerv
- 43,1 milyar $
- Haftalık −6,8 milyar dolar.
- TÜFE (ağustos, yıllık)
- %31,51
- OECD 2026 enflasyon tahmini %31,5.
- BIST 100
- 12.888,33
- 24 Eylül'de %2,74 düştü; bankacılık −%3,06.
- Motorin (İstanbul, Avrupa yakası)
- 93,45 lira
- 25 Eylül'den geçerli 2,55 liralık zam; bir gün önce yaklaşık 5,5 liralık indirim yapılmıştı.
- İşsizlik (temmuz)
- %8,1
- Mevsim etkisinden arındırılmış, 0,5 puan arttı; ağustos verisi henüz yok.
- 2026 büyüme tahmini
- %2,7–3,0
- OECD %2,7 (23 Eylül), EBRD %3 (24 Eylül).
Ek 2 · Okuma önerisi
Trade Wars Are Class Wars: How Rising Inequality Distorts the Global Economy and Threatens International Peace
Matthew C. Klein, Michael Pettis · Yale University Press, 2020 · yalebooks.yale.edu
Özet · Ekonomi gazetecisi Klein ile finans profesörü Pettis, ticaret fazlalarını ve açıklarını ülkeler arası rekabetin değil, ülkelerin içindeki gelir dağılımı ile tasarruf–tüketim tercihlerinin sonucu olarak okuyor. Kitaba göre Çin ve Almanya gibi fazla veren ekonomilerde hane gelirinin bastırılması, tasarrufu yurt dışına itiyor; bu tasarruf ABD'de borç ve açıkla karşılanıyor. Yazarlar ticaret savaşlarını bu iç dengesizliklerin dışa yansıması sayıyor.
Ne kazandırır · Xi–Trump zirvesinin neden yalnızca iki aylık bir uzatma üretebildiğini ve ABD tahvil ihalelerinde yabancı talebin neden zayıfladığını tek bir çerçevede okumayı mümkün kılıyor: fazla veren ülkelerin tasarrufu ile açık veren ülkenin borçlanma maliyeti arasındaki bağı açıklıyor.
·Metodolojik şeffaflık: bu sayının bilmediği
Doğrulanamayan kalemler
- TCMB'nin rezerv kaybının ne kadarının doğrudan döviz satışından geldiği resmî olarak açıklanmadı.
- Etiyopya ordusunun 272 TPLF savaşçısını öldürdüğü iddiası bağımsız olarak doğrulanamadı.
- Xi'nin Tayvan'a ilişkin sözünün tam ifadesi ve Boeing için 140 uçak rakamı birincil kaynaktan doğrulanamadı.
- Türkiye'nin 5 yıllık CDS'inin 24 Eylül kapanışı erişilen kaynaklarda yoktu; son değer 23 Eylül'e ait.
- Husi saldırılarının hasara yol açıp açmadığı doğrulanamadı; koalisyon tüm füzelerin düşürüldüğünü açıkladı.
Çelişen kaynaklar (ikisi de raporlandı)
- Vadeli Brent'in 24 Eylül kapanışı kaynağa göre 106,45 ile 106,77 dolar arasında değişiyor; bülten CNBC'nin 106,60 dolarlık uzlaşma fiyatını kullanıyor. 23 Eylül kapanışı için kayıtlı değerimiz 103,31 dolar, investing.com ve Yahoo 103,08 dolar gösteriyor; kayıtlı değer değiştirilmedi.
- ABD 10 yıllık getirisi 24 Eylül'de ABD Hazinesi par eğrisinde %5,18, piyasa kapanış verilerinde %5,10–5,16.
- Ekim FOMC artırım ihtimali kaynağa göre %69,7 ile %77,5 arasında değişiyor.
- Kpler'in Hürmüz verisi ertesi gün revize ediliyor: 21 Eylül 2'den 4'e, 22 Eylül 3'ten 7'ye. 21 ve 22 Eylül için kayıtlı değerlerimiz ilk öncü rakamlardır.
- Rusya'nın 2027 bütçe açığı: The Moscow Times ve Meduza %2, Reuters %2,2 diyor.
Eskimiş veri uyarısı
- İşsizlik oranı Temmuz 2026 verisidir; ağustos rakamı henüz yayımlanmadı.
- TÜFE Ağustos 2026 verisidir; eylül rakamı ekim başında açıklanacak.
Senaryo yüzdeleri kalibre edilmiş kanaatlerdir, ölçüm değildir. Devlet medyası kaynakları ayrıca işaretlenmiştir. Bu sayı bilgi amaçlıdır ve yatırım tavsiyesi değildir. Üretim hattı ve kurallar: metodoloji · kaynak evreni · Doğruluk karnesi
Başlıca kaynaklar
- MarketScreener — Seven-year US Treasury auction yield hits 33-year high
- CNBC — Fed'den Williams: yıl sonuna kadar bir artırım daha
- Cumhuriyet — TCMB rezervlerinde sert düşüş
- Al Jazeera — Suudi liderliğindeki koalisyon Husilerin attığı 6 balistik füzeyi düşürdüğünü açıkladı
- NBC News — ABD ve Çin ticaret ateşkesini uzattı
- The National — İran ve ABD New York'ta görüştü