Uzun ucun alıcısı azalıyor, İngiltere vadeyi kısaltarak borçlanıyor

Satıcı çekildi, getiri yine yükseldi

BoE 17 Eylül'de parasal genişleme döneminden kalan tahvil stokunu nasıl eriteceğini yeniden yazdı. Reuters'ın AOL'de yayımlanan haberine göre Para Politikası Kurulu 9–0 oyla uzun vadeli gilt satışlarını tamamen durdurdu. Kalan 488 milyar sterlinlik stokun 120 milyar sterlinlik, 2049 ve sonrası vadeli bölümü kalıcı olarak elde tutulacak.

Aynı karara göre 222 milyar sterlin 2034'e kadar vadesinde itfa olacak, 2035–2049 vadeli 146 milyar sterlin ise piyasaya satılacak. Yıllık aktif satış 20 milyar, toplam ortalama küçülme 46 milyar sterlin olacak ve satışlar 6 ay boyunca durdu. MPA Mag'e göre karar günü 30 yıllık getiri 12 baz puana kadar geriledi.

Bu rahatlama 2 hafta sürdü. Serrari Group'a göre 30 yıllık getiri 1 Ekim'de gün içinde %6,029'a, 10 yıllık getiri %5,51'e çıktı; ilki Ocak 1998'den, ikincisi Temmuz 2007'den beri en yüksek düzey. Trading Economics verisine göre 2 Ekim'de 30 yıllık getiri %5,91'e, 10 yıllık getiri %5,38'e indi. Satıcının çekildiği bir piyasada fiyatın yine düşmesi, kısıtın arz tarafında değil talep tarafında olduğunu gösteriyor.

Asıl alıcı emeklilik fonuydu, o da çekiliyor

Uzun vadeli giltin geleneksel alıcısı, emeklilere sabit ödeme sözü veren tanımlı fayda emeklilik planlarıydı. Bu fonlar yükümlülüklerini 30–50 yıllık tahvillerle eşleştirirdi. DMO'nun 3 Mart 2026'da yayımladığı 2026–27 Borç Yönetimi Raporu, piyasa geri bildirimine dayanarak yurt içi emeklilik fonlarının uzun vadeli gilt talebinin orta vadede düşeceğini yazdı.

Aynı rapora göre bazı emeklilik fonu katılımcıları, enflasyona endeksli gilt talebinin de yakın dönemde düştüğünü bildirdi. Böylece DMO'nun en uzun vadeli iki ürününün doğal alıcısı aynı anda zayıflıyor. Fonların bu talebi neden ve ne hızla azalttığına dair sayısal bir döküm raporda yer almıyor; bu kalem doğrulanamadı. Boşluğu dolduracak yatırımcının ise 1 Ekim'deki %6,029'luk getiriye bakılırsa daha yüksek prim istediği görülüyor.

Talep tamamen yok değil; fiyatı yüksek. AJ Bell'e göre DMO 8 Eylül'de 2056 vadeli tahvilden 4,25 milyar sterlinlik satışa 87 milyar sterlin teklif topladı. Satış %5,8168 ile DMO tarihinin en yüksek 30 yıllık faizinden gerçekleşti. Yani alıcı var, ama emeklilik fonlarının boşalttığı yeri dolduran yatırımcı daha yüksek getiri istiyor.

Hazine'nin cevabı vadeyi kısaltmak

DMO bu talep kaymasına ihraç dağılımıyla uyum sağlıyor. 2026–27 programındaki 252,1 milyar sterlinin 97,3 milyarı kısa (%38,6), 77,8 milyarı orta (%30,9), yalnızca 23,0 milyarı uzun vadeli konvansiyonel gilt (%9,1). Enflasyona endeksli tahvil 23,5 milyar sterlinde kaldı, 30,5 milyar sterlin ise henüz dağıtılmadı.

NIESR'nin 6 Mart 2026 tarihli analizine göre 10 yıl önce uzun vadeli tahviller yıllık ihracın yaklaşık %30'unu, endeksli tahviller yaklaşık %25'ini oluşturuyordu. Bugün ikisi de yaklaşık %10'a indi. Borç stokunun ortalama vadesi de 10 yıl önceki 16,5 yıldan 2025 sonunda 13,4 yıla geriledi; 2,9 trilyon sterlinlik stok artık daha sık yeniden fiyatlanıyor.

NIESR bu tercihin yıllık yaklaşık 0,5 milyar sterlin tasarruf sağladığını hesaplıyor. Aynı analize göre 10 yıllık giltte vade primi, yani yatırımcının uzun vadeye bağlanmak için istediği ek getiri, yaklaşık 100 baz puan. Tasarruf bugünkü faiz faturasını düşürüyor, ama yeniden finansman riskini geleceğe taşıyor.

Bedel para politikasına bağlanıyor

Kısa vadeli borç oranı arttıkça faiz gideri BoE'nin politika faizine daha hızlı tepki veriyor. BoE 17 Eylül'de faizi %3,75'te tuttu, ama 9 üyeden 3'ü %4'e artırım istedi. Trading Economics'e göre piyasa yıl sonuna kadar yaklaşık 30, 2027 sonuna kadar yaklaşık 90 baz puan artırım fiyatlıyor. İngiltere'de enflasyon ağustosta %3,1'di.

Bu durumda BoE'nin her artırımı Hazine'nin faiz faturasını eskisinden daha kısa sürede büyütüyor. Maliye politikası ile para politikası arasındaki bu bağ, 28 Ekim bütçesinden ve 5 Kasım faiz kararından önce kurulmuş oluyor. Uzun ucun pahalılığı ise haneye günler içinde ulaştı.

Mortgage Solutions'a göre Barclays 1 Ekim'de 2 yıllık, %75 kredi-değer oranlı yeniden finansman ürününü %5,34'ten %5,55'e çıkardı. TSB bazı ürünlerde 0,3 puana kadar artırım yaptı, Halifax 2 Ekim'den geçerli 0,10–0,15 puanlık artış duyurdu. Konut kredisi kanalının hızı, BoE'nin enflasyon ile büyüme arasındaki seçimini zorlaştırıyor.

28 Ekim'e kadar izlenecekler

İlk sınav 28 Ekim bütçesi ve onunla güncellenecek DMO programı. Uzun vadeli payın %9,1'in de altına çekilmesi, Hazine'nin alıcı tabanındaki daralmayı kalıcı saydığını gösterir. 30 yıllık getirinin %6'nın üzerinde kapanış yapması ise bütçenin kredibilitesinin ilk günden sorgulandığı anlamına gelir.

İkinci sınav küresel uzun uç. Yahoo Finance'e göre ABD 30 yıllık getirisi 2 Ekim'de %5,57'ye indi; Almanya ve Japonya 30 yıllık getirileri aynı gün %3,82 ve %4,21 oldu. Gilt satışı bu piyasalarla birlikte hareket ettiği sürece İngiltere'nin kendi önlemleri sınırlı kalır. Türkiye açısından kanal dolaylı: G7 uzun ucunda kalıcı yüksek getiri, gelişen ülkelerin dış borçlanma maliyetinin tabanını yukarı taşıyor.